نيابت از امام زمان(ع)
يك صورت از توسّل به امام عصر(ع) انجام اعمال مستحبّ به نيابت از آن حضرت؛ به ويژه در اعمال حج، زيارت قبور امامان(ع)، ختم قرآن، روزه، قرباني گوسفند يا انفاق مال و مواردي مانند اينها است. نيابت‌كننده از اين طريق، رفع همّ و غمّ، اضطراب و ناراحتي را از وجود مقدّس امام(ع) قصد مي‌كند. مورد توجّه بودن اين قسم از توسّل را مي‌توان از واقعة نذر اميرالمؤمنين(ع) و حضرت فاطمه(س) و فضّه ـ خادمة حضرت زهرا(س) ـ براي شفاي حضرت امام حسن(ع) و امام حسين(ع) دريافت كه در نهايت مورد تمجيد و تحسين خداوند قرار مي‌گيرد و شفاي آن دو بزرگوار(ع) نيز حاصل مي‌شود.

انجام نيابت از امام زمان(ع) تنها جلوه‌اي از ابراز ارادتمندي و خلوص محبّت فرد نايب، به آن حضرت(ع) است و اميد است كه در اثر همين اظهار ارادتمندي نسبت به آن بزرگوار، مورد الطاف و كرامات از جانب خداوند و خود ايشان قرار گيرد.

صورت ديگري از نيابت كردن نيز وجود دارد كه در موقع پيش آمدن حاجتي مهم يا محنتي سخت كه انسان را بي‌طاقت كند، براي اصلاح آن امر و برطرف شدن آن محنت، عمل شايسته يا انفاق مالي را به همان ترتيب كه ذكر شد، به قصد سلامتي امام عصر(ع) و برطرف شدن اندوه و ناراحتي از آن وجود مقدّس و محور عالم هستي نذر كند و به انجام برساند. البتّه نكتة مهم دربارة مالي كه انفاق مي‌كند، در هر دو صورت ياد شده، اين است كه مضربي از عدد مبارك چهارده باشد. كم يا زياد بودن اين مقدار بر حسب بزرگي حاجت يا كوچكي آن و نيز برحسب متمكّن بودن صاحب حاجت يا مانند آن، تفاوت مي‌كند.

از جمله دلايل بر ارزشمند بودن و تأكيد نسبت به اين امر براي مؤمن نسبت به امام عصر خود، اين روايت است كه نقل شده، حضرت هادي(ع) فردي را به كربلاي معلّا فرستادند تا از جانب ايشان(ع) زيارت كند.1 همچنين همين عمل از امام صادق(ع) نيز روايت شده است.2 محمّد بن عيساي يقطيني نقل كرده است كه حضرت ثامن الحجج(ع) چند قطعه جامه و چند غلام را برايم فرستادند و براي من، برادرم و يونس بن عبدالرّحمان مقرّر فرمودند كه هر يك، يك حج براي آن حضرت(ع) به جاي آوريم.3

پي‌نوشت‌ها:
٭ با استفاده از: كتاب فوز اكبر در توسّلات به امام عصر(ع)، تأليف محمّد باقر فقيه ايماني، صص 78ـ80.
1. بحارالانوار، ج 50، به نقل از كافي، ج 4، ص 567.
2. همان.
3. وسائل الشيعه، ج 5، ص 147.

ماهنامه موعود شماره 99