و نريد ان نمن على الذين استضعفوا فى الارض و نجعلهم الائم و نجعلهم الوارثين. (1)

رهبر معظم انقلاب اندك زمانى بعد از رحلت و عروج روح ملكوتى حضرت امام، قدس سره، با اشاره به اين مطلب مهم و اساسى كه «امام كبير ما عصر جديدى را آغاز كردند»،تاكيد فرمودند:

بزرگترين وظيفه ما اين است كه مشخصات عصرى را كه امام،رضوان الله تعالى عليه، آغاز كردند وملت را در فضاى آن قرار دادند و به جهان اعلام فرمودند بدانيم و اين مشخصه ها را حفظ كنيم... (2)

آنچه بوضوح مشهود است وبيقين محسوس، اين است كه با وقوع انقلاب اسلامى در ايران و استمرارآن، جهان در حال انتقال به عصرى جديد و دوره اى نو است. دوره اى كه ويژگيهاى خاص و منحصر به فردش آن را از دگر ادوار مختلف و پرتلاطم حيات بشرى جدا مى سازد. مقام معظم رهبرى، حضرت آى الله خامنه اى در تعريف و توصيف اين واقعيت مى فرمايند:

امروز يك عصر و يك دوران جديدبه وجود آمده است، دوران جديد رابايد دوران امام خمينى ناميد: با آغازدوران جديد نه تنها در ايران ياكشورهاى اسلامى مردم به باورهاى الهى بازگشته اند بلكه در سطح جهان،عقيده اى مذهبى و گرايشى معنوى درميان جوامعى كه دهها سال تحت سلطه حكومتهاى ضد مذهب زندگى كرده بودند رشد نموده است. (3)

ايشان در جاى ديگر، در اين باره مى فرمايند:

امروز در دنيا گرايش به دين شروع شده است. (4)

و تاكيد مى فرمايند:

قرن حاضر قرن گرايش عمومى بشريت، به معنويت و دين است. (5)

خلف صالح خمينى، قدس سره،دگر بار تاكيد مى نمايند كه:

ما امروز نشانه هاى رشد معنويت و افول ماديت را در دنيا مى بينيم. (6)

در اين عصر كه مقام معظم رهبرى بحق آن را عصر امام خمينى،قدس سره، ناميدند امواج گسترده توجه به ارزشهاى معنوى و رويكردوسيع بشر جهت بازيابى هويت دينى و پشت پا زدن به باورهاى خداستيزانه در ميان همه ملل و فرق دنياى امروز، خصوصا كانون فعلى ترويج الحاد و دين ستيزى يعنى جهان غرب، چشمان جهانيان رامتحيرانه به خود خيره نموده است.

به تعبير سيد شهيدان اهل قلم:

اكنون بار ديگر انسان از زمين وقفس خودش روى گردانده است و به عالم معنى و آسمان توجه يافته...

انسان يك بار ديگر تولد يافته و عصرديگرى آغاز شده است. (7)

وى با نگاهى بصيرانه وضعيت جهان معاصر را اينچنين تشريح مى كند:

جهان امروز در دوران انتقال از يك عصر به عصرى ديگر قرار دارد. و تااين انتقال به انجام رسد ديگر روى ثبات را به خود نخواهد ديد.

شهيد آوينى با اشاره به مبدا اين تحول عظيم مى نويسد:

اين دوران با پيروزى انقلاب اسلامى در ايران آغاز شده است و به اين لحاظ دهه شصت را بايد اولين دهه از اين تجديد عهد محسوب داشت. (8)

يكى ديگر از انديشمندان معاصرنيز در اين رابطه چنين اظهار مى دارد:

اگر بنا باشد تاريخى را براى احياى هويت دينى (در جهان معاصر)در نظر بگيريم آن تاريخ 1977 ميلادى يعنى مقارن با پيروزى انقلاب اسلامى ايران كه خيزش عظيمى را براى تفكرات دينى در تمام اديان به وجودآورد، مى باشد.

وى در ادامه مى افزايد:

آخرين آمارها در مورد احياى تفكردينى كه در سال 1990 صورت پذيرفته نشان مى دهد كه تقريبا 70%مردم اروپا احساس ديندارى مى كنند.

در تمام اديان از هندوئيسم گرفته تابوديسم و... و انواع فرقه هاى مسيحيت همه از يك نوع بازگشت به تفكر دينى خبر مى دهند.

وى تاكيد مى كند:

انقلاب اسلامى موجب احياى تفكردينى در جهان گشت. (9)

يكى از محققان در تبيين مبدانهضت جهانى دينگرايى در عصرجديد مى گويد:

اسلام دينى جهانى است و انقلاب اسلامى امروز سراسر عالم را تكان داده است وقتى به دنيا نگاه مى كنيم مى بينيم تمام جهان اسلام به حركت درآمده است و همه جا صحبت ازتجديد حيات اسلام و لزوم هدايت ورهبرى اسلامى است.

ايشان مى افزايد:

در كشورهاى ديگر جهان، احترام به اسلام و كوشش براى شناخت آن وبه دنبال اين شناخت اعتقاد به اسلام روز به روز رشد يافته و حتى اديان ديگر هم كم كم معانى تازه گرفته اند وسيرى نو را آغاز كرده اند. (10)

به هر جهت، توجه و رويكرد بشركنونى به حوزه معارف دينى، مذهبى جهت بازخوانى عوامل اساسى ومفاهيم كاربردى شكل دهنده حيات معنوى و مادى، واقعيتى غير قابل انكار بوده كه مورد اعتراف بسيارى از افراد مطلع و محقق و صاحب نظرقرار گرفته است.

و در حقيقت:

بشر كنونى همه اميدش به دين ومعنويت است. بشر سرش به ديوارخورده، باز گشته، تا خود را بيابد،غرب هم همه اميدش الان به دين است.

پوپر و امثال او يعنى پوزيتيويستهاكه پشت به دين كرده اند پنبه غفلت درگوششان است. به وضع معاصر غرب نظرى بيندازيد! در تفكر غالب متفكران معاصر چه اهل دين و چه غيراهل دين توضيحاتى راجع به دين ومعنويت دارند. (11)

امام خمينى و احياى فكر دينى
«آرتگا گاست » متفكر اسپانيايى با اشاره به تحولات عمده اى - كه ساختار زندگى انسان كنونى بويژه انسان غربى را در معرض خطرات عمده اى قرار داده است - مى نويسد:

گفته اند و شايد هم نه بى دليل كه همه اصول نوآورانه عصر جديداكنون خود در وضعيتى بحرانى قرارگرفته اند. در تاييد اين نظر دلايلى چندوجود دارد كه نشان مى دهد انسان اروپايى (غربى) مشغول جمع كردن خيمه و خرگاه خويش از سرزمين نوينى است كه طى سيصد سال گذشته در آن رحل اقامت افكنده بود،اين انسان آهنگ عزيمت به قلمروتاريخى و شيوه زيستى ديگرى دارد. (12)

در نگاه بسيارى از انديشمندان واقع نگر و تحليلگران منصف تحولات بين المللى، ملى و تاريخى و... مورداشاره نگارنده سطور فوق، چيزى نيست، مگر حيات طيبه اى كه بابهره گيرى از ابعاد مثبت تمدن بشرى در چارچوب ارزشهاى معنوى واخلاقى و باورهاى دينى و الهى معنى يافته و تشخص پيدا مى كند، باورهاى دينى و مفاهيم مذهبى كه دين مبين اسلام مصداق متعالى آن و تنهانسخه شفابخش دردهاى ديرين بشراست.

و آنچه در اين مقال بر آن اصرارورزيده و پاى مى فشاريم اين مهم است كه تقدير الهى و محاسبات غيبى بار مسؤوليت تاريخى زمينه سازى حيات مجدد معنوى بشريت را برعهده يگانه دوران حضرت امام خمينى، قدس سره، نهاد و ايشان بودكه طرحى نو درانداخته و رجعت دوباره ساكنان سياره زمين را به خداجويى و دين باورى رهبرى نمودو آن را تعالى بخشيد.

حضرت امام، قدس سره، صفحه جديدى از حيات پر فراز و نشيب انسانى را رقم زده و عصر جديدى راآغاز نمودند كه مقام معظم رهبرى بحق آن را عصر امام خمينى،قدس سره، ناميدند، عصرى كه درنگاه صاحبنظران صاحب بصر،سرآغاز حكومت جهانى اسلام به رهبرى حضرت ولى عصرحج بن الحسن العسكرى،عليه السلام، است.

فصل الخطاب در اين زمينه كلام نورانى حضرت امام، قدس سره،مى باشد، آنجا كه فرمودند:

انقلاب مردم ايران نقطه شروع انقلاب بزرگ جهان اسلام به پرچمدارى حضرت حجت، ارواحنافداه، است. (13)

بسيارى از صاحب نظران معاصر با تاييد نظريه شروع دوره انتقالى بشر معاصر و رويكرد او به قلمرو تاريخى ديگر و شيوه زيستى جديد در تشريح ماهيت و بررسى ويژگيهاى منحصر به فرد اين دوره صراحت بيشترى را در كلام خوداستخدام نموده اند.

پروفسور «ياوس اوسوس » تازه مسلمان آلمانى و قائم مقام دانشكده فنى دانشگاه برمن آلمان و از رهبران برجسته مسلمانان آلمانى زبان دراروپا در اين ارتباط چنين اظهارمى دارد:

بيدارگر]قدس سره[امام خمينى همه موحدان در عصر ماست، احياى دين و معنويت در روزگارى كه سيطره ماديت و ابزار مادى وانديشه هاى ضد معنوى جامعه بشرى را در چنبره خود گرفته بود مديون و ياران]قدس سره[امام خمينى انقلاب اسلامى است. من كلام امام و جانشين برحق ]قدس سره[خمينى ايشان - امام خامنه اى، روحى فداه، رابه نفخه صور براى «زنده دلان خاموش » روى زمين تعبير مى كنم.

وى با اشاره به اينكه هر كس درضمير آگاه خود صداى اسرافيلى امام خمينى را نشنيد يقينا در خواب غفلت مانده است، اضافه مى كند:

من با توجه به حقايق آشكارى كه در متن واقعى جوامع و حكومتهاى غربى مى بينم و با توجه به الهاماتى كه از اشارات و رهنمودهاى پيامبرگونه امام خامنه اى مى گيرم يقين دارم كه قرن چهاردهم هجرى قرن امام خمينى و امام خامنه اى است و اين بزرگواران حكومت بر روى زمين را به دست صاحب الزمان، عليه السلام،مژده مى دهند تا بعد از اين، همه اعصار و قرون به نام اهل بيت پيامبر،صلى الله عليه وآله، باشد.

احمد هوبى، انديشمند وروزنامه نگار تازه مسلمان سوئيسى،نيز در تشريح تاثيرات عظيم انقلاب اسلامى در جمع كارشناسان سازمان پژوهشى و برنامه ريزى آموزشى در تهران گفت:

امروز در اروپا احساس مى شودسقوط ديوار برلين با انقلاب و قيامى كه شما آغاز كرديد مرتبط است. و اين قيام اساسى امروز در اروپا محسوس است. در اروپا، حدود 12 تا 15 ميليون مسلمان زندگى مى كنند كه 100 هزارنفر آنها در سوئيس هستند.

وى در ادامه افزود:

نه تنها]قدس سره[امام خمينى مسلمانان را بيدار كردند بلكه بر جهان غير اسلام نيز از خود تاثير بر جاى نهادند.

ايشان اضافه كردند:

بدانيد آن مرد سالخورده كه رهبرشما بود هرگز نمرده است بلكه همواره زنده است و فعال، چرا كه همه اين تحولات به دست ايشان ايجاد شده است. (14)

حمد لنسل، رئيس مركز فرهنگى تجديد حيات اسلام در اتريش، طى مقاله اى تحت عنوان تاثير نهضت امام خمينى بر اروپا مى نويسد:

بى ترديد انقلاب اسلامى امام خمينى نه تنها تصوير تازه اى ازاسلام در اروپا ارايه كرد بلكه حتى زندگى مذهبى غير مسلمانان را هم دگرگون ساخت به عبارت ديگر امروزحتى در اروپا نيز مذهبى بودن ارزش و معنى تازه اى يافته است. اين عبارت را رئيس جمهور سابق اطريش در يك سخنرانى بيان كرد كه انقلاب اسلامى به تمامى افراد مذهبى اعتبار و اتكاى به نفس تازه اى ارزانى داشت. (15)

طلال عتريسى، استاد دانشگاه لبنان هم با تاكيد بر پيوند اساسى تحولات جارى در زمينه رويكردمعنوى بشر با خصيت حضرت امام تصريح مى نمايد:

رهبرى امام خمينى و پيروزى انقلاب اسلامى اساس حركت و تحول جهان كنونى مى باشد. (16)

چنانكه يكى ديگر از انديشمندان مسلمان در اين زمنيه مى گويد:

امام خمينى آغازگر عصر تازه اى در تاريخ اسلام و زندگى مسلمانان است، از ويژگيهاى اين عصر هم مى توان غور و تعمق مسلمانان نسبت به اسلام را برشمرد و هم جهانى شدن حيات سياسى اسلام را. (17)

مدير مركز پژوهشى اسلامى درفرانسه با اشاره به عظمت روحى وفكرى حضرت امام و ويژگيهاى منحصر به فرد ايشان مى گويد:

امام خمينى 14 قرن را در اعمالش خلاصه كرد... ما خيلى خوشبخت هستيم كه در اين عصر (امام خمينى)زندگى مى كنيم،

گويى در عصر پيامبر اكرم زندگى مى كنيم.]صلى الله عليه وآله[وى تصريح مى كند:

مردم جهان همه مشتاقند از تعاليم امام خمينى پيروى كنند; در اكثركشورها جنبشى آغاز شده، حتى درجوامع غربى ما مى بينيم كه مسايل تحت بازنگرى قرار گرفته است...

اكنون خيلى ها مى دانند كه اسلام پاسخگوى مشكلات بشرى است.

ايشان اضافه مى نمايد:

جهان در حال تحول است وارزشهاى جهانى در حال تغيير، غرب دچار فروپاشى تدريجى شده است واسلام جلوه خود را در سراسر جهان نشان داده است.

دكتر عادل عبدالمهدى با بيان اين نكته بسيار مهم كه «ميليونها نفر درغرب در انتظار نجات بخش و مسيح هستند» مى گويد:

اگر اسلام بدرستى معرفى شودمى تواند براى آنها نجات بخش باشدتعاليم اسلام راهى براى رهايى ازسرنوشت محتوم تمدن غرب يعنى نابودى است. (28)

پرفسور اسماعيل كيلبس،فيلسوف برجسته فرهنگ اسپانيولى زبانها، هم با اشاره به حيات مجدددين در صحنه زندگى بشر در وصف اين واقعيت عظيم چنين مى گويد:

دين زنده شده است، كليساها جان تازه گرفته اند، توجه به مذهب وانديشه هاى مذهبى در دانشگاههاديگر زشت و كم بها تلقى نمى شود.

زيباييهاى معنوى در زندگى روزمره مورد بازيابى قرار گرفته است. جهان براى نجات و زيبا كردن روابط اجتماعى اش به قدرت دينى وجاذبه هاى معنوى گرايش شديد پيداكرده است.

وى تاكيد مى كند:

و اين همه ناشى از دعوت نوينى با]قدس سره[بود كه امام خمينى انقلاب دينى اش در عرصه افكار وذهنيت جامعه جهانى آغاز كرد. (19)

دين گرايى در عصر جديد
ويژگيهاى نهضت گسترده دين گرايى انسان عصر جديد را اززبان نگاه برخى از شخصيتها ومطبوعات جهان غرب مورد بررسى مضاعف قرار مى دهيم:

فوريد كالمر، جامعه شناس وسردبير روزنامه ايتاليايى «آل استمپا» و استاد دانشكده مسايل بين المللى دانشگاه كلمبيا با اشاره به رويكرد و رجعت دوباره بشر به پيامهاى معنوى و الهى مى نويسد:

به سبب خداجويى در ميان مردم آمريكا بر ميزان توجه آنان به مسايل مذهبى چه به صورت فردى و چه ازلحاظ اجتماعى افزوده شده است. اين امر بدون شك مهمترين ومنحصرترين رويداد دهه هفتاد وهشتاد در آمريكاست و اگر بگوييم اين جريان همه جامعه آمريكا و رفتارمردم و فرهنگ كشور را در سالهاى آينده اين قرن تحت تاثير قرار خواهدداد حرف باطلى نگفته ايم. (20)

بيل سايرز، روزنامه نگار و محقق آمريكايى طى ده برنامه متوالى كه ازشبكه تلويزيونى عمومى (بدون آگهى)(ثآت) پخش شد گفت:

مردم در سراسر جهان ازمادى گرايى و ماترياليسم خسته شده اند و بسرعت به سوى معنويت باز مى گردند، اين بازگشت چندى است كه آغاز شده است.

وى افزود:

دين و پيروى محض از اصول آن بار ديگر مورد توجه قرار گرفته است. (21)

جورج ويگل، متفكر غربى مى گويد:

غير مادى - مذهبى شدن جهان يكى از واقعيتهاى برجسته در زندگى اواخر قرن بيستم است. (22)

و همچنين جرج متالينوس، استادعلوم سياسى كليسا و دانشكده الهيات آتن تصريح مى كند كه:

در اين عصر مذهب و بازگشت به ديانت رونق گرفته است. (23)

پروفسور جان كين دانشمندانگليسى در مصاحبه اى مطبوعاتى مى گويد:

اين روزها در آمريكا و انگليس،فرانسه، اسپانيا بازگشت دينى آنقدرقوى است كه همه چيز را تحت الشعاع قرار داده است. (24)

و پروفسور خوزه ماريا، رئيس دانشكده تاريخ باستان دانشگاه مادريد اظهار مى دارد كه:

الان در غرب كليساها پرجمعيت تراز سابق اند. الان در دنيا رويكرد به مذهب چشمگير است. (25)

در اينجا به نقل اين چند اظهار نظراز باب مشت نمونه خروار است بسنده مى كنيم و پديده مهم رويكرددينى و مذهبى و معنوى بشر معاصرغرب و رويكرد دوباره به دين را ازطريق منابع موثق در ميان اخبار واطلاعات و گزارشهاى متعدد وگوناگون جستجو و بررسى مى نماييم.ادامه دارد


پى نوشتها:

1. سوره قصص (28)، آيه 5.

2. از سخنرانى ايشان در تاريخ 28/3/1368.

3. اولين سالگرد ارتحال امام، قدس سره،مرقد امام، 16/3/69.

4. در جمع تشكلهاى اسلامى دانشگاههاسراسر كشور، 18/10/74.

5. در ديدار با اعضاى ستاد پيگيرى قطعنامه 598، روزنامه ابرار 1/10/70.

6. روزنامه اخبار، 26/5/76.

7. مجله سوره، دوره دوم، ش 10.

8. مجله دانشجو، ويژه نامه شهيد آوينى،ص 66، تابستان 77.

9. پروفسور محمدحسين هدى، انديشمندمسلمان مقيم اطريش، در مصاحبه باروزنامه كيهان، 25 و 29/11/76.

10. شمس الدين رحمانى، ماهنامه نيستان،ش 13، مهر 75، ص 9.

11. دكتر رضا داودى، كيهان، 20/5/69.

12. انسان و بحران، ترجمه احمد تدين، علمى فرهنگى، 1376، ص 3.

13. صحيفه نور، ج 21، ص 108، 2/1/68.

14. ماهنامه امامت، شماره تير و مرداد 78.

15. روزنامه كيهان، 28/7/69.

16. اين مقاله براى كنفرانس انديشه اسلامى در تهران ارسال شده بود.، كيهان،21/11/69.

17. كتاب امام خمينى در جهان معاصر، چاپ مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام، ص 79.

18. فصلنامه حضرو، ش 12، تابستان 74سيد صدرالدين انديشمند لبنانى.

19. در مصاحبه با فصلنامه حضور، ش 27،بهار 78 دكتر عادل عبدالمهدى.

20.روزنامه كيهان،ستون فرهنگ وانديشه،23/5/75.

21. كتاب خدا در آمريكا، ص 242.

22. روزنامه همشهرى، 29/7/75.

23. برخورد تمدنها هانتينگتون و منتقدانش،دفتر مطالعات سياسى و بين المللى، ص 51.

24. كيهان فرهنگى، بهمن 71.

25.نشريه ينه يوژيل،چاپ تركيه،18مى 1997.

 

ماهنامه موعود شماره 16