ترسیم رئوفانه و منتقمانه بهشت و جهنم در آیات قرآن
موقعیت شما: موعود»مهدویت و آخرالزمان»مقالات مهدویت و آخرالزمان»معارف اسلامی»دین و اندیشه»ترسیم رئوفانه و منتقمانه بهشت و جهنم در آیات قرآن

ترسیم رئوفانه و منتقمانه بهشت و جهنم در آیات قرآن

پنجشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۰۷:۵۴
امتیاز این گزینه
(2 آرا)

در آیات قرآن خداوند جریان بهشت و جهنم را به صورت رئوفانه و منتقمانه ترسیم می‌کند؛ در ترسیم بهشت رزق معلوم، شراب زلال، چشمه تسنیم و ... را بیان می‌کند و در ترسیم جهنم گرسنگی، درخت زقوم، آب جوشان و جحیم و ... را بیان می‌کند.

 

حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی در ادامه سلسله جلسات درس تفسیر خود در مسجد اعظم قم، چهارشنبه، 21 اسفندماه، در تفسیر آیات 50 تا 74 سوره مبارکه صافات بیان کرد: عصاره آنچه که در این بخش از سوره صافات به کمک دیگر آیات به دست می‌آید این است که کافر چند مقطع دارد در مقطع اول که در دنیا است منکر معاد و عالم بعد از مرگ است و می‌گوید ما یک مرگ داریم و بعد از مرگ معدوم می‌شویم.
وی ادامه داد: وقتی وارد برزخ شد و حیات برزخی را ادراک کرد و بعد از آن وارد صحنه قیامت شد و حیات صحنه قیامت را ادراک کرد وارد دوزخ می‌شود و به خدا عرض می‌کند «قَالُوا رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ؛ آنان در دوزخ مى‌گويند: پروردگارا، ما را دو بار ميراندى و دو بار زنده کردى، (نخست در دنيا ميراندى و حيات برزخى بخشيدى، و بار ديگر جان ما را در برزخ گرفتى و حيات اُخروى بخشيدى) اکنون معاد را باور کرديم و به گناهان خود اعتراف نموديم؛ آيا براى بيرون شدن از اين جا راهى هست ؟ غافر،11» پاسخ آن این است که حجت الهی برای شما بالغ شد و شما نپذیرفتید و باید در عذاب بمانید.
تشریح عذاب معنوی و بدنی دوزخیان در جهنم
این مرجع تقلید بیان کرد: دوزخیان در جهنم دو عذاب دارند یک عذاب معنوی و یک عذاب بدنی. عذاب معنوی و روحی دوزخیان رسوایی و وهن است آن‌ها عذاب معین دارند، عذاب آنها خواری در آخرت است. اما عذاب بدنی آنها «كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ؛ به زودى آنان را به آتشى درآورده مى‌سوزانيم. هرگاه پوستشان بريان شود، به جاى آن پوست ديگرى مى‌نهيم تا عذاب را بچشند» آنها در جهنم مرگ ندارند نمی‌میرند تا گفته شود حالا که می‌میرند از کجا به کجا منتقل می‌شوند. دوزخیان از فرشتگان دوزخ درخواست می‌کنند: ‌«وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ قَالَ إِنَّكُمْ مَاكِثُونَ؛ و دوزخيان بانگ برمى آورند: اى نگهبانِ دوزخ، از پروردگارت بخواه که بر مرگ ما حکم کند و نابودمان سازد. نگهبان دوزخ مى‌گويد: شما در اين عذاب دردناک ماندگار خواهيد بود» آنها درخواست مرگ می‌کنند اما در آنجا دیگر مرگی نیست.

ترسیم رئوفانه و منتقمانه بهشت و جهنم در آیات قرآن
این مفسر قرآن کریم اظهار کرد: نکته بعدی در این آیات ترسیم بهشت و جهنم است ذات اقدس اله در ترسیم جریان بهشت و جهنم رئوفانه و منتقمانه ترسیم می‌کند. در جریان بهشت همان طور که در آیات مشهود است برای بهشتیان رزق معلوم است و در آیات بعدی این رزق را مشخص می‌کند که این رزق معلوم، میوه‌ها هستند، مورد احترام هستند، در جنات نعیم هستند، روی تخت‌ها نشسته‌اند، کاسه‌هایی از آب معین برای این‌ها آمده است، غیبتی ندارند، حجابی ندارند.
وی ادامه داد: اما در جریان ترسیم دوزخ و عذاب‌های دوزخ فرمود: «أَذَلِكَ خَيْرٌ نُزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ» از اول سخن از رزق معلوم نیست سخن از شجره زقوم است بین این دو تعبیر فرق بسیار است. وقتی از پذیرایی بهشتیان سخن مطرح می‌شود سخن از میوه است اما وقتی سخن از پذیرایی جهنمیان است سخن از میوه نیست سخن از شجر است. شجر از تشاجر، تنازع، درگیری و اختلاف است که «كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَهَا» آنجا در تبیین لذائذ بهشتیان به میوه اشاره کرده است اما اینجا فرمود اولین چیزی که به دوزخیان می‌دهند شجره زقوم است تشاجر است که محصول تشاجر و تنافر و درگیری‌های دنیایی آنهاست.
آیت‌الله جوادی آملی بیان کرد: نه شیطان را کسی دید نه فرشته را ولی اینها را که معقول است گاهی به محسوس مانند خورشید و ماه تشیبه می‌کنند یا گاهی به متخیل تشبیه می‌کنند. تصویری که انسان از شیطان دارد چهره بد است و تصویری که انسان از فرشته دارد چهره خوب است و آنچه ما از فرشته و شیطان در ذهن داریم متخیل ماست. تشبیه این درخت به شیطان تشبیه معقول به متخیل است. یا تشبیه وجود مبارک یوسف به فرشته تشبیه محسوس به متخیل است چون آنچه در خاطره بشر از شیطان است زشتی است و آنچه در خاطره بشر در مورد ملائکه است زیبایی و خوبی است.

جهنمیان نیاز به غذا دارند/ غذای آنها سیرکننده نیست
وی ادامه داد: جهنمیان هم انسان هستند و احتیاج به خوراک و غذا دارند خداوند در این آیات سوره صافات به غذا و چگونگی این غذا اشاره می‌کند: « فَإِنَّهُمْ لَآكِلُونَ مِنْهَا فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْهَا لَشَوْبًا مِنْ حَمِيمٍ؛ آن ستمکارانِ دوزخى سخت گرسنه‌اند و قطعاً از آن خواهند خورد و شکم‌هاى خود را از آن پر خواهند کرد. سپس براى آنان علاوه بر خوراک زقّوم آب جوشانى است که با آنچه خورده‌اند آميخته مى‌گردد» ما یک سیر شدن داریم یک پر شدن شکم، این دو با هم تفاوت دارند. سیری مربوط به پر شدن شکم نیست سیری برای شکم نیست برای ذائقه است که مرتبه‌ای از مراتب نفس است که در دستگاه گوارش حضور دارد. شکم دوزخیان پر می‌شود اما سیر نمی‌شوند «لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ؛ غذايى که نه فربه مى‌سازد و نه گرسنگى را چاره مى‌‌کند/ غاشیه، 7» ذائقه اینها با محصول این شجره زقوم سیر نمی‌شوند اما شکم‌شان پر می‌شود. حالا که این شکم پر شد با شجره‌ای که در اصل جحیم است نیاز به آب دارند و آبی که به آن می‌دهند خودش داغ است و با یک جرم داغی مخلوط خواهد بود.

شرابی زلال برای ابرار/ چشمه تسنیم برای مقربان
آیت‌الله جوادی عنوان کرد: اما در مقابل دوزخیان، بهشتیان قرار دارند که در جریان سوره مطففین به ترسیم آنها بعد از اینکه غذا می‌خورند و سیر می‌شوند می‌پردازد در آیه 25 به بعد این سوره در وصف بهشتیان چنین آمده است: «يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ خِتَامُهُ مِسْكٌ  وَفِي ذَلِكَ فَلْيَتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ وَ مِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ؛ از شرابى زلال و خالص که مُهر شده است در اختيارشان مى‌گذارند شرابى که مهرش از مُشک است؛ پس سبقت گيرندگان در دستيابى به مواهب بهشتى، به ويژه اين شراب، بايد بکوشند و بر يکديگر سبقت گيرند» شراب بهشتیان یا ابرار شرابی زلال و خالص است که در این شراب چند قطره از چشمه تسنیم که برای مقربان که فوق ابرار هستند ریخته شده است. این تصویری است که خداوند برای بهشتیان در مقابل تصویری که برای دوزخیان ترسیم کرده است.

برتری مخلصین بر مقربین و ابرار
وی ادامه داد: در سوره واقعه آنجا که خداوند انسان را به ازواج ثلاثه مشخص کرده است جایگاه ابرار و مقربین را روشن کرده است همچنین در سوره مطففین مشخص کرده است که درجه ابرار پایین‌تر از درجه مقربین است « إِنَّ كِتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَمَا أَدْرَاكَ مَا عِلِّيُّونَ كِتَابٌ مَرْقُومٌ يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ » نامه اعمال ابرار در علیین است خود علیین کتاب و دفتر مهم است و این علیین که کتابی است مرقوم و نامه ابرار در علیین است، این کتاب مشهود مقربان است. بنابراین مقربون شاهد نامه اعمال ابرار هستند و باخبر هستند که ابرار در دنیا چه کرده‌اند. اما مخلصین از همه اینها بالاتر هستند و جزء مخلصین مقربون هستند که البته در ازواج ثلاثه در سوره واقعه سخنی از مخلصین نیست.

_______

شفقنا

نوشتن نظر

جستجو

اوقات شرعی