سايبرنتيك‏

سايبرنتيك‏

يكشنبه ۰۹ دی ۱۳۹۷ ساعت ۰۴:۵۵
امتیاز این گزینه
(0 آرا)

در تقسيم بندى علوم، سايبرنتيك را مى توان جزو علوم نوپا دانست كه قدمتى كمتر از صد سال دارد. موضوع اصلى اين علم كه به رقم نوپا بودن، بسيار سريع رشد و بسط پيدا كرده، بررسى ماهيت كنترل در انسان، حيوان و ماشين ها است. زمانى كه بحث از كنترل به ميان مى آيد، مهم ترين فاكتور، داده هاى ورودى و خروجى است كه به واسطه آگاهى اى كه به دست مى دهد، سبب اخذ تصميمات مى شود.


از اين رو، در اين علم، يكى از موارد بسيار حياتى، طبقه بندى داده ها و اطّلاعات است؛ به طور مثال اگر سوژه مورد تحقيق انسان باشد، به طبع آن، از علومى همانند روانشناسى، زيست شناسى، مديريت و ... استفاده مى شود يا اگر سوژه مورد تحقيق، روبات باشد، از علومى، همچون مكانيك كمك گرفته مى شود. همان طور كه واضح است، علم سايبرنتيك در واقع، علمى ميان رشته اى است با محوريت سازمان دهى اطّلاعات كه بنا به نياز، از علوم ديگر براى تكميل وظيفه خود سود مى برد. البتّه لازم به ذكر است كه سايبرنتيك به عنوان يك رشته مستقل، امروزه مورد تحصيل و تدريس قرار گرفته است.

دليل به وجود آمدن علوم، نيازى بوده است كه بشر به آنها داشته است. براى فهم اينكه به چه دليل نياز به چنين رشته اى به وجود آمده، از مثال زير كمك گرفته شده است.
فرض كنيد تيمى از متخصّصان در رشته هاى گوناگون به دور هم جمع شدند تا در مورد موضوعى مشخّص با يك ديگر تبادل نظر كنند. اوّلين اشكالى كه در اين گردهمايى به وجود مى آيد، نداشتن كلماتى با مفاهيم مشترك در بين همه شركت كنندگان است؛ به طور مثال وقتى صحبت از كنترل مى شود، يك متخصّص مديريت رسانه از اين كلمه برداشت مديريت افكار عمومى مى كند، يك متخصّص فيزيك، از كلمه كنترل اينچنين برداشت مى كند كه منظور، قوانين نيروى موجود در اجسام با خود و در تقابل با اشياى مدّنظر است و يك پزشك اعصاب، كنترل را در هماهنگى بين مغز و رشته هاى عصبى مى داند. واضح است كه به دليل نبود تعريفى مشترك، افراد حاضر در جلسه، توانايى ايجاد ارتباط با يكديگر را ندارند.

به همين دليل، زمانى كه در مورد سوژه اى اينچنين گسترده، در حال تحقيق هستيم، به سيستمى هدفمند كه با جمع آورى اطّلاعات و طبقه بندى آنها براى رسيدن به هدفى مشخّص كار كند، نياز جدّى وجود دارد.

در بيان ريشه كلمه سايبرنتيك، بايد از دانشمندى نام برد كه جزو پيشگامان اين علم است. نوربرت واينر يهودى كه از نوابغ علم رياضيات محض و همچنين منطق رياضى است، براى اوّلين بار از نياز به چنين علمى سخن گفت و كلمه سايبرنتيك را براى آن انتخاب كرد. واينر در سنّ هيجده سالگى، دكتراى خود در رياضيات محض را از «مؤسّسه تكنولوژى ماساچوست» دريافت كرد. او با اين توجيه كه براى كنترل يك موضوع، نمى توان با تنظيم اهرم هاى مختلف به نتيجه مطلوب رسيد، از كلمه سايبرنتيك كه در «يونان باستان» به معناى سكّان دار است، استفاده كرد. نظر او اينچنين بود كه اگر به دنبال تنظيم اهرم هايى برويم، دچار سردرگمى مى شويم؛ چون اين اهرم ها گستره اى از آب و هوا تا بازار اقتصاد جهانى با تمام مشتقّاتش، قابل پيش بينى و غير قابل پيش بينى را در بر مى گيرد و از اين رو، رسيدن به هدف مورد نظر، با روش اهرم ها غيرممكن است.

در مورد دليل استفاده از كلمه و روش سايبرنتيك به جاى استفاده از اهرم ها يا همان فاكتورها، او اينچنين مى گويد كه در دريا، كشتى ها با موارد غيرقابل پيش بينى، همچون طوفان، باد و باران مواجهند؛ امّا اگر سكّان دار به طور مدام، با ايجاد شرايط جديد آب و هوا و تغيير سكّان، كشتى را به سمت فانوس دريايى هدايت كند، كشتى به سلامت به مقصد مى رسد. از اين رو، وظيفه علم سايبرنتيك نيز همانند سكّان دار مى باشد؛ يعنى با در نظر گرفتن هميشگى هدف، اطّلاعات وارد شده را طبقه بندى و سازمان دهى كند تا به مقصد مورد نظر برسد.

اين كلمه يونانى KUBERNETES زمانى كه وارد زبان لاتين شد، به كلمه GUBERNATOR و در زبان انگليسى، به كلمه GOVERNOR به معناى حاكم تغيير كرد. در واقع، كار حاكم در كشور نيز همانند كار سكّان دار در كشتى است. واينر در كتاب خود با عنوان «سايبرنتيك و كنترل در ارتباط بين حيوان و ماشين» در سال 1948 م. به طور جامع در مورد سايبرنتيك، بحث كرده است.

فضاى سايبر
كلمه فضاى سايبر(Cyberspace) زاده ذهن نويسندگان رمان هاى تخيّلى در دهه هشتاد است. رمان نويسانى، همچون ورنر وينجى در رمان خود با عنوان «نام هاى واقعى»(True Names) در سال 1981 م. و جان مايك فورد، از جمله افرادى بودند كه حرف از فضاى مجازى به ميان آوردند.

طبق تعريف، فضاى سايبر يك دامنه پويا و سراسرى است كه شامل تركيبى از الكترون ها و طيف الكترومغناطيس و هدف آن ساخت، ذخيره، تصحيح، تغيير، اشتراك، استخراج، استفاده و حذف كردن اطّلاعات مى باشد.

در دهه شصت و در خلال جنگ سرد، آمريكايى ها «مؤسّسه پروژه هاى تحقيقى پيشرفته آرپا»(ARPA) را به وجود آوردند. اين مؤسّسه با يك هدف مشخّص شروع به كار كرد: اتّصال كامپيوترها به يكديگر از طريق خطوط تلفن. آنها به دنبال سيستمى بودند كه داده ها به طور اتوماتيك از مبدأ به مقصد، بدون داشتن مسيرى از قبل تعيين شده برسند. در واقع، همچون تار عنكبوت اگر بخشى از اين سيستم از بين رفت يا خراب شد، باز داده ها توانايى اين را داشته باشند تا از راه هاى ديگر به مقصد برسند.

نياز به چنين سيستمى از آنجا به وجود آمد كه در صورت حمله اتمى «روسيه» به «آمريكا»، آمريكايى ها در جواب براى دادن دستور حمله اتمى، نيازمند خطوط تلفن هستند تا رئيس جمهور دستور حمله را بدهد؛ امّا خطوط تلفن قبل از اين دستور، توسط موشك هاى روسى منهدم شده است و عملًا راهى براى رساندن دستور رئيس جمهور وجود ندارد. پس نياز به سيستمى احساس مى شد كه در صورت خراب شدن يا از بين رفتن بخشى از شبكه، داده ها بتوانند از مسيرهايى كه همچنان سالم هستند، استفاده كنند.

در دهه نود، پس از حمله هكرها به «سازمان آرپا» و لو رفتن سيستم مورد استفاده توسط دولت، وزارت دفاع، اين پروژه را عمومى كرد. از دهه نود به بعد، آهسته، استفاده از اين سيستم از حالت نظامى به حالت عمومى درآمد. به وجود آمدن موتورهاى جست وجوى اوّليه و سپس موتور جست وجوى «موزائيك» در سال 1993 م.، باعث جهشى شگرف در دنياى مجازى شدند؛ به طورى كه در سال 1994 م. سه ميليون كامپيوتر به اينترنت متّصل گشتند. موتورهاى جست وجو سبب شد كه هرچه بيشتر، استفاده از اينترنت عمومى شود و از ادارات و مراكز علمى به ميان مردم رواج پيدا كند.

ديدار مقام معظّم رهبرى با اعضاى مجلس خبرگان رهبرى 27/ 11/ 79

اين تبليغات فرنگى و اين تهاجم فرهنگى چيز جديدى نيست؛ آنچه كه جديد بود، كه ما در اين چند سال بر روى آن تكيه كرديم، روش هاى نويى بود كه در داخل كشور شروع شد و هنوز هم ادامه دارد. در دنيا تهاجم فرهنگى عليه انقلاب، از تهاجم سياسى و اقتصادى سريع تر و همه گيرتر و همه جايى تر بود. انواع و اقسام كارها را كردند؛ چقدر عليه اسلام و انقلاب و مبانى اسلامى و مبانى شيعى، كه فكر مى كردند در پديد آمدن اين انقلاب نقش داشته، فيلم ساختند كه امروز آن را به رايانه و اينترنت هم كشانده اند و همه كارهايى را كه مى توانستند، انجام دادند؛ براى اينكه جلوى اين سخن نو را- يعنى اينكه بايد قدرت سياسى در كشور در دست انسان هاى پرهيزگار و عادل باشد و شرط اين اقتدار سياسى، پرهيزگارى و عدالت باشد- بگيرند. اين سخن نو چيزى است كه هر صاحب قدرتى را در دنيا تكان مى دهد و هر دستگاهى را كه از قدرت، انتفاع مادّى مى برد، دچار وحشت مى كند؛ لذا همه جاى دنيا با اين فكر مخالفند.




نوشتن نظر

جستجو

اوقات شرعی