سلام
شما مرا نمي‏شناسيد. و نمي‏خواهيد كه بشناسيد. چرا كه من، نامي ندارم و نشاني كه بتوانيد به هم‏نشيني با او افتخار كنيد. و يا در يكي از جرايد و نشريات، نامتان در كنار نامش و عكستان قرين با تمثال بدقواره‏اش باشد.

 انسان بي‏نام و نشان. هماره در خيل بي‏نشانه‏ها گم است.
 سياهي لشكري كه تنها به درد ترساندن دشمن مي‏خورند و بس.
 شما مرا نمي‏شناسيد...!
 چرا كه ما همواره دور از همه چيز دل در هواي عالمي داريم كه قيمت‏هاي نفت و دلار و معادلات سياسي و اقتصادي آنها را جا به جا نمي‏سازد. و از اينجا؛
 هيچ گاه نيازمند آن نيستيم كه به رنگي در آييم. در بي‏رنگيِ ساده‏اي كه در ميان رنگ‏ها ديده نشده زندگي مي‏كنيم.
 هر صبح‏گاه، به وقت خروس خوان، پيش از آنكه به خود آييم و به ياد نواي قمريان و نغمات بلبلان باشيم، خود را مواجه با افكاري پريشان مي‏بينيم كه به وقت سر نهادن بر بالين به ضربِ خواب از آنها جدا شده بوديم، و هيهات كه در طول شب نيز از دست كابوس آن رهايي نداشته‏ايم.
 آيا هيچ‏گاه به ناگهان از ميان خوابي هراسناك برخاسته‏ايد؟
 آيا سنگيني نگاه كودكانتان را بر دستان كودكي كه شيريني در دست دارد احساس كرده‏ايد؟
 بي‏گمان نديده‏ايد ورنه، قلبتان مي‏شكست و آهي سرد وجودتان را درهم مي‏ريخت.
 
 شما مرا نمي‏شناسيد!
 شايد كه نخواسته‏ايد كه بشناسيد!
 مرا در هيچ كدام از جلسات رسمي و ميهماني‏هاي شام نديده‏ايد!
 و در هيچ كدام از سفرهاي پر زرق و برق خارجي...، چه مي‏گويم؟
 من در ميان همه كساني بوده‏ام كه ماشين‏هاي شما با سرعتي تمام از ميانشان مي‏گذرند.
 آري، شيشه‏هاي رنگين و صندلي‏هاي نرم اتومبيلي لوكس، هيچ گاه اجازه ديده شدن مرا نمي‏دهند؟
 شايد، هر از چندي ندايي را از پشت در اطاقتان و در ميان گروه نگهبانان، منشيان و رئيس دفترهاتان شنيده باشيد ليكن، نامه‏هاي من هميشه با جمله‏اي كليشه‏اي و تكراري همراه بوده‏اند:
 »طبق مقررات عمل شود!«
 وه كه اين مقرراتِ خاص چه سدي ميان من و شما ساخته‏اند. ميان شما و ما كه اگر نباشيم بودن شما نيز هيچ سببي نخواهد داشت!
 
 شما مرا نمي‏شناسيد و نمي‏خواهيد كه بشناسيد!
 آيا شبي از شب‏ها، بر تختِ بيمارستان، كودك خود را بين مرگ و زندگي ديده‏ايد؟
 چهره شما ديدني است، وقتي فراروي خويش و برتخت سردِ بيمارستان كودكتان را بيهوش ببنيد و در دستتان نسخه دارويي كمياب را كه فراهم آوردنش از توان شما خارج است.
 در آن وقت كه هيچ فريادرسي را در كنارِ خود نمي‏بينيد، براي خريد يك داروي كمياب چه مي‏دهيد؟
 
 شما مرا نمي‏شناسيد!
 چرا كه در هيچ كدام از شبهاي من شريك نيستيد و هم سفره با من، آن هم به وقتي كه همسرتان اعلام مي‏كند:
 آخرين باقي‏مانده حبوبات را هم خورده‏ايم!
 ديگر چه بايد كرد؟!
 شايد اين سخنان را نيز اغراق بپنداريد اما كاش روزي گرسنه بمانيد. و دستانتان نيز توان سرخ نگه داشتن گونه‏هاتان را نداشته باشد.
 آري، ما افتادن و مردنمان هم بي‏صداست امّا، سرماخوردگي صاحبان مال و منصب چنان رنگي دارد كه صفحات تمام روزنامه‏ها را مي‏پوشاند.
 از همين‏جاست كه مرا نمي‏شناسيد چون، نامم در صفحات اول روزنامه‏ها نخواهد آمد مگر در صفحه حوادث كه چونان زنگ راحت مدرسه‏ها، سياهي لشكر همه روزنامه‏هاست و شما را هيچ گاه فرصت ورق زدن تمامي صفحات نبوده است.
 من حادثه زده‏ام!
 روزنامه‏ها به وقت نياز، از من شير مي‏سازند.
 وفاداري كه تا پاي مرگ ايستاده است اما، هيچ گاه خود را در ميان طوفان بلا، هجوم صاحب‏خانه، هزينه‏هاي كمرشكن زندگي، آرزوهاي برآورده نشده، انتظارهاي طاقت‏فرسا، وعده‏هاي رنگارنگ و درآمدي كه تنها پنج روز تو را كفايت مي‏كند يافته‏اي؟!
 آيا ناظر حركت سريع قطار اتومبيل‏هايي لوكس با شيشه‏هايي دودي بوده‏ايد كه در سرماي زمستان و گرماي تابستان به سرعت خيابان‏هاي شهر را طي مي‏كنند؟
 هم آنان كه با اشاره انگشتي هم خواسته‏هاشان برآورده مي‏شود و هميشه و در همه صف‏ها نفر اولند.
 جرم ما حفظ شرافت بوده است!
 همان‏كه براي آلوده نشدن، تن به سختي روزگار سپرده‏ايم!
 و گناهمان، مطالبه عدالت و آزادگي، كه در هوايش جاده‏اي به درازاي همه تاريخ را پيموده‏ايم.
 
 شما مرا نمي‏شناسيد!
 چرا كه هيچ گاه در مسيري يك طرفه قرار نگرفته‏ايد. و متعهد به انجام كارهايي نبوده‏ايد كه دور از چشم شما رقم زده شده است.
 كدامين روز از من پرسيده‏ايد كه روزهايم را چگونه به شب مي‏رسانم و شبانم را چگونه به صبح؟
 افتاده‏اي كه هماره پاكي بي‏انتها، شرافت بي‏منتها و وفاداري بي ما به ازاء را از او مي‏طلبند.
 گوش‏هاي شما هيچ گاه قادر به شنيدن صداي من و چشمانتان مايل به ديدار من نخواهد بود. آخر همواره شما مرا چون باري بر دوش و طلبكاري بر درگاه خويش شناخته‏ايد.
 بلي! بندگان بي‏نام و نشان و بي خدم و حشم نه ديدني هستند و نه لمس كردني و در هيچ كارخانه‏اي هم آن‏را قالب نمي‏زنند و در هيچ‏كدام از معاملات پاياپاي نيز به حساب نمي‏آيد.
 چه مي‏گويم؟
 من يكي از ميليون‏ها نفري هستم كه روزي او را شهروند، روزي امت و ديگر روز ملتِ شريف مي‏خوانند.
 
 شما مرا نمي‏شناسيد!
 ليكن من، شما را خوب به جا مي‏آورم.
 حتي دوران كودكيتان را به خاطر دارم.
 چرا خوب نگاه نمي‏كني؟ از چه مي‏ترسي؟
 همان كودك كوچكي نيستي كه در نيمكت دوم كلاس مي‏نشستي؟
 فراموش كردي؟
 روزهاي زيادي مرا و هزاران نفر چون مرا ديده‏اي، همه ما تو را بياد داريم.
 حتي آن روزي كه دست‏هاي يخ زده‏ات را لابه‏لايِ شال خود پيچيدم به ياد دارم.
 روزي را كه دستان كوچكت را در دست گرفتم و از ميان خيابان گذر دادم.
 روزي هم تو را بر صندلي شكسته نجار پير محله‏مان ديدم. تو را در كنار بخاري هيزمي نشانده بود تا گرم شوي. شايد خنده‏ات بگيرد، تو آن روز بي‏آنكه بخواهي شالِ كهنه و زهوار دررفته مرا سوزاندي و من به تو لبخند زدم.
 فقط لبخند و تو تنها گفتي:
    ببخشيد! ... و ديگر هيچ.
 آن روزي را كه با معلم علوم مدرسه به گردش علمي آمده بودي به ياد مي‏آوري؟
 با دوستانت به بازي و شوخي مشغول بودي و من براي آنكه بتواني از صخره‏اي بالا روي با دست‏هايم كه درهم قفل شده بود جا پا درست كردم.
 هيچ يادم نمي‏رود وقتي معلم علوم قورباغه‏اي را بر سطح صاف تخته سنگي تشريح مي‏كرد حال تو به هم خورد و رو برگرداندي.
 روزي مادرت از تو شكايت داشت و به مدرسه آمد.
 آن روز من مشغول جارو كردن حياط بودم. كاش وقتي آقاي ناظم مي‏خواست تو را تنبيه كند ضامن نشده بودم.
 شايد آن چوب باعث مي‏شد تا امروز مرا به ياد آوري!
 در چشمان تو آن روزها دنيا رنگي ديگر داشت!
 حتي در وقت انجام ندادن تكليف و نيم نگاهي كه دور از چشم معلمت بر برگه امتحانيِ هم‏كلاست مي‏انداختي.
 فكر مي‏كردم روزي از تو كسي پا مي‏گيرد. كسي كه مي‏شد به خاطرش از همه چيز گذشت.
 هر وقت به ياد گريه‏هاي تو مي‏افتم، خنده‏ام مي‏گيرد!
 
 شما مرا نمي‏شناسيد!
 روزگار خيلي زود چهره‏ها را پير و پر چروك مي‏كند اما من تو را مي‏شناسم! روزي، باغبانِ پيري را كه تو و دوستانت گاهي با عبور از كنار باغش به خانه مي‏رفتيد در كوچه ديدم. اسمش مشهدي رحمان بود، گِله مي‏كرد كه شاخه درخت ميوه‏اش را شكسته‏ايد.
 من و آقاي مرحمتي، - رفتگر محله - كُلي خنديديم و بعد روي او را بوسيديم تا شما را ببخشد. پسرهاي مشهدي رحمان و آقاي مرحمتي هر دو در سال‏هايِ سخت شهيد شدند. آقاي مرحمتي هم يكي دو سال پيش سل گرفت و از دنيا رفت.
 اينك سال‏ها از آن روزها مي‏گذرد. ديگر من جواني‏ام را از دست داده‏ام و بسياري از مردان و زنانِ ديگر همچون من. اما هنوز هم مطئمن هستم كه مرا به ياد نمي‏آوري و همه درد و رنج و شكستگي من را.
 و همه محبت‏ها و دوستي‏هاي مرا كه در پاي تو ريخته شد.
 اين را از همه آنچه كه مي‏كني و هم آنچه را كه به سادگي از كنار آنها مي‏گذري و ناديده مي‏گيري مي‏توان فهميد.
 شما مرا نمي‏شناسيد!

اسماعيل شفيعي سروستاني