چگونگى نشر مطبوعات اسلامى در كشور آلمان
مطبوعات اسلامى در آلمان فدرال ازرشد برخوردار نبوده و عليرغم تلاشهايى كه به عمل آمده هنوز به سطح مطبوعاتى كه در سال 1924 تا سال 1940 وجود داشت; نرسيده است. در آن زمان در شهر برلين بطور منظم سه روزنامه اسلامى منتشر مى شد و يك هفته نامه اى هم هر سه ماه يكبار به بازارمى آمد كه در داخل و خارج آلمان كاملامورد توجه بود و حتى در كشورهاى اروپايى شرقى هم آن را مطالعه مى كردند. در سال 1948 اولين ماهنامه اسلامى كه به زبان آلمانى منتشر شد درشهر زوريخ به بازار آمد، اين نشريه توسط فرقه احمديه به رهبرى شيخ ناصر احمد تاسيس شده بود كه در آن زمان تحت عنوان Der Islam (اسلام)به بازار مى آمد.

نشريه ديگرى هم كه در شهر زوريخ به زبان آلمانى منتشر مى شد و به نام Moslem Press Servic خوانده مى شد، انتشار آن در سال 1962 متوقف گرديد. در حال حاضر در آلمان فدرال هفده نشريه اسلامى به زبان آلمانى منتشر مى شود كه تيراژ مجموع آنها به 27000 نسخه مى رسد علاوه بر آن تعداد زيادى از نشريات كوچك مربوطبه مسائل فقهى و يا براى كودكان مسلمان چاپ مى شود كه بصورت هفته نامه و يا سرويس مطبوعاتى براى رسانه هاى غير اسلامى در نظر گرفته شده است.

همچنين شش بنگاه انتشاراتى وجوددارند كه به ميزان قابل توجهى به معرفى نشريات و كتب ادبى جهان اسلام مى پردازند اين نشريات شامل ترجمه احاديث تفسير قرآن و تعدادى ازداستانها و افسانه هايى است كه در موردزندگى پيامبر منتشر شده است.

از ميان دست اندركاران اين رسانه هابيست و دو نفر سنى هستند و چهار تن ازآنان شيعه و پنج نفر ديگر به جنبش احمديه تعلق دارند. در مورد عدم وابستگى اين نشريات بايد گفت ازمجموع سى و يك نشريه، ده نشريه آن خودكفا بوده و مى توانند از طريق فروش و چاپ آگهى هزينه هاى خود را تامين كنند. غالب نشرياتى كه به زبان آلمانى منتشر مى شود مقالات و سخنرانيهاى مختلفى را پيرامون مسايل ناشى از وحى منتشر مى كنند. اما عمدتا اين قبيل نشريات فاقد گزارشهايى در موردوضعيت زندگى مسلمانان در آلمان وكشورهاى غربى است و همچنين مطالبى كه به عنوان اطلاعات روز محسوب مى شود در آن به چاپ نمى رسد. اين نشريات فاقد مطالبى است كه به روش ژورناليستى تهيه شده باشد و همچنين در مورد مناقشات فرهنگى، سياسى ومذهبى كه طى سالهاى اخير جهان اسلام را به خود مشغول كرده مقاله اى در آن ديده نمى شود. غالب مؤلفين ونويسندگان اسلامى ترجيح مى دهندمطالبى در مورد دوران درخشان گذشته اسلامى منتشر كنند و از پرداختن به مسايل روز و يا پاسخ و چاره انديشى به مشكلات اجتناب ورزند. اين موضوع چهره كليه نشريات اسلامى در آلمان است. گاه گاه نيز وقايع تاريخى به صورتى مبالغه انگيز منتشر مى شود كه هيچگونه سندى در مورد واقعيت آن معرفى نمى شود.

در يك همه پرسى در ژانويه 1985،معلوم شد كه نشريه «الاسلام » كه توسطمركز اسلامى مونيخ منتشر مى شود، درخارج از محافل اسلامى انعكاس ندارد.بعبارتى 4/83 درصد از خوانندگان اين نشريه را مسلمانان تشكيل مى دهند وفقط 1/9 خوانندگان آن مسيحى هستند وهمچنين 6/3 درصد خوانندگان به گروههاى ديگر تعلق دارند. نشريه الاسلام با تيراژ 3000 نسخه منتشرمى شود اما نشريه ديگرى كه به نام [ Moslemische Revue] منتشرمى شود به ميزان 45 درصد مورداستفاده مسيحيان است، همچنين بايدخاطرنشان كرد كه 5/39 درصد ازخوانندگان مسلمان اين نشريه ازاستادان دانشگاه و كسانى هستند كه به كار آموزش و تعليم و تربيت مشغول اند.در حالى كه تعداد خوانندگان شاغل نشريه الاسلام فقط 3/8 درصد است امانشريه اى كه توسط مركز اسلامى هامبورگ منتشر مى گردد به نام الفجر،بسيار پرمحتواست. البته بايد گفت اين نشريه در زمينه انتشار گزارشها و اخبارروز نقش بسزايى بازى مى كند، لكن مقالات و مطالبى كه نتيجه طرز تفكر وانديشه شيعى است بسيار قابل توجه واثربخش است.

و بالاخره در پايان بايد نشريه جنبش احمديه را ذكر كرد. از طرف اين جنبش چهار بروشور به زبان آلمانى منتشر مى شود كه يكى از آنان هفته نامه Der Islam ناميده مى شود و هر سه ماه يكبار به بازار مى آيد. اين نشريه به صورت كاملا تزئينى و با سليقه بسيارمنتشر مى گردد و كيفيت آن از سايرنشريات اسلامى بمراتب بهتر است. ازطرف مساجد و انجمنهاى اسلامى نيزبروشورهاى كوچكى براى اعضاى آن منتشر مى گردد كه تيراژ مجموع آنان به هزار نسخه بالغ مى شود. علاوه بر اينهانشريات كوچكى تحت عنوان [Islamischer Presse Spiegel] وسه جزوه بسيار كوچك كه به نام [ Moslime im Dialog] خوانده مى شود، از طرف مركز اسلامى هامبورگ منتشر مى گردد و نسبت به ساير بروشورها و نشريات مشابه بمراتب برتر است.

نشريات سنى ها و شيعيان
ذيلا اسامى معروفترين نشريات اين دو مذهب بزرگ اسلامى ذكر مى شود:

«الفجر»: كه از طرف مركز اسلامى هامبورگ هر سه ماه يكبار منتشرمى شود. تعداد صفحات آن 58 صفحه وتيراژ آن 3000 نسخه است.

:[ Moslemische Revue] كه ازطرف انستيتو مركزى آرشيو اسلام درآلمان به چاپ مى رسد و ناشر آن سليم عبدالله است و هر ماه در 64 صفحه و باتيراژ 600 نسخه منتشر مى گردد.

«الاسلام »: اين نشريه توسط مركزاسلامى مونيخ است و در سال هشت شماره و هر شماره 4 صفحه به چاپ مى رسد و تيراژ آن ذكر نشده است.

«نور»: كه از طرف انجمن جامعة النور در شهر كلن هر سه ماه يكبار منتشر مى شود، در 32 صفحه و باتيراژ 6000 نسخه به بازار مى آيد.

:[ Perspektive] از طرف انجمن اسلامى شهر كلن به چاپ مى رسد و هردو ماه يكبار در 28 صفحه و با تيراژ5000 نسخه منتشر مى شود.

«ديوان »: اين نشريه نيز توسط مركزبخوم منتشر مى گردد، هر دو ماه يكباردر هجده صفحه و با تيراژ 600 نسخه به چاپ مى رسد.

«القيام »: اين نشريه توسط مركزفرهنگى اتريش در شهر وين به چاپ مى رسد، هر سه ماه يكبار در 24 صفحه منتشر شده و در مورد تيراژ آن اطلاعى در دست نيست.

«المهاجرون »: اين نشريه از طرف مسلمانان آواره ساكن آلمان منتشرمى شود، مركز آن در شهر مونيخ است وهر دو ماه يكبار در 16 صفحه و با تيراژ1000 نسخه به چاپ مى رسد.

«الصوفى »: اين نشريه ويژه اهل تصوف است كه از طرف مؤسسه براى تحقيقات اسلامى كه به نام آرشيوصوفى در آلمان خوانده مى شود و هرسه ماه يكبار در 14 صفحه منتشر شده ودر مورد تيراژ آن اطلاعى در دست نيست.

:[neuer Horizent] نام نشريه اى است كه در مورد مسايل اخلاقى جهان منتشر شده و بحثهايى را به چاپ مى رساند. مركز انتشار آن در شهراشتوتگارت است و هر شش ماه يكبار در36 صفحه منتشر مى شود كه تيراژ آن معلوم نيست.

:[Extra Blat] اين نشريه براى مسلمانان آلمانى زبان است كه از طرف بنگاه الكيتاب واقع در شهر كلن ماهانه در8 صفحه به چاپ مى رسد. تيراژ آن معلوم نيست.

:[Krislisch Begenung islamische] ناشر اين نشريه در شهر گتينگن قراردارد و ماهانه در 8 صفحه منتشر شده وتيراژ آن ذكر نشده است.

 

مجله موعود شماره 17