حقى را غصب كردند، سنتى را شكستند، عهدى را گسستند. ولى همه سكوت كردند، صدايى از حلقوم هيچكس برنخاست. گوش‏ها را گرفتند تا نشنوند، چشم‏ها را بستند تا نبينند، مصلحت‏انديشى، دنيا طلبى، ترس و بى‏تفاوتى، حاصل كارشان بود.
و دختر پيامبر تنها با دو كودك خردسال - حسنين - شاهدان جنايت كوچه و در و ديوار.
بايد كسى سخن بگويد. بايد از حق على دفاع كرد. امّا اگر على سخنى بگويد خواهند گفت: داد رياست مى‏زند مردم هم كه اشباح الرجال‏اند و لا رجال افكارشان خواب پريشان كودكان و حزبشان از حزب خدا جدا و به هوا پيوسته‏اند، فرياد على در گلو خفه شده، يداللَّه را دست بسته‏اند و اسداللَّه در قفس جهالت مردم به زنجير كشيده شده است.
حفزنى بزرگ در سينه على است كه سخت اندوهگين است. استخوان در گلويش تا سخنى نگويد و خار در چشمش تا شكوه نكند، ماه را به پشت ابرها برده‏اند تا نتابد. امّا فاطمه زبان رسول‏اللَّه است و غيرت هاشمى در خون.
بانو! سخن بگو. فرياد بزن - شكوه كن، نمان، زمان آن فرا رسيده تا از حق على دفاع كنى تا غاصبان را رسوا و نخل‏هاى بخون نشسته فدك را از كف دزدان غارتگر برهانى، اى وارث فدك!
از غصه‏هايت بگو تا تاريخ بداند بعد از پيامبر با كوثرش چه كردند. ابتران بى‏دنباله، ستاره دنباله‏دار وجودت را تاب نياوردند، خواستند با شعله‏هاى آتش نورت را خاموش كنند، امّا غافلند كه نور تو با آتش روشن‏تر مى‏شود، غافلند سرخى ميخ‏هاى در، شعله‏هاى سينه‏ات را افروخته‏تر مى‏كند »اكثر هم لايشعرون«.
مى‏خواهند خورشيد را خاموش كنند »يريدون ليطفؤوا نوراللَّه بأفواههم« امّا نمى‏دانند نور خدا خاموش شدنى نيست.
بانو! از غم‏هايت براى گوش‏هايى كه نمى‏شنوند بگو. امّا بدان كه گوش تاريخ هميشه خواهد شنيد و فرياد مظلوميتت پس از قرن‏ها از دامنه تپه‏ها مى‏گذرد و به ستيغ كوه‏ها مى‏رسد و چون خورشيدى خواهد درخشيد. بگذار تاريخ بداند كه شما چقدر مظلوم بوديد و هستيد تا روزى كه قائم قيام كند كه اولين سؤال را از حق تو خواهد پرسيد و فرياد »انأ المنتقم« سر خواهد داد و آنروز است كه رجعت مفهوم واقعى خويش را پيدا خواهد كرد.
با هم سخنرانى تاريخى، شيوا، بليغ، گله‏آميز، ترساننده و آتشين حضرت زهرا، سلام‏اللَّه‏عليها، را كه به‏عنوان دادخواهى از همه حق‏جويان تاريخ ايراد شده، مرور مى‏كنيم. گفتنى است كه اين سخنرانى در مسجد پيامبر و در برابر ابوبكر و جمع كثيرى از مهاجران و انصار ايراد شده است:
ستايش خداى را بر آنچه ارزانى داشت. و سپاس او را بر انديشه نيكو كه در دل نگاشت. سپاس بر نعمت‏هاى فراگير كه از چشمه لطفش جوشيد. و عطاهاى فراوان كه بخشيد. و نثار احسان كه پياپى پاشيد. نعمت‏هايى كه از شمار افزون است. و پاداش آن از توان بيرون. و درك نهايتش نه در حد انديشه ناموزون...
گواهى مى‏دهم كه پدرم محمد بنده او و فرستاده اوست. پيش از آنكه او را بيافريند برگزيد. و پيش از پيمبرى تشريف انتخاب بخشيد و به ناميش ناميد كه مى‏سزيد.
و اين هنگامى بود كه آفريدگان از ديده نهان بودند. و در پس پرده بيم نگران. و در پهنه بيابان عدم سرگردان. پروردگار بزرگ پايان همه كارها را دانا بود. و بر دگرگونى‏هاى روزگار محيط بينا. و به سرنوشت همه‏چيز آشنا. محمد، صلّى‏اللَّه‏عليه‏وآله، را برانگيخت تا كار خود را به اتمام و آنچه را مقدر ساخته به انجام رساند. پيغمبر - كه درود خدا بر او باد - ديد كه هر فرقه‏اى دينى گزيده. و هر گروه در روشنايى شعله‏اى خزيده. و هر دسته‏اى به بتى نماز برده. و همگان ياد خدائى را كه مى‏شناسند از خاطر سترده‏اند.
پس خداى بزرگ تاريكى‏ها را به نور محمد روشن ساخت و دل‏ها را از تيرگى كفر بپرداخت... سپس ايمان را واجب فرمود و بدان زنگ شركت را از دلهاتان زدود. و با نماز خودپرستى را از شما دور نمود. روزه را نشان‏دهنده دوستى بى‏آميغ ساخت. و زكات را مايه افزايش روزى بى‏دريغ. و حج را آزماينده درخت دين. و عدالت را نمودار مرتبه يقين. و پيروى ما را مايه وفاق. و امامت ما را مانع افتراق. و دوستى ما را عزت مسلمانى. و بازداشتن نفس را موجب نجات، و قصاص را سبب بقاء زندگانى. وفاى به نذر را موجب آمرزش كرد. و تمام پرداختن پيمانه و وزن را مانع از كم‏فروشى و كاهش، فرمود مى‏خوارگى نكنند تا تن و جان از پليدى پاك سازند و زنان پارسا را تهمت نزنند، تا خويشتن را سزاوار لعنت نسازند. دزدى را منع كرد تا راه عفت پويند. و شرك را حرام فرمود تا به اخلاص طريق يكتاپرستى جويند »پس چنانكه بايد، ترس از خدا را پيشه گيريد و جز مسلمان مَمفيريد!« آنچه فرموده است به جا آريد و خود را از آنچه نهى كرده بازداريد كه »تنها دانايان از خدا مى‏ترسند«.
مردم! چنانكه در آغاز سخن گفتم: من فاطمه‏ام و پدرم محمد، صلّى‏اللَّه‏عليه‏وآله، است »همانا پيمبرى از ميان شما به سوى شما آمد كه رنج شما بر او دشوار بود، و به گرويدنتان اميدوار و بر مؤمنان مهربان و غمخوار«.
اگر او را بشناسيد مى‏بينيد او پدر من است، نه پدر زنان شما. و برادر پسر عموى من است نه مردان شما. او رسالت خود را به گوش مردم رساند. و آنان را از عذاب الهى ترساند. فرق و پشت مشركان را به تازيانه توحيد خست. و شوكت بت و بت‏پرستان را درهم شكست.
تا جمع كافران از هم گسيخت. صبح ايمان دميد. و نقاب از چهره حقيقت فرو كشيد. زبان پيشواى دين در مقال شد. و شياطين سخنور لال. در آن هنگام شما مردم بر كنار مغاكى از آتش بوديد خوار. و در ديده همگان بى‏مقدار. لقمه هر خورنده. و شكار هر درنده. و لگدكوب هر رونده. نوشيدنيتان آب گنديده و ناگوار. خوردنيتان پوست جانور و مردار. پست و ناچيز و ترسان از هجوم همسايه و همجوار. تا آنكه خدا با فرستادن پيغمبر خود، شما را از خاك مذلّ برداشت. و سرتان را به‏اوج رفعت افراشت.
پس از آنهمه رنج‏ها كه ديد و سختى كه كشيد. رزم‏آوران ماجراجو، و سركشان درنده‏خو، و جهودان دين به دنيا فروش، و ترسايان حقيقت نانيوش، از هر سو بر وى تاختند. و با او نرد مخالفت باختند.
هرگاه آتش كينه افروختند، آن را خاموش ساخت. و گاهى كه گمراهى سر برداشت، يا مشركى دهان به ژاژ انباشت، برادرش على را در كام آنان انداخت. على، عليه‏السلام، بازنايستاد تا بر سر و مغزف مخالفان نواخت. و كار آنان با دم شمشير بساخت.
او اين رنج را براى خدا مى‏كشيد. و در آن خشنودى پروردگار و رضاى پيغمبر را مى‏ديد. و مهترى اولياى حق را مى‏خريد. امّا در آن روزها، شما در زندگانى راحت آسوده و در بستر أمن و آسايش غنوده بوديد.
چون خداى تعالى همسايگى پيمبران را براى رسول خويش گزيد، دوروئى آشكار شد، و كالاى دين بى خريدار. هر گمراهى دعويدار و هر گمنامى سالار. و هر ياوه‏گويى در كوى و برزن در پى گرمى بازار. شيطان از كمينگاه خود سربرآورد و شما را به خود دعوت كرد. و ديد چه زود سخنش را شنيديد و سبك در پى او دويديد و در دام فريبش خزيديد. و به آواز او رقصيديد.
هنوز دو روزى از مرگ پيغمبرتان نگذشته و سوز سينه ما خاموش نگشته، آنچه نبايست، كرديد. و آنچه از آنتان نبود برديد. و بدعتى بزرگ پديد آورديد.
به گمان خود خواستيد فتنه برنخيزد، و خونى نريزد، امّا در آتش فتنه فتاديد. و آنچه كشتيد به باد داديد. كه دوزخ جاى كافران است. و منزلگاه بدكاران. شما كجا؟ و فتنه خواباندن كجا؟ دروغ مى‏گوئيد! و راهى جز راه حق مى‏پوييد! وگرنه اين كتاب خداست ميان شما! نشانه‏هايش بى كم و كاست هويدا. و امر و نهى آن روشن و آشكارا. آيا داورى جز قرآن مى‏گيريد؟ يا ستمكارانه گفته شيطان را مى‏پذيريد؟ »كسى كه جز اسلام دينى پذيرد، روى رضاى پروردگار نبيند. و در آن جهان با زيانكاران نشيند«.
چندان درنگ نكرديد كه اين ستور سركش رام و كار نخستين تمام گردد. نوائى ديگر ساز و سخنى جز آنچه در دل داريد آغاز كرديد! مى‏پنداريد ما ميراثى نداريم. در تحمّل اين ستم نيز بردباريم. و بر سختى اين جراحت پايداريم.
مگر به روش جاهليت مى‏گراييد؟ و راه گمراهى مى‏پيماييد؟ »براى مردم با ايمان چه داورى بهتر از خداى جهان«؟
اى مهاجران! اين حكم خداست كه ميراث مرا بربايند و حرمتم را نپايند؟ پسر ابوقحافه! خدا گفته تو از پدر ارث برى و ميراث مرا از من بفبفرى؟ اين چه بدعتى است در دين مى‏گذاريد! مگر از داور روز رستاخيز خبر نداريد.
اكنون تا ديدار آن جهان اين ستور آماده و زير برنهاده ترا ارزانى!
وعده‏گاه، روز رستاخيز! خواهان محمد، صلّى‏اللَّه‏عليه‏وآله، و داور خداى عزيز! آنروز ستمكار رسوا و زيانكار و حق ستمديده برقرار خواهد شد! بزودى خواهيد ديد كه هر خبرى را جايگاهى است و هر مظلومى را پناهى. پس به روضه پدر نگريست و گفت:
رفتى و پس از تو فتنه برپا شد
كين‏هاى نهفته آشكارا شد
اين باغ خزان گرفت و بى‏بر گشت
وين جمع به هم فتاد و تنها شد
اى گروه مؤمنين! اى ياوران دين! اى پشتيبانان اسلام! چرا حق مرا نمى‏گيريد؟ چرا ديده به هم نهاده و ستمى را كه به من مى‏رود مى‏پذيريد؟ مگر نه پدرم فرمود احترام فرزند حرمت پدر است؟ چه زود رنگ پذيرفتيد. و بى‏درنگ در غفلت خفتيد. پيش خود مى‏گوئيد محمد، صلّى‏اللَّه‏عليه‏وآله، مرد، آرى مرد و جان به خدا سپرد! مصيبتى است بزرگ و اندوهى است سترگ. شكافى است كه هر دم گشايد. و هرگز به هم نيايد. فقدان او زمين را لباس ظلمت پوشاند و گزيدگان خدا را به سوك نشاند. شاخ اميد بى‏بر و كوه‏ها زير و زبر شد. حرمت‏ها تباه و حريم‏ها بى‏پناه ماند. امّا نه چنان است كه شما اين تقدير الهى را ندانيد و از آن بى‏خبر مانيد. قرآن در دسترس شماست شب و روز مى‏خوانيد. چرا و چگونه معنى آنرا نمى‏دانيد؟ كه پيمبران پيش از او نيز مردند و جان به خدا سپردند.
محمد جز پيغمبرى نبود. پيغمبرانى پيش از او آمدند و رفتند. اگر او كشته شود يا بميرد شما به گذشته خود بازمى‏گرديد؟ كسى كه چنين كند خدا را زيانى نمى‏رساند. و خدا سپاسگزاران را پاداش خواهد داد.
آوه! پسران قيله پيش چشم شما ميراث پدرم ببرند! و حرمتم را ننگرند! و شما همچون بيهوشان فرياد مرا نانيوشان! حاليكه سربازان داريد با ساز و برگ فراوان و اثاث و خانه‏هاى آبادان.
امروز شما گزيدگان خدا، پشتيبان دين، و ياوران پيغمبر و مؤمنين، و حاميان اهل بيت طاهرينيد! شمائيد كه با بت‏پرستان عرب درافتاديد! و برابر لشكرهاى گران ايستاديد! چند كه از ما فرمانبردار، و در راه حق پايدار بوديد، نام اسلام را بلند، و مسلمانان را ارجمند، و مشركان را تار و مار، و نظم را برقرار، و آتش جنگ را خاموش، و كافران را حلقه بندگى در گوش كرديد. اكنون پس از آن همه زبان آورى دم فرو بستيد، و پس از پيش روى واپس نشستيد آن هم برابر مردمى كه پيمان خود را گسستند. و حكم خدا را كار نبستند. »از اينان بيم مداريد، تا هستيد. از خدا بترسيد اگر حق پرستيد!« امّا جز اين نيست كه به تن آسائى خو كرده‏ايد. و به سايه امن و خوشى رخت برده‏ايد. از دين خسته‏ايد و از جهاد در راه خدا نشسته و آنچه را شنيده كار نبسته. بدانيد كه:

گر جمله كاينات كافر گردند
بر دامن كبرياش ننشيند گرد
من آنچه شرط بلاغ است با شما گفتم. امّا مى‏دانم خواريد و در چنگال زبونى گرفتار. چه كنم كه دلم خون است؟ و بازداشتن زبان شكايت، از طاقت برون! و نيز مى‏گويم براى اتمام حجت بر شما مردم دون! بگيريد! اين لقمه گلوگير به شما ارزانى، و ننگ حق‏شكنى و حقيقت‏پوشى بر شما جاودانى باد. امّا شما را آسوده نگذارد تا به آتش افروخته خدا بيازارد! آتشى كه هر دم فروزد و دل و جان را بسوزد. آنچه مى‏كنيد خدا مى‏بيند. و ستمكار بزودى داند كه در كجا نشيند. من پايان كار را نگرانم و چون پدرم شما را از عذاب خدا مى‏ترسانم. به انتظار بنشينيد تا ميوه درختى را كه كشتيد بچينيد و كيفر كارى را كه كرديد ببينيد.


× به‏نقل از: زندگانى فاطمه زهرا، سيد جعفر شهيدى.