موعود
مصر و السیسی در آستانه قیام مردمی و فروپاشی

مصر و السیسی در آستانه قیام مردمی و فروپاشی

یسرا بخاخ خبرنگار الجزیره، اطلاعات جالبی را در مورد تحولات اخیر مصر و تزلزل دولت عبدالفتاح السیسی در...

حب الحسین یجمعنا

حب الحسین یجمعنا

گفت‌و‌گو با بانوی اهل سنتی که حالا سال‌هاست در ایام محرم و صفر برای امام حسین(ع) نذری می‌دهد و در را...

سپتامبر سیاه در جغرافیای سه‌گانه رنج

سپتامبر سیاه در جغرافیای سه‌گانه رنج

برای فلسطینی‌ها، سپتامبر، ماه نیست و هیچ رنگ و بویی از صورت زیبا را آن‌گونه كه از ماه‌ سراغ داریم به...

حضور هیات طالبان در ایران پیام ها و پیامدها

حضور هیات طالبان در ایران پیام ها و پیامدها

پس از شکست مذاکرات طولانی آمریکایی ها با طالبان اینک هیاتی از طالبان پس از مسکو راهی ایران شده و مذ...

پیام تسلیت موعود در رحلت شیخ حسین کورانی

پیام تسلیت موعود در رحلت شیخ حسین کورانی

بسم الله الرّحمن الرّحیمإِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُون▪️ رحلت جانگداز حضرت حجّت الاسلام ...

  • مصر و السیسی در آستانه قیام مردمی و فروپاشی

  • حب الحسین یجمعنا

  • سپتامبر سیاه در جغرافیای سه‌گانه رنج

  • حضور هیات طالبان در ایران پیام ها و پیامدها

  • پیام تسلیت موعود در رحلت شیخ حسین کورانی

آگهی

امام انسان کاملی است که تمام کمالات انسانی در او به فعلیت رسیده و خداوند او را به عنوان الگویی برای بشریت قرار داده است، حال خداوند سبحان چنین شخصی را واسطه فیض خود و سایر انسان‌ها قرار داده است.

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی

رسول خدا(ص) در شب بیست‏ و سوم اهل خود را بیدار می‌کرد و آن‌هایى را که خواب در ربوده بود، به رویشان آب می‌پاشید و حضرت فاطمه(س)‏ در این شب اجازه نمی‌داد احدى از اهلش بخوابد و خواب آن‌ها را به کمى طعام علاج می‌فرمود.

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی

شب بیست و یک ماه رمضان است اینجا هم خیلی شلوغ است ولی من زمانی را یاد دارم برای مناجات بیشتر از دو نفر نبودیم.

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی
پنجشنبه ۲۶ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۱۴:۰۶

مهمترین دعا برای شب‌های قدر

باز هم شب های پر تب و تاب قدر رسید، بزمی که زمینیان و آسمانیان بر گرد هم می چرخند و نوای "یا الله ، یا الله " جانی دوباره به عالم رو به افول دنیا می دهد.

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی

تهجد و شب زنده داری و دعا و مناجات در شبها سكّويی است كه انبياء و اولياء و صُلحاء از آنجا تا بی نهايت پرواز كرده اند و مقرّبان درگاه ربوبی هر چه دارند، از شب زنده داريها و مناجاتهای شبانه دارند...


 

شب خيز كه عاشقان به شب راز كنند // گرد در بام دوست پرواز كنند

هرجا كه دری بود به شب بسته شود // اِلّا در دوست را كه شب باز كنند(1)
تهجد و شب زنده داری و دعا و مناجات در شبها سكّويی است كه انبياء و اولياء و صُلحاء از آنجا تا بی نهايت پرواز كرده اند و مقرّبان درگاه ربوبی هر چه دارند، از شب زنده داريها و مناجاتهای شبانه دارند.
اگر پيامبر اكرم صلی الله عليه وآله به مدال ختم رسالت دست يافت، زمينه اصلی آن را شب نشينيهای غارِ حرا و گريه های شبانه او فراهم می كرد كه:
اربعين ها گريه و زاری كند // بهر آنكه روح را صافی كند
نيمه شب ها با خدايش راز كرد // خود رها از دست نفس و آز كرد
هر كس می خواهد رهرو راستين رسول حق باشد و او را در زندگی اسوه خويش بداند كه «لَكُمْ فی رَسُولِ اللَّهِ اُسْوْةٌ حَسَنَةٌ »؛(2) «برای شما در (روش) رسول خداصلی الله عليه وآله سرمشق نيكويی است. » لازم است تهجد و شب زنده داری را در زندگی خويش روش و منش خود قرار دهد و با آن خو بگيرد. امام صادق عليه السلام فرمود: «عَلَيْكُمْ بِصَلاةِ اللَّيْلِ فَاِنَّها سُنَّةُ نَبِيِّكُمْ؛(3) بر شما باد به نماز شب؛ زيرا نماز شب سنّت پيامبر شماست.»
تاكِ خويش از گريه های نيمه شب سيرآب دار // كز درون او شعاع آفتاب آيد برون
ذرهّ ای بی مايه ای ترسم كه ناپيدا شوی // پخته تر كن خويش را تا آفتاب آيد برون
درگذر از خاك و خود را پيكر خاكی مگير // چاك اگر در سينه ريزي، ماهتاب آيد برون
گر به روی تو حريم خويش را در بسته اند // سر به سنگ آستان زن، لعل ناب آيد برون(4)
آنچه پيش رو داريد. نگاهی است گذرا به سيره پيامبر اكرم صلی الله عليه وآله در شب زنده داری و مناجات و دعا.

قرآن و توصيه به نماز شب
قرآن كريم در دو بخش نماز شب را مورد سفارش قرار داده است:
بخشی از آيات، مخصوص شخص پيامبر اكرم صلی الله عليه وآله است كه خداوند نماز شب را بر آن حضرت در همان اوائل بعثت واجب فرموده و آثار ويژه آن را برای حضرت بيان كرده است، مانند:
1. «يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ * قُمِ اللَّيْلَ إِلاَّ قَلِيلاً * نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِيلاً * أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلاً »؛(5) «ای جامه به خود پيچيده! شب را جز كمي، به پاخيز! نيمی از شب را يا كمی از آن كم كن يا بر نصف آن بيفزا و قرآن را با تأمّل بخوان!»
ای مزمّل خيز در آنای ليل // بهر راز و ذكر همگام سهيل
نيمه شبها با خدايت راز كن // خود رها از دست نفس و آز كن
آن گاه راز لزوم شب بيداری را اين می داند كه بتواند قرآن را تحمل كند و در برابر مشكلات فراوان مقاوم و استوار بار آيد: «إِنَّا سَنُلْقِی عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقِيلاً * إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِی أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلاً * إِنَّ لَكَ فِی النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلاً »(6)؛ «(چرا كه) ما به زودی سخنی سنگين را برتو القاء می كنيم. مسلماً برنامه (عبادت) شبانه پا برجاتر و با استقامت تر است و تو در روز تلاش مستمر و طولانی خواهی داشت.»
سبح (بر وزن مدح) در اصل به معنای حركت و رفت وآمد است و گاه به شنا كردن نيز اطلاق می گردد؛ چرا كه حركات مداومی دارد. گويی جامعه انسانی را به اقيانوس بيكرانی تشبيه می كند كه گروه كثيری در آن در حال غرق شدن می باشند. امواج خروشانش به هر سو حركت می كند. كشتيهای سرگردان در آن پناهگاهی می جويند و پيامبر اسلام صلی الله عليه وآله تنها منجی غريق در اين دريا و قرآن و اهل بيت عليهم السلام كشتی نجات اين اقيانوس اند و اين شناگر بزرگ و اين منجی بشريت بايد با عبادات و نماز شبها خود را برای اين مأموريّت و رسالت عظيم روزانه آماده سازد. (7)
2. «وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسی أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً »؛(8)«و (پاسی) از شب را (از خواب برخيز) و تهجّد و نماز شب داشته باش! اين يك وظيفه اضافی برای توست تا پروردگارت تو را به مقامی در خور ستايش برانگيزد.»
گر مقام محمودت در دل بود // با مناجات و دعا حاصل بود
«مقام محمود » چنان كه از لفظش پيداست، معنی وسيعی دارد كه شامل هر مقامی كه در خور ستايش باشد، می شود؛ ولی مسلّماً اينجا اشاره به مقام ممتاز و فوق العاده ای است كه برای پيامبرصلی الله عليه وآله در سايه عبادتهای شبانه و نيايش در دل سحر حاصل شده است. معروف در ميان مفسران اين است كه اين مقام، همان شفاعت كبرای پيامبرصلی الله عليه وآله است. (9)
3. «وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلاً طَوِيلاً »(10) «و در شبانگاه برای او سجده كن و مقدار طولانی از شب او را تسبيح گوی!»
و بخش دوم، آياتی است كه فضيلت تهجد و شب زنده داری و نماز شب را برای عموم بيان كرده است كه در اين زمينه نيز به نمونه هايی اشاره می شود:
1. تمجيد از شب زنده داران: در قرآن كريم می خوانيم: «تنها كسانی به آيات ما ايمان می آورند كه هر وقت اين آيات به آنها يادآوری شود، به سجده می افتند و تسبيح و حمد پروردگار شان را به جای می آورند و تكبر نمی كنند: «تَتَجافی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ * فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِی لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ »؛(11) «پهلوهايشان از بستر (در دل شب) دور می شود (و برپاخاسته رو به درگاه خدا می آورند و) پروردگار خود را با بيم و اميد می خوانند و از آنچه به آنها روزی داده ايم، انفاق می كنند. هيچ كس نمی داند چه پاداشهای مهمّی كه مايه روشنی چشم (برای آنها) است، نهفته (و آماده شده است.) اين جزاء اعمالی است كه انجام می دادند.»

2. صفت پرهيزكاران: «إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِی جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ... كانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ * وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ »؛(12) «به يقين پرهيزكاران در باغهای بهشت و در ميان چشمه ها قرار دارند... آنها كمی از شب را می خوابيدند و در سحرگاهان استغفار می كردند.»
3. نشانه علم واقعي: «أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِی الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ »(13)؛ (آيا چنين كسی با ارزش است) يا كسی كه در ساعات شب به عبادت مشغول است و در حال سجده و قيام از عذاب آخرت می ترسد و به رحمت پروردگارش اميدوار است؟ بگو: آيا كسانی كه می دانند با كسانی كه نمی دانند، يكسان اند؟»
اينكه قرآن كريم بعد از مطرح ساختن مناجات شبانه، می فرمايد: «آيا كسانی كه عالم هستند با آن كسانی كه عالم نيستند يكسان اند؟ » از اين تعبير، روشن می شود كه نماز شب نشانه علم واقعی است.

نماز شب در كلام حضرت ختمی مرتبت صلی الله عليه وآله
الف. سفارش به نماز شب و تهجد

1. پيامبر اكرم صلی الله عليه وآله در وصيّتش به علی عليه السلام كه هرگز نماز شب را ترك نمی كرد، فرمود: «اُوصيكَ فی نَفْسِكَ بِخِصالٍ فَاحْفَظْها ثُمَّ قالَ اللَّهُمَّ اَعِنْهُ... وَ عَلَيْكَ بِصَلوةِ اللَّيْلِ وَ عَلَيْكَ بِصَلوةِ اللَّيْلِ و عَلَيْكَ بِصَلوةِ اللَّيْلِ؛(14) تو را به اموری سفارش می كنم، همه را حفظ كن! سپس فرمود: خداوندا! او را (بر انجام اين سفارشات) ياری كن! تا آنجا كه فرمود: بر تو باد به نماز شب! بر تو باد به نماز شب! بر تو باد به نماز شب!»
2. در جای ديگر فرمود: «خَيْرُكُمْ مَنْ اَطابَ الْكَلامَ وَ اَطْعَمَ الطَّعامَ وَ صَلَّی بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيامٌ؛(15) بهترين شما كسانی هستند كه خوش گفتارند، گرسنگان را سير می كنند و در شب آن هنگام كه مردم در خواب اند؛ نماز می خوانند.»
3. همچنين فرمود: «اَشْرافُ اُمَّتی حَمَلَةُ الْقُرْآنِ وَ اَصْحابُ اللَّيْلِ؛(16) اشراف و بزرگان امّت من حاملان قرآن و شب زنده داران هستند.» و نيز فرمود: «ما زالَ جَبْرَئيلُ يُوصينی بِقِيامِ اللَّيْلِ حَتَّی ظَنَنْتُ اَنَّ خِيارَ اُمَّتی لَنْ يَنامُوا؛(17) آن قدر جبرئيل درباره نماز شب به من سفارش كرد كه گمان بردم نيكان امّت من هرگز نخواهند خوابيد.»
4. و فرمود: «عَلَيْكُمْ بِقِيامِ اللَّيْلِ فَاِنَّهُ دَأْبُ الصَّالِحينَ قَبْلَكُمْ وَ اِنَّ قِيامَ اللَّيْلِ قُرْبَةٌ اِلَی اللَّهِ وَ مَنْهاةٌ عَنِ الاِثْمِ؛(18) بر شما باد به برپا داشتن نماز شب! به درستی كه نماز شب عادت نيكوكاران قبل از شماست و به راستی كه نماز شب نزديك كننده به خدا و بازدارنده از گناه است.»

ب. پاداش نماز شب
سخنان حضرت در اين بخش بيش از آن است كه در بخشی از يك مقاله بگنجد، اما به عنوان نمونه، به دو روايت اشاره می شود.
1. پيامبر اكرم صلی الله عليه وآله فرمود: «نماز شب وسيله ای است برای خشنودی خدا و دوستی ملائكه. نماز شب سنّت و روش پيامبران و نور معرفت و ريشه ايمان می باشد. بدن را آرامش می دهد و شيطان را خشمگين می كند. سلاحی است عليه دشمنان و وسيله ای است برای اجابت دعا و قبول شدن اعمال. روزی انسان را توسعه می دهد و شفيع بين ملك الموت و نمازگزار می شود. در عالم قبر تا (روز) قيامت زائر نمازگزار خواهد بود. هنگامی كه قيامت برپا شود، نماز شب بر سرش سايه می افكند، تاجی بر سر و لباسی بر بدنش می باشد و در قيامت نور پيش رويش و حائل بين او و آتش دوزخ خواهد بود. برای مؤمن حجت او نزد خدا و وسيله سنگينی ميزان اعمال و حكم عبور بر صراط و كليد بهشت می باشد؛ زيرا نماز تكبير و حمد و تسبيح و تمجيد و تقديس و تعظيم و قرائت و دعا... است. »(19)
2. همچنين آن حضرت فرمودند: «يا عَلِی ثَلاثُ فَرِحاتٍ لِلْمُؤْمِنِ لُقَی الاِخْوانِ وَالاِفْطارُ مِنَ الصِّيامِ وَالتَّهَجُّدُ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ؛(20) ای علي! سه چيز مايه انبساط خاطر و خوشحالی مؤمن است: ديدار دوستان، افطار كردن از روزه، و عبادت و شب زنده داری در پايان شب.»

تهجد و نماز شب در سيره پيامبر اكرم صلی الله عليه وآله
الف. قبل از بعثت

چون محيط مكّه كفر اندود بود // هم درون كعبه شرك آلود بود
مصطفی بيرون شدی از آن مكان // رو سوی غارِ حرا در آن زمان
بهر آن كه روح را صافی كند // اربعين ها گريه و زاری كند
غار «حِرا » نقطه عبادتگاه «امين قريش » بود. او شبها و روزهای پيش از بعثت و رسالت را در آنجا سپری می كرد و اين نقطه دور از غوغای زمان و زمانه را به عنوان عبادتگاه خويش انتخاب كرده بود. تمام ماه رمضانها را در اين نقطه می گذراند و در غير اين ماه نيز ايّامی را در آنجا سپری می كرد و حتی همسر عزيزش می دانست هر گاه حضرت به خانه نيايد، به طور قطع در غار «حراء » مشغول عبادت است و هر موقع كسانی را دنبال او می فرستاد، او را در آن نقطه در حال تفكر و عبادت پيدا می كردند و او پيش از آنكه به مقام نبوت برسد، در باب دو موضوع بيشتر فكر می كرد؛ فكری كه برترين عبادتها بود:
1. اوراق و صفحات كتاب هستی را بررسی می كرد و در سيمای هر موجودی نور خدا، قدرت خدا و اثر علم او را مشاهده می كرد.
2. درباره وظيفه سنگينی كه می دانست به عهده او قرار خواهد گرفت و همين طور انحطاط و فسادی كه جامعه انسانی آن روز را فراگرفته بود، فكر می كرد. (21)
و سرانجام وحی نيز در همان غارِ حراء بر او نازل گشت و محل عبادت او نقطه آغاز رسالتش شد. آري، عبادتها و مناجاتهای شبانه، زمينه ساز رسالت و دريافت وحی گرديد.

ب. در جبهه ها
پيامبر اكرم صلی الله عليه وآله نه تنها در دورانهای عادّی و آرام، اهل مناجات و نماز شب بود، بلكه در سخت ترين لحظه ها و درگيريها نيز مناجات را ترك نمی كرد.

از علی بن ابی طالب عليهما السلام نقل شده است كه فرمود: «شبی كه فردای آن واقعه بَدْر رُخ داد، باران باريد و مادر زير درخت و سپرهای خود پناه گرفتيم و رسول خداصلی الله عليه وآله شب را بيتوته كرد و نماز می خواند و مردم را بر قتال دعوت می كرد و در ميان ما تنها مقداد اسب سوار بود. در آن شب به هر كسی نگاه كردم، خفته بود، مگر رسول خداصلی الله عليه وآله كه در زير درختی نماز می گزارد و گريه می كرد تا اينكه صبح شد.»
ابن كثير می گويد: «شب جنگ بدر، شب جمعه و شب هفدهم ماه مبارك رمضان سال دوّم هجرت بود و رسول خداصلی الله عليه وآله آن شب را در كنار درختی نماز می گزارد و در سجده ذكر «يا حَی يا قَيُّومُ » را می گفت و تكرار می كرد. »(22)

ج. در طول شبها
اُمّ سلمه می گويد: رسول اكرم صلی الله عليه وآله در نيمه شب هميشه اين چهار دعا را می خواند و ناله می كرد: «اَللَّهُمَّ لاتَنْزَعْ صالِحَ ما اَعْطَيْتَنی ابداً، اَللَّهُمَّ لاتُشْمِتْ بی عَدُوّاً وَ لا حاسِداً اَبَداً، اَللَّهُمَّ لاتَرُدَّنی فی سُوءٍ اسْتَنْقَذْتَنی، اَللَّهُمَّ لاتَكِلْنی اِلی نَفْسی طَرْفَةَ عَيْنٍ اَبَداً؛(23) خدايا! آنچه از امور صالحه به من داده اي، باز پس نگير! بار خدايا! هيچ گاه دشمن مرا و آنهايی را كه نسبت به من حسد می ورزند، شاد نكن! خدايا! از آن بدی كه نجاتم داده اي، دوباره به آن برم نگردان! خدايا! يك چشم به هم زدن مرا به خودم وامگذار!»
گاه برخی از همسران پيامبر به آن حضرت اعتراض می كردند كه چرا اين همه ناله و شب زنده داری می كنی و حال آنكه قرآن درباره شما فرموده: «لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ »(24) «تا خداوند گناهان گذشته و آينده ات را (كه به تو نسبت می دادند) ببخشد.» يعنی كه عذاب و عقاب نداري. حضرت می فرمود: مگر همه عبادتها و شب زنده داريها برای نجات از عذاب است، «اَفَلا اَكُونَ عَبْداً شَكُوراً؛(25) آيا نبايد من يك بنده شكرگزار باشم؟»

د. در شعبان و رمضان
پيامبر اكرم صلی الله عليه وآله در طول سال تهجد و نماز شب داشت، ولی در ماه شعبان و ماه مبارك رمضان عبادتش اوج می گرفت. در دعای ماه مبارك شعبان می خوانيم: «شَعْبانُ الَّذی حَفَفْتَهُ مِنْكَ بِالرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوانِ الَّذی كانَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله عليه وآله يَدْأَبُ فی صِيامِهِ وَ قِيامِهِ فی لَياليهِ وَ اَيَّامِهِ؛(26) شعبانی كه آن را با رحمت و رضوان خود پوشانده اي؛ شعبانی كه شيوه رسول خداصلی الله عليه وآله در آن اين بود كه شب و روز آن را به قيام (به نماز) و روزه سپری می كرد.»
امّا در ماه مبارك رمضان، مخصوصاً در شبهای قدر، علی الخصوص در دهه سوم ماه مبارك رمضان كاملاً بستر خواب را جمع می كرد و به عبادت می پرداخت. حضرت علی عليه السلام در اين باره فرموده است: «اَنَّ رَسُولَ اللَّهِ كانَ يَطْوی فِراشَهُ وَ يَشُدُّ مِئزَرَهُ فِی الْعَشْرِ الاَواخِرِ مِنْ شَهْرِ رَمَضانَ وَ كانَ يُوقِظُ اَهْلَهُ لَيْلَةَ ثَلاثٍ وَ عِشْرينَ وَ كانَ يَرُشُّ وُجُوهَ النِّيامِ بِالْماءِ فی تِلْكَ اللَّيْلَةِ؛(27) رسول خداصلی الله عليه وآله (اين چنين) بود كه رخت خواب خويش را جمع می كرد و كمربندش را در دهه آخر از ماه رمضان محكم می بست و هميشه اين گونه بود كه اهل و عيالش را در شب بيست و سوم بيدار نگه می داشت و بر روی خواب رفتگان در آن شب آب می پاشيد (تا از درك شب قدر و درك شب زنده داری محروم نشوند) .»
حتی در شبهای بارندگی در حالی كه مسجد مدينه سقف نداشت، عبادت ديگران را با رفتار خويش وامی داشت كه در همان گل و باران بيدار باشند و نماز گزارند. (28)
علی عليه السلام در اين زمينه می فرمايد: «فَلَمْ يَزَلْ يَعْتَكِفُ فِی الْعَشْرِ الاَْواخِرِ مِنْ رَمَضانَ حَتّی تَوَفَّاهُ اللَّهُ؛(29) هميشه در دهه آخر ماه مبارك رمضان در حال اعتكاف بود تا آنكه از دنيا رفت.»

پی نوشت:

1) اقبال لاهوري.
2) احزاب/ 21.
3) من لايحضره الفقيه، ج 1، ص 472.
4) اقبال لاهوري.
5) مزمل/ 1 - 4.
6) مزمل/ 5 - 8.
7) ر.ك: تفسير نمونه، ناصر مكارم شيرازي، ج 25، ص 177.
8) اسراء/ 79.
9) تفسير نمونه، ج 12، ص 231.
10) دهر/ 26.
11) سجده/ 16-17.
12) ذاريات/ 15 و 17 و 18.
13) زمر/ 9.
14) وسائل الشيعة، حرّ عاملي، دار احياء التراث العربي، ج 5، ص 268.
15) بحار الانوار، علامه مجلسي، دار احياء التراث، ج 84، ص 142، ح 14 و ص 144، ح 17.
16) همان، ص 138، ح 6.
17) همان، ص 139، ح 7.
18) كنز العمّال، متقی هندي، ح 21428.
19) همان، ج 84، ص 161، ح 52.
20) همان، ج 87، ص 142، ح 13.
21) ر. ك: فروغ ابديت، جعفر سبحاني، نشر عمّار، صص 178-179.
22) البداية والنهاية، ابن كثير، بيروت، دار احياء التراث العربي، ج 3، ص 326.
23) تفسير سوره نجم، دستغيب شيرازي، ص 100.
24) فتح/ 2.
25) كحل البصر، ص 78.
26) وسائل الشيعه، ج 10، ص 492.
27) بحار الانوار، ج 95، ص 145.
28) ر. ك: همان، ص 10.
29) همان، ج 94، ص 7، ح 8.

جواد خرمی

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی
چهارشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۱۷:۲۲

همراه با معصومان علیهم السلام در شب قدر

شب قدر در فرهنگ قرآن و روایات از جایگاه بس عظیمی برخوردار است تا آنجا كه شب قدر در قرآن برابر با هزار ماه دانسته شده، و شب نزول قرآن، و شب تعیین تقدیرات یكسال و شب مبارك معرفی شده است...

مجموعه مربوطه امامان و ائمه
چهارشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۱۷:۰۱

اعمال شب‌ نوزدهم ماه مبارک رمضان

شب نوزدهم اوّل شب‌های قدر است، شب قدر همان شبی است که در تمام سال شبی به خوبی و فضیلت آن نمی‌رسد و عمل در آن بهتر است از عمل در هزار ماه.

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی
چهارشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۱۶:۴۳

نکته هایی درباره احیاء شب قدر

"ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم و تو چه مي داني كه شب قدر چيست؟ شب قدر از هزار ماه بهتر است. فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگار خود براي تقدير هر كاري نازل مي شوند. آن شب انباشته از سلامت [و بركت و رحمت ] تا طلوع صبح است."ماه مبارك رمضان در ميان ماههاي ديگر سال از شرافت و عظمت ويژه اي برخوردار است؛ ماهي كه در آن شب قدر و نزول قرآن قرار گرفته است...


 

"ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم و تو چه مي داني كه شب قدر چيست؟ شب قدر از هزار ماه بهتر است. فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگار خود براي تقدير هر كاري نازل مي شوند. آن شب انباشته از سلامت [و بركت و رحمت ] تا طلوع صبح است." (1)
ماه مبارك رمضان در ميان ماههاي ديگر سال از شرافت و عظمت ويژه اي برخوردار است؛ ماهي كه در آن شب قدر و نزول قرآن قرار گرفته است. سعادتمند و خوشبخت كسي است كه بتواند با سلامتي و معرفت اين ماه و به ويژه شبهاي قدر را درك كرده، از فيوضات آن بهره مند شود. از اين رو، در اين مقاله مطالبي را در قالب چند نكته خدمت خوانندگان گرامي ارائه مي نمايم:

1. براي اينكه از شبها و روزهاي ماه مبارك رمضان استفاده وافي شود، لازم است ارزش و اهميت اين ماه براي مخاطبين مشخص گردد. سيره بزرگان به تأسي از نبي مكرم اسلام صلي الله عليه وآله بر اين بود كه قبل از فرارسيدن ماه مبارك رمضان، خطبه اي ايراد مي نمودند و ارزش و اهميت اين ماه و شبهاي قدر را براي مردم بيان مي كردند؛(2) به طوري كه همه مشتاق فرا رسيدن اين ماه عزيز مي شدند. پس لازم است مبلغان گرامي از ماه شعبان المعظم شروع كنند و در فرصتهاي به دست آمده از ويژگيها و فضايل ماه مبارك رمضان و شب قدر صحبت كنند.
به عنوان مثال، ذكر نكاتي چون موارد ذيل براي تذكر مفيد است:
الف. خيليها هستند كه براي خود روزي را مشخص كرده اند كه به عنوان سال خمسي(3) محسوب مي شود. اولياي الهي نيز اوّل ماه مبارك رمضان را سال معنوي براي خود انتخاب مي كنند تا حساب اعمال و رفتارهاي يكساله خود را مشخص كنند و اگر اعمال خوب بوده، شكر الهي را به جاي آورند و اگر رضايت بخش نبوده، به درگاه ربوبي استغفار كنند. (4)
ب. خيلي از اولياي الهي و بزرگان بوده اند كه اهتمام ويژه اي داشتند تا بتوانند شبهاي قدر را درك كنند. بدين منظور، برخي از بزرگان، يكسال تمام را از سر شب تا به صبح شب زنده داري مي كردند تا موفق به درك شب قدر شوند. (5)
ج. طبق فرمايش پيامبر مكرم اسلام صلي الله عليه وآله اين ماه، ماهي است كه همه به مهماني خداوند دعوت شده اند؛ ماهي كه حتي خواب روزه داران عبادت محسوب مي شود؛ اگر نمازي خوانده شود، هفتاد برابر ثواب دارد؛ اگر آيه اي از قرآن تلاوت شود، ثواب ختم قرآن دارد و... كه در خطبه شعبانيه به صورت مفصل آمده است. (6)

2. شهرها، روستاها و مساجد موجود در ايران اسلامي در خصوص برگزاري مراسم شبهاي قدر به يك صورت عمل نمي كنند. برخي از مساجد چه در شهر و چه در روستا شبهاي قدر را به اجراي مراسم و شب زنده داري مي گذرانند و برخي ديگر بعد از اتمام سخنراني همه به خانه ها مي روند و اثري از حضور مردم در مسجد ديده نمي شود. بنابراين، لازم است مبلغان گرامي كه مي خواهند برنامه اجرا كنند، توجه مضاعفي به "بوم شناسي" منطقه داشته باشند. اگر قبلاً برنامه داشته اند، درباره چگونگي آن مديريت كنند و اگر تا به حال برنامه اي در شبهاي قدر نداشته اند، قبل از فرا رسيدن اين شبهاي عزيز با برنامه ريزي صحيح سعي كنند اولين برنامه خود را به نحو احسن اجرا نمايند.



3. حالات معنوي نماز گزاران و روزه داران به يك اندازه نيست؛ چرا كه به فرمايش شهيد اين ماه، مولي الموحدين امير المؤمنين علي عليه السلام براي قلبها ادبار و اقبالي است. (7) پس ضروري است در اجراي برنامه ها به اين مهم نيز توجه شود تا خداي نكرده برخي از كساني كه براي احياي شب قدر به مسجد آمده اند، با طولاني شدن برنامه ها و نبود زمينه اجراي برنامه طولاني در آنها از جهت اقبال قلب، از مراسم دل زده نشوند و با تصور كم توفيقي يا بي توفيقي مأيوسانه مسجد را ترك نكنند.

4. براي اجراي يك برنامه خوب و معنوي در شبهاي قدر توجه به نكات ذيل و رعايت آنها مفيد است:
- براي درك فضيلت و فيض "شب قدر" از قبل به نمازگزاران يادآور شويم تا همه مشتاقانه حضور در اين شب و استفاده از برنامه هاي معنوي را روزشماري كنند.
- بهتر است برخي از افراد اهل مسجد را كه وجهه خوبي نيز در اجتماع دارند و اهل قرآن خواندن، دعا خواندن، مداحي و... هستند، شناسايي كنيم و در اجراي برنامه از آنها كمك بگيريم.
- از قبل در تابلويي زمان برگزاري مراسم و زمان اتمام آن و نيز افرادي را كه براي تلاوت قرآن، مناجات، دعا، مداحي و... اجراي برنامه خواهند كرد، به اطلاع نمازگزاران برسانيم. همچنين اعمال شبها را به صورت خوبي در تابلوهاي مسجد درج نماييد.
- سعي كنيد در بين برنامه ها فاصله اي جهت رفع خستگي، تجديد وضو و... به شركت كنندگان در مراسم بدهيد.
- روز قبل از شب قدر به نمازگزاران اطلاع رساني كنيد كه اگر امكان دارد با غسل در مراسم شركت كنند. (8)
- دعاهاي دهه آخر ماه مبارك رمضان ويژگي خاصي دارند كه نبايد مورد غفلت قرار بگيرند.
- از آنجا كه حضور بانوان در مراسم شبهاي قدر همراه فرزندانشان خواهد بود، ضروري است:
الف. فضاي اختصاص يافته براي آنها كوچك تر از فضاي برگزاري مراسم مردان نباشد؛
ب. نور كافي و زيرانداز مناسب تهيه شود؛
ج. حتماً ظروفي جهت آب آشاميدني در آنجا فراهم گردد؛
د. توجه داشته باشيم كه آنها علاوه بر قرائت قرآن، نماز، دعا و... به فرزندان هم توجه دارند. بنابراين، اگر سر و صدايشان زياد شد، با حالتي مناسب تذكر داده شود.
- از نوجواناني كه در مسجد حضور دارند در اجراي مراسم فعالانه بهره ببريد. از آنها مي توان در تقسيم قرآنها، مفاتيح و... استفاده كرد.
- قبل از فرارسيدن شبهاي قدر، اگر مسجد شما از جهت قرآن و مفاتيح دچار كمبود است، از قبل به فكر باشيد. نيز اگر مهر مسجد كثيف و جرم گرفته شده، با غبارروبي مساجد، اين مهرها را نيز تعويض يا سمباده كشي نماييد.
- از آنجا كه سيره بزرگان بر اين بوده كه حتي در شبهاي قدر از مباحث علمي براي احياء اين شبها بهره مي گرفتند، با شناسايي مشكلات و معضلات و شبهاتي كه احياناً در منطقه وجود دارد و دعوت از شخصيتهاي علمي، در رفع اين مشكلات و پاسخ به شبهات بكوشيد.
- در ميان برنامه ها از همه خواسته شود تا مثلاً نماز هفت قل هو اللّه را بخوانند يا صد مرتبه "اَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّي وَاَتُوبُ اِلَيْهِ" يا صد مرتبه "اَللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ اَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ" را بگويند. (9) اين كار باعث مي شود كه اهل مسجد اگر فراموش كرده اند اين اعمال را به جا آورند، به صورت دسته جمعي مثلاً دست به استغفار بزنند يا قاتلين را لعن و نفرين كنند كه بي شك همراهي جماعت با يكديگر در اجراي عملي، درصد اجابت را بيشتر مي كند و نيز احساس خستگي را از شب زنده داران مي گيرد.
- سعي كنيد سخنراني خود را در اين شب كمتر از شبهاي ديگر طول دهيد. تصور اينكه امشب جمعيت زيادي حضور دارند و مي توان حرفهاي ناگفته را گفت، صحيح نمي باشد.
- شايسته است برنامه ها را از زمان اعلام شده شروع كرده، از طولاني شدن آن پرهيز كنيم. پس ضروري است از انداختن برنامه ها به آخر وقت خودداري نماييم؛ چنان كه برخي از بزرگان سيره خود را بر اين نوع اجرا قرار داده اند.
- يكي از كارهاي بسيار خوب، پذيرايي در فواصل برنامه هاست كه به رفع خستگي و از بين بردن ضعف حاضرين كمك خواهد كرد.
- يكي از اعمال شبهاي قدر خواندن صد ركعت نماز است. شايسته است به مخاطبين خود اطلاع رساني كنيد كه خواندن نمازهاي قضا در اولويت قرار دارد و براي اجراي اين برنامه نيز تدابير لازم را بينديشيد.

پی نوشت :

1) قدر/ 1 - 5.
2) امام رضاعليه السلام از امام علي عليه السلام نقل مي كند كه: "اِنَّ رَسُولَ اللَّهِ خَطَبْنا ذاتَ يَوْمٍ فَقالَ أَيُّهَا النَّاسُ اِنَّهُ قَدْ أَقْبَلَ اِلَيْكُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَكَةِ وَالرَّحْمَةِ وَالْمَغْفِرَةِ... ." (وسائل الشيعه، ج 10، ص 313، ح 13494.
3) چه بهتر در كنار بيان سال معنوي تذكري به سال خمسي و نحوه محاسبه نيز داده شود. خيلي از كساني كه حقوق بگيرند، هنوز نمي دانند كه براي آنها نيز سال خمسي هست.
4) الكافي، ج 2، ص 453، ح 2: امام كاظم عليه السلام فرمود: "فَاِنْ عَمِلَ حَسَناً اسْتَزادَ اللَّهَ وَاِنْ عَمِلَ سَيِّئاً اسْتَغْفَرَ اللَّهَ مِنْهُ وَتابَ اِلَيْهِ."
5) مرحوم شيخ عباس قمي در احوالات مرحوم كرباسي اصفهاني اين مطلب را نقل مي كند. ر.ك: فوائد الرضوية، ص 10.
6) براي خطبه شعبانية ر.ك: وسائل الشيعة، ج 10، ص 313؛ بحار الانوار، ج 93، ص 356؛ الامالي، صدوق، ص 93؛ عيون اخبار الرضاعليه السلام، ج 1، ص 295.
7) قال عليه السلام: "اِنَّ لِلْقُلُوبِ اِقْبالاً وَاِدْباراً... ." (نهج البلاغة، حكمت 312.)
8) امام كاظم عليه السلام فرمود: "مَنِ اغْتَسَلَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَاَحْياها اِلي طُلُوعِ الْفَجْرِ خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ."(وسائل الشيعة، ج 10، ص 358، ح 13600.
9) ر.ك: مفاتيح الجنان، اعمال شبهاي قدر.

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی
چهارشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۱۲:۳۰

توصیه‌های استاد فاطمی نیا درشب قدر

چی کار داری بنده خدا، گناهی کردی، پشیمانی، ناراحتی، توبه کن خدای متعال میبخشد اصلا خدا دوست ندارد مومنین لکه دار شوند.

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی
چهارشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۰۹:۲۰

۱۲توصیه رهبری برای استفاده از لیالی‌قدر

به مناسبت فرارسیدن لیالی قدر ماه مبارک رمضان برخی از توصیه‌های حضرت آیت‌الله خامنه‌ای برای استفاده‌ی هرچه بهتر و کامل‌تر از این فرصت گران‌بها را مرور می‌کنیم.

مجموعه مربوطه اخبار فرهنگی و مهدوی
ابتدا
قبلی
1
صفحه 1 از 6

طرح روز

جستجو

جدیدترین نظرات

اوقات شرعی


آگهی
آگهی
آگهی
آگهی

سرخط خبرها