|
غيبت صغرى و وضعيت علمى و فرهنگى شيعه-2 |
|
|
|
۱۵ بهمن ۱۳۸۳ |
|
صفحه 2 از 2
مقدسى گزارشهايى از وجود شيعيان در نيمه قرن چهارم در نواحى مختلف بهدست مىدهد. بنا به گزارش او در شمال عراق شهر »جبله« شيعهنشين بوده 32و در شام مردمان »طبريه« و »نابلس« و »قدس« و اكثر مردم »اَمّان« بر مذهب تشيع بودند33. شهر »حمص« نيز با تشكيل دولت حمدانيان در شام به تشيع روى آورد34. در »مصر« گويا شيعيان در شهر »صَندَفا« و »اسكندريه« بودند. از وجود شيعيان در ساير شهرهاى مصر خبرى به دست نرسيده است. با اين حال درباره وكلاى امام (ع) در مصر گزارشهايى در دست است35. مقدسى همچنين مردم »هجر«، »صعده« و »عمان« را كه تحت نفوذ »قرامطه« بودند شيعه مىداند.36
تشيع در »سند« نيز كمابيش رواج داشت. داعيان اسماعيلى از سال 270 ق. در اين ناحيه فعاليت داشتند. در شهر »مفلتان« به نام خليفه فاطمى خطبه خوانده مىشد و اذان و اقامه را بهترتيب مذهب تشيع مىگفتند37. گذشته از اين نواحى نام بسيارى از وكيلان امام (ع) در عصر غيبت در نواحى مختلفى چون حجاز، قزوين، همدان، آذربايجان و كرمانشاه در منابع ذكر شده است.38
ادامه دارد
پىنوشتها:
1. ر.ك: جعفريان، رسول، تاريخ تشيع در ايران، انصاريان، قم، 1375، ج1، ص186.
2. البلخى، احمدبن سهل، المسالك و الممالك، ليدن، بريل، 1935 م، ص305.
3. المقدسى، محمدبن احمد، احسنالتقاسيم، دار صادر، بيروت، 1411 ق، ص 395.
4. متز، آدام، تمدن اسلامى در قرن چهارم هجرى، ترجمه عليرضا ذكاوتى، اميركبير، تهران، 1364، ج1، ص77.
5. قمى، عباس، سفينةالبحار، ج447 2.
6. همان، ج1، ص55.
7. ر.ك: كمالالدين و تمامالنعمة،476.
8. ر.ك: جعفريان، رسول، همان، ج1، ص 198، بهنقل از تاريخ قم، ص98 و 209.
9. المقدسى، ص120.
10. همان.
11. الطوسى، الغيبة، ص235.
12. ر.ك: جعفريان، رسول، جغرافياى تاريخى و انسانى شيعه در جهان، انصاريان، قم، 1368، ص54.
13. ر.ك: الطوسى، محمدبن حسن، الرجال، جامعةالمدرسين، قم، 1407 ق، ص200، 216، 218، 343، 376، 386.
14. الطوسى، محمدبن حسن، اختيار معرفة الرجال المعروف برجالالكشى، دانشگاه مشهد، 1348، ص539.
15. الطبرسى، اعلام الورى، ص499؛ التفرشى، مصطفىبن حسين، نقدالرجال، مؤسسه آل البيت، 1418 ق، ج4، ص228.
16. المقدسى، ص323.
17. جعفريان، رسول، تشيع در ايران، ج1، ص261.
18. المقدسى، ص323.
19. ر.ك: كمالالدين و تمامالنعمة،504؛ رجالكشى ص542؛ تنقيحالمقال، ج2، ش 6470؛ جاسم حسين، ص135.
20. النجاشى، الرجال، ص372.
21. ر.ك: ابنبابويه، محمدبن على، من لايحضره الفقيه، مقدمه مؤلف.
23. الطوسى، فهرست، ص132.
24. ر.ك: جاسم حسين، ص78.
25. المقدسى، احسنالتقاسيم، ص365.
26. جعفريان، رسول، همان، ج1، ص294.
27. الطوسى، فهرست، ص33 و 193؛ النجاشى، الرجال، ص454 و 381.
28. المقدسى، احسنالتقاسيم، ص415 و 417.
29. ر.ك: الطوسى، فهرست، ص88؛ التفرشى، ج4، ص95؛ الطوسى، الغيبة،211.
30. المقدسى، احسنالتقاسيم، ص439.
31. الطوسى، الغيبة، ص415-416.
32. جعفريان، رسول، جغرافياى تاريخى و انسانى شيعه و جهان، ص98.
33. المقدسى، احسنالتقاسيم، ص142.
34. همان، ص179.
35. جعفريان، رسول، همان، ص27، به نقل از خطط مقريزى، ج4، ص46.
36. المقدسى، همان، ص200 و ر.ك: جاسم حسين ص78؛ الطوسى، الغيبة،43.
37. همان، ص96.
38. همان، ص481.
39. ر.ك: جاسم حسين، ص78؛ الطوسى، الغيبة، ص210؛ رجالكشى، ص67؛ نجاشى، ص 243؛ شيخ حر عاملى، وسايلالشيعه، ج2، ص9.
ماهنامه موعود شماره 29
|
