به گزارش واحد مركزي خبر به نقل از خبرگزاري رويترز در گزارشي از رياض به قلم اندرو هاموند به بررسي مسئله جانشيني ملک عبدالله شاه عربستان پرداخت و نوشت.

تحليلگران و ديپلماتها مي گويند مراجعه امير سلطان بن عبدالعزيز وليعهد عربستان به بيمارستاني در سوئيس براي اجراي معاينات پزشکي در هفته گذشته، احتمال خلاء قدرت را در بزرگترين صادر کننده نفت در جهان گوشزد کرد.
خبرگزاري عربستان روز جمعه تصاويري از وليعهد اين کشور پخش کرد که ظاهرا در وضع جسمي خوبي قرار داشت و سعي داشت نگرانيها در خصوص وضع جسمي خود را از بين ببرد. امير سلطان در سال 2005 تحت عمل جراحي معده قرار گرفت و ديپلماتها مي گويند وضع جسمي وي از وضع جسمي ملک عبدالله شاه عربستان که حدود هشتاد و پنج سال دارد بدتر است.
امير سلطان از تفريحگاه اغادير مغرب که تعطيلاتش را در انجا مي گذراند مستقيما راهي ژنو شد و اکثر اوقات خود را در هفته گذشته صرف اجراي معاينات پزشکي دوره اي کرد.
به گفته رسانه هاي عربستان، زياد بودن شمار اعضاي خاندان سعودي و دوستان امير سلطان که براي ملاقات با وي به ژنو سفر کردند اين نگراني را ايجاد کرد که معاينات پزشکي احتمالا چيزي بيشتر از صرفا معاينات عادي است. به گفته مسئولان دولتي، ملاقات کنندگان توانستند از فرصت پيش امده به علت کاهش تشريفات در خارج از عربستان استفاده و با وليعهد ملاقات کنند.
اما معاينات پزشکي امير سلطان در ژنو به نگرانيهاي احتمالي در عربستان که از متحدان اصلي امريکا است در اين خصوص دامن زد که کداميک از افراد خاندان حاکم بعد از ملک عبدالله و وليعهدش امير سلطان قدرت را به دست خواهد گرفت. تاکنون فرد دومي براي جانشيني ملک عبدالله معرفي نشده است هرچند وي از زمان به قدرت رسيدن در سال 2005 شورايي متشکل از فرزندان و نوه هاي بنيانگذار پادشاهي عربستان را براي ساماندهي امور مربوط به جانشيني خود تعيين کرد.
در عربستان احزاب سياسي يا پارلمان منتخب وجود ندارد و حاکميت در انحصار خاندان آل سعود است که مشروعيت خود را از روحانيوني که اداره امور ديني را برعهده دارند کسب مي کند. هرچند عربستاني ها و تحليلگران و ديپلماتها و کشورهاي متحد عربستان از تشکيل شوراي جانشيني به عنوان تلاشي براي جلوگيري از بروز اختلاف بر سر تعيين جانشين استقبال کرده اند ولي اکنون ابهامات زيادي در اين خصوص که چه کسي جانشين امير سلطان و ملک عبدالله خواهد شد مشاهده مي شود.
خالد الدخيل کارشناس علوم سياسي عربستاني گفت اين شورا فرصت حکومت را براي همه اعضاي خاندان حاکم فراهم مي کند و با توجه به اين که راي گيري در اين شورا به صورت مخفي است طبعا هر اتفاقي ممکن است روي دهد.
هم اکنون به نظر مي رسد امير نايف وزير کشور عربستان و امير سلمان فرماندار رياض بيشترين شانس را در بين فرزندان ملک عبدالعزيز براي به قدرت رسيدن در عربستان دارند. اين دو نفر از طرف مادر هم، برادر امير سلطان وليعهد و ملک فهد شاه سابق عربستان هستند.
به گفته الدخيل، شوراي جانشيني احتمالا راه را براي به قدرت رسيدن فرزندان ديگر ملک عبدالعزيز مثل امير مشعل رئيس اين شورا و امير مقرن رئيس دستگاه اطلاعاتي هموار مي کند. از اين دو نفر به عنوان نزديکان ملک عبدالله ياد مي شود.
در اين ميان نوه هاي ملک عبدالعزيز هم فرصت به قدرت رسيدن را دارند. فرزندان امير سلمان و امير سلطان و ملک عبدالله و امير طلال و ملک فهد و ملک فيصل همگي از شخصيتهاي سرشناس در صحنه سياسي يا اقتصادي يا رسانه اي عربستان هستند.
اما ممکن است وضع جسمي امير سلطان قوانين بازي را به شکلي ريشه اي تغيير دهد. در صورتي که وي به قدرت برسد موقعيت برادرانش که از يک مادر هستند تقويت خواهد شد. مادر امير سلطان از قبيله السديري است که با آل سعود خويشاوند سببي است. بعضي ها معتقدند در صورتي که امير سلطان به قدرت نرسد خاندان السديري با مشکل مواجه خواهد شد.
موسسه خليج فارس وابسته به مخالفان عربستاني هفته گذشته در گزارشي که در واشنگتن منتشر شد اعلام کرد درگذشت امير سلطان موجب کاهش قدرت و نفوذ خاندان السديري خواهد شد و به ملک عبدالله و متحدانش امکان خواهد داد که جانشين خود را از شاخه ديگري از خاندان حاکم انتخاب کند.
با توجه به تلاشهاي اصلاح طلبانه اي که ملک عبدالله اغاز کرده است مسئله جانشيني وي مهم به نظر مي رسد. به گفته يک ديپلمات غربي اين نگراني وجود دارد که ايا جانشين ملک عبدالله نيز شيوه وي را ادامه خواهد داد يا خير.
به گفته ديپلماتها، نهاد ديني قدرتمند عربستان و برخي از برادران ملک عبدالله از خاندان السديري در مقابل اصلاحات ايستاده اند و اين اصلاحات را بيش از حد ليبرال مي دانند. روحانيون عربستاني عمدتا تلاش مي کنند زنان را محجبه و در انزوا و خانه نشين نگه دارند.
تلاشهاي ملک عبدالله براي تشويق ميانه روي موجب شد از شدت يافتن تنش بين واشنگتن و عربستان جلوگيري شود به ويژه انکه پانزده تن از نوزده عامل حملات يازدهم سپتامبر 2001 از اتباع عربستان بودند و همين مسئله به روابط دوکشور به شدت ضربه زد.