|
۱۱ فروردين ۱۳۸۴ |
قسمت دوم
مير احمدرضا حاجتى
اشاره: در قسمت اول مقاله حاضر،نويسنده با اشاره به جمله اى از مقام معظم رهبرى كه
مى فرمايد: «امام كبيرما عصر جديدى را آغاز كردند» به بيان ويژگيهاى عصرى كه
امام خمينى، قدس سره، آغازگر آن بود، پرداختند. عصرى كه دين و ديندارى در آن تجلى
دوباره مى يابد و جهانيان بار ديگر متوجه ارزشهاى نهفته درتعاليم دينى مى گردد.
نويسنده پس از نقل اظهارنظرهاى تنى چند از انديشمندان جهان در مورد دين گرايى در
عصر جديدبراى نشان دادن و رويكزد دينى،مذهبى و معنوى بشر معاصر به بررسى اخبار،
اطلاعات و گزارشهايى مى پردازد كه در رسانه هاى خبرى جهان انعكاس يافته است.
غرب و رويكرد دوباره به دين
نشريه آمريكايى واشنگتن تايمز بااشاره به رخداد مهم رويكرد دوباره بشر به دين
مى نويسد:
جريان بازگشت ملتها به دين باورى همانند يك سيل خروشان به راه افتاده است.
اين نشريه در ادامه تحليل خوداضافه مى كند:
اين تصور كه سكولاريسم همه جهان را در برمى گيرد و عالم گيرخواهد شد به پايان رسيده
است. (1)
آينده اين پديده مهم و جريان مبارك آنچنان پرفروغ و روشن است كه بسيارى از
تحليلگران، قرن بيست ويكم را قرن بسط نفوذ فوق العاده مذهب در ابعاد مختلف زندگى
بشر مى دانند (2) و در حقيقت گستره شعاع پيامهاى دينى و معنوى حضرت امام خمينى
مى رودتا عرصه هاى مختلف زندگى بشر قرن 21 را تحت تصرف خود درآورد.
الوين تافلر، از چهره هاى سرشناس تحليل رويدادهاى حال وآينده دنياى غرب در كتاب
تغيير ماهيت قدرت مى نويسد (نقل به مضمون):
اينكه كدام كشور بر جهان قرن 21مسلط خواهد شد. سؤالى هيجانى است اما در واقع طرح
اين سؤال اساسااشتباه است، زيرا بزرگترين تحول امروز جهان ظهور پديده اى جديد
يعنى نيرو و قدرتى ماوراى دولتهاى ملى است.
تافلر به عنوان نمونه اى از اين نيروو قدرت ماوراى دولتها به امام خمينى،قدس سره،
اشاره مى كند كه وانست بااستفاده از نيروى مذهب بخش قابل توجهى از قدرتى را كه
مدتها درانحصار دولتهاى ملى بود، تحت اختيارخود بگيرد.
او مى گويد:
آية الله خمينى [قدس سره] فتواى قتل سلمان رشدى را صادر كرد درواقع براى حكومتهاى
دنيا پيامى تاريخى فرستاد اما بسيارى در جهان مضمون آن را به اشتباه دريافت كردند و
مضمون واقعى پيام آية الله خمينى [قدس سره] چيزى نبود مگررسيدن عصر جديدى از
حاكميت جهانى.
تافلر مى گويد:
اين نكته بسيار اساسى است كه غربيها بايد آن را بررسى و با دقت مورد نظر قرار دهند
زيرا حركت آية الله [امام] خمينى همان حركت مكتب قرن بيستم را نشان مى دهد كه آن
حركت يك نظام جهانى رانشانه گيرى نموده است و به نظرمى رسد كه قلمرو و
انديشه هاى بشرى در ادامه اين حركت، هم جايگاههاى حكومتهاى دولتى را تغييرمى دهد و
هم اقتدار دولتهاى ملى ومحلى را در مهار حوادث درون مرزى در قرن 21 كاهش مى دهد.
وى در انتها اضافه مى كند:
بازى قدرت جهانى كه در دهه هاى آينده پديد خواهد آمد بدون در نظرگرفتن قدرت
روزافزون اسلام، مذاهب كاتوليك و مذاهب ديگر و يا منازعات جهانى و جهاد ميان آنان
قابل درك نيست. (3)
امروزه مساجد، معابد، كنيسه ها وكليساها در سراسر جهان پذيراى انبوه جمعيت مشتاق
پيامهاى الهى و معنوى شده اند. ايستگاههاى راديويى درايالات متحده آمريكا كه
برنامه هاى مذهبى پخش مى نمايند ميليونهاشنونده را به خود جذب نموده اند. (4) قرآن
و انجيل و كتب مذهبى در صدرپرفروشترين عناوين با شمارگان جهانى قرار گرفته اند.
به گزارش شبكه تلويزيونى سى.ان.ان:
در سال 1995 انتشار كتابهاى عمومى از رشد نزديك به 6%برخوردار بوده اند در حالى كه
انتشاركتابهاى مذهبى نرخ رشدى برابر 20%در همين مدت، داشته اند. (5)
تحولات مورد بحث در زمينه دين گرايى تاثيرات ژرف خود را برجنبه هاى گوناگون زندگى
بشر از جمله بر وقايع و جريانهاى سياسى جوامع انسانى خصوصا جوامع غربى بيش ازپيش
نمايان مى سازند.
در آخرين دوره انتخابات رياست جمهورى آمريكا به جهت جلب آراى مردم از شعارهاى مذهبى
بهره بردارى گرديد. (6)
نامزدهاى پست نخست وزيرى درجريان انتخابات اخير پارلمانى انگليس به توصيف اعتقادات
مذهبى خودپرداختند. (7)
چنانكه تحولات مورد اشاره بخش قابل توجهى از نسل جوان كشورهاى بيگانه با ارزشهاى
دينى را تحت تاثيرات روزافزون خود قرار داده است:
در مرداد 1376 به مناسبت سالگردروز جهانى جوانان كاتوليك گردهمايى عظيمى با حضور
پاپ اعظم در پاريس برگزار شد كه در آن بيش ازيك ميليون نفر به نيايش پرداختند،
دراين مراسم جوانان كاتوليك 140كشور جهان حضور داشتند كه 200 تا300 هزار نفر آنها
خارجى و در حدود750 هزار نفر فرانسوى بودند.
و در يكى از دهها مراسمى كه رسانه هاى خبرى اقدام به انعكاس آن نمودند مجموعا 43
هزار نفر از جوانان آمريكايى طرفدار مسيح در شهرلس آنجلس گرد هم آمدند و هدف از
اين همايش آشنايى با ارزشهاى مذهبى وتجديدنظر در مورد ايمان شخصى ذكرشده بود. (8)
«باربرا كانتروويتس »، نويسنده غربى، در گزارشى نسبتا مفصل كه بخشهايى از آن را در
ذيل مى آوريم، باتشريح و توضيح روند روزافزون معنويت گرايى و توجه به پيامهاى
دينى در جامعه آمريكا مى نويسد:
استوديوهاى فيلمسازى درهاليوود هم به فيلمهاى خود چاشنى عرفانى و زندگى بعد از مرگ
زده اند.كتاب جديد پاپ ژان پل دوم تحت عنوان «عبور از دروازه اميد» در صدرجدول
كتابهاى پرفروش قرار دارد.
رمان جيمز ردفيلد با دستمايه مسايل عرفانى و معنوى و تحت عنوان پيشگويى آسمانى در
صدرجدول كتابهاى داستانى قرار گرفته است.
در عالم موسيقى نيز از آلبوم سرودهاى مذهبى كه توسط راهبان بنديكت كليساى
سانتودمينكودوسيلوس خوانده شده، تا كنون 8/2ميليون نسخه به فروش رفته است.
كتاب «داكوتا يك جغرافياى معنوى » نوشته كاتلين نوريسى كه در سال 1993 انتشار يافته
هنوز درفهرست كتابهاى پرفروش جاى دارد،او مى گويد تاكنون 3000 نامه ازخوانندگانى كه
مى خواهند تجربيات معنوى خود را با او در ميان بگذارند،دريافت كرده است...
وى در ادامه مقاله خود اضافه مى كند:
سياستمداران [آمريكايى] اصراردارند كه اجراى مراسم عبادى درمدارس آمريكا اجبارى شود
آمارحضور مردم در سخنرانيها و مراسم مذهبى چندين برابر شده است و براى حضور در برخى
از اين سخنرانيهابايد ماهها در ليست انتظار براى ثبت نام ماند.
كانترونتيس مى افزايد:
در دانشگاههايى كه دوره ها وسخنرانيهايى درباره مباحث عرفانى و معنوى برقرار مى شود
كلاسهالبالب از دانشجو است.
مؤسسه اينترفيس در كمبريج ماساچوست 700 دوره و كلاس در اين زمينه عرضه مى كند و
امسال 20000داوطلب براى شركت در اين كلاسهاثبت نام كرده اند حال آنكه اين رقم درسال
گذشته از 13000 نفر تجاوزنكرده بود.
پاييز امسال حدود 2000 نفر درسخنرانيهاى دكتر «دين اورنيش » كه معمولا نطقهاى
پيچيده اى ايراد مى كندحضور پيدا كردند و به سخنرانى اودر اين باره كه با كسب آسايش
درونى مى توان از سكته قلبى احتراز كردگوش دادند... (9)
يكى از محققان در تشريح گوشه اى ديگر از جريان معنويت گرايى ورويكرد دينى در جهان
امروز چنين مى نويسد:
هفته گذشته شبكه هاى ماهواره اى تلويزيونى ترانه معنوى را براى نخستين بار در جهان
رسانه اى معاصر پخش كردند كه يكى ازنشانه هاى آشكار نيازمنديهاى معنوى و جامعه
معنويت خواه پس ازانقلاب اسلامى ايران است.
اين ترانه شگفت معنوى كه با نام سمبليك و نمادين [ Puedes llegar] عرضه عروسكهايى
است كه بخشهايى از آيات كتاب مقدس يعنى انجيل را مى توانند تكرار كنند كه پديده اى
نو در گرايشهاى مذهبى است.
حجم معاملات بازرگانى كالاهاى معنوى تنها در جامعه آمريكا از عدديكصد ميليون دلار
قبل از انقلاب اسلامى به رقم سه ميليارد دلارى فعلى ارتقاء پيدا كرده است.
به وجود آمدن و شكل گيرى تخصص و مهارت نرم افزارى نوين دربازرگانى و امور خدمات
بين المللى تحت عنوان بازاريابى مذهبى يامعنوى، در بعضى از مراكز آموزشى مذهبى و
سازمان كليساها بشدت رواج پيدا كرده است و هدفش ارتباط معنوى با مخاطب فراوانتر
است.
خانم «مارى انجيليكا» كه يك راهبه فقير و بى چيز بود و جز لباس راهبگى هيچ سرمايه
ديگرى نداشت، وانست باترغيب مؤمنان كاتوليك به مشاركت درراه اندازى يك سيستم
تلويزيونى كابلى كاملا مذهبى و معنوى صرف يك شبكه تلويزيونى قوى و پرقدرت با چهل و
پنج ميليون مخاطب به وجود آورده و به نيازهاى معنوى تازه از طريق رسانه تلويزيون
پاسخ دهد (10)
ادامه دارد
پى نوشتها:
1. روزنامه ايران، به نقل از خبرگزارى جمهورى اسلامى، 15/5/76.
2. روزنامه ابرار، به نقل از هفته نامه فرانسوى نورل آبرزواتور، 6/6/75.
3. تغيير ماهيت قدرت، الوين تافلر، مركزترجمه و نشر كتاب، چاپ اول 1370،ص 659، 658،
657، 656 و 655.
4. روزنامه جمهورى اسلامى، به نقل ازروزنامه آمريكايى واشنگتن پست، 8/3/71.
5. ضميمه روزنامه اطلاعات، 5/4/75.
6. روزنامه صبح، شماره 35، مصاحبه دكترگلشنى.
7. روزنامه كيهان، 11/1/76.
8. نشريه اطلاع رسانى مبلغان (ضميمه بصائر)، آذر 76.
9. مقاله در جستجوى امر قدسى، مجله مشرق، شماره دوم و سوم، ترجمه اميرقاسمى.
10. سينا واحد، ستون فرهنگ و انديشه،روزنامه كيهان، 23/5/75.
مجله موعود شماره 17
|
مقالات 
