5 - منتظَر:
يكى ديگر از لقب‏هاى معروف حضرت مهدى(ع) »منتظَر« است. منتظر به كسى مى‏گويند كه عده‏اى در انتظار او باشند. بر اين اساس امام عصر(ع) را از آن جهت منتظر مى‏نامند كه شيعيان در انتظار ظهور او به سر مى‏برند تا پس از اذن ظهور پيدا كردن آن حضرت از طرف خداوند متعال به يارى او بشتابند و او را در فراهم ساختن زمينه تشكيل حكومت عدل الهى، برچيدن بساط ظلم و نابسامانى از سرتاسر عالم و برقرارى صلح و امنيت واقعى، كه آرزوى هميشگى انسان در طول تاريخ بوده است، يارى كنند؛ آنگاه در بسترى كه به بركت حاكميت عدالت و صلح و صفا فراهم شده است به كسب فضايل اخلاقى و كمالات انسانى، كه سعادت ابدى او در گرو آراستگى به آنهاست، بپردازند.
درباره علت منتظَر ناميده شدن امام مهدى(ع) رواياتى از طرف ائمه اطهار(ع) نقل شده است از جمله نقل مى‏كنند.
روزى شخصى از امام باقر(ع) سؤال كرد: اى فرزند رسول خدا به چه دليل مهدى آل محمد(ص) را منتظَر ناميده‏اند؟ آن حضرت در جواب مى‏فرمايند:
به اين دليل او را منتظَر مى‏گويند كه آن حضرت دوره غيبت بسيار طولانى خواهد داشت كه پيروان مخلص او در طول اين دوره با وجود سختى‏هاى زيادى كه دارد در انتظار ظهور او به سر خواهند برند اين در حالى است كه بسيارى از افراد ترديد كننده، قيام و ظهور او را منكر خواهند شد...1
 
علاوه بر روايات در مجموعه زيارات و ادعيه نيز از آن حضرت با لقب منتظَر ياد شده است به عنوان نمونه در بخشى از دعاى ندبه مى‏خوانيم:
أَينَ المفنْتَظَرف لأقامَةف الأمتف وَالعفوَجف؟
كجاست آن امامى كه مردم به منظور برطرف ساختن اساس كژى‏ها و انحراف‏ها در انتظار او به سر مى‏برند؟
يا در زيارت صاحب‏الامر(ع) آمده است:
اَلسلامف‏عَلَى‏القائفمف‏المفنتَظَرفوَ العَدلف المفشتَهَرف.
درود بر آن قيام كننده‏اى كه جهانيان در انتظار اويند و سلام بر آن امام عادلى كه عدالتش سرتاسر عالم را فراخواهد گرفت...2

6 - منتظفر:
امت اسلامى در برخى از روايات به عنوان امت »منتظفر« ناميده شده است؛ چون هميشه آنها در انتظار مهدى موعود(ع) به سر مى‏برند. امام صادق(ع) به ابوابصير در ضمن روايتى در اين باره مى‏فرمايند:
اى ابو بصير! خوشا به حال شيعيان و پيروان قائم ما اهل‏بيت؛ چون آنها در زمان غيبت او منتظر ظهور او هستند و وقتى آن حضرت ظهور نمايند در زمان ظهورش مطيع و فرمانبردار او خواهند بود. آنان اولياى خدايند و هيچ ترس و اندوهى بر آنها وجود ندارد.3

در بسيارى ديگر از روايات و تعابير دعاها از خود امام زمان(ع) با لقب »منتظفر« ياد شده است. به عنوان مثال در دعاى روز عيد فطر عبارتى به اين صورت به چشم مى‏خورد:
أللّهم، صلّ على وليّك المنتظفر امرَك، المنتظفر لففَرَجف اَوليائفكَ...
بار خدايا! بر ولى خودت درود فرست آن ولى كه منتظفر فرمان توست و همواره در آرزوى گشايش كار دوستان تو در حال انتظار به سر مى‏برد.4

براين اساس چون امام منتظر مانند مردم، خود نيز در انتظار صدور اذن الهى به سر مى‏برد تا قيام نموده و جهانف گرفتار دربند و جور و ستم ستمگران و ظالمان را از وضع نابسامانى كه دارد رهايى بخشد و اهداف بلند انبياى الهى را، كه همانا هدايت و كمال پيدا كردن مردم جهان است، محقق سازد لذا به اين جهت او را هم منتظفر مى‏نامند. مردم منتظرند امامشان ظهور كند تا در ركاب او از طريق پيروى از رهنمودها و دستورات او به امنيت و عدالت و رفاه و آسايش برسند. او انتظار مى‏كشد تا لحظه ظهور فرا رسد و به اين ترتيب دوران رنج و اندوه بشر پايان يابد و حاكميت ارزش‏هاى الهى و فضيلت اخلاقى در سرتاسر عالم تحقق پيدا كند و از اين رهگذر زمينه تعالى معنوى و رشد كمالات واقعى انسانى فراهم شود.
آن حضرت در برخى از دعاهاى عارفانه‏اى كه از ايشان به يادگار مانده است آرزوها و اهداف خود را بيان كرده و شوق و اشتياق غيرقابل وصف خود را براى تحقق يافتن واقعه ظهور به نمايش گذشته‏اند. در يك مورد آن حضرت مى‏فرمايند:
پروردگارا بر محمد و آل محمد(ص) درود فرست و دوستانت را با تحقق بخشيدن به وعده‏هايى كه به آنان داده‏اى گرامى بدار و آنان را به آرزوهايى كه داشته‏اند برسان؛ زيرا كه مهلت حاكميت ستمگران در نظر ما به پايان رسيده است و ما از آنچه كه خشمگين هستى خشمگينيم و همواره در يارى حق كوشاييم. ما به صدور فرمان تو مشتاقيم و چشم به راه تحقق وعده‏هايى كه داده‏اى هستيم .
... خداوندا به اين قيام اذن صادر كن و راه‏هاى آن را هموار ساز و تحقق شايسته آن را آسان گردان، برنامه آن را به ما بياموز و سپاهيان و ياوران اين قيام را تائيد كن. قدرت و توانايى‏ات را به ستمگران و زورگويان هرچه زودتر آشكار ساز و شمشير انتقامت را به سر دشمنان كينه‏توز فرود آور...5

باز در جاى ديگر مى‏فرمايد:
اى نور روشنايى‏ها و اى تدبير كننده كارها... براى من و پيروانم در سختى‏ها گشايشى قرار بده و از غم‏ها و اندوه‏ها راه نجاتى فراهم ساز... خداوندا وعده‏هايى كه به من داده‏اى تحقق بخش... و فرج مرا زود برسان و به قدرت و نصرتت فتح بزرگ را نصيب گردان.6

نتيجه آن كه: از ديد روايات در جامعه اسلامى عصر غيبت هم امام و هم امت، هر دو منتظرند، امت در انتظار امام خود است و مى‏خواهد هرچه زودتر او از پس پرده غيب به درآيد و راه نجات از نابسامانى‏ها را به انسان‏ها بياموزد و امام نيز در حال انتظار به سر مى‏برد، تا اجازه ظهورش فرا رسد، تا انقلاب حيات بخش خود را آغاز كند و به آرمان‏هاى انبيا و اوليا، كه ستمگران مانع تحقق آنها در طول تاريخ بشريت شده‏اند، جامه عمل بپوشانند.




پى‏نوشت‏ها :
1-بحارالانوار، ج 51، ص 30
2- مفاتيح‏الجنان، ص 1055
3-»يا ابابصير طوبى لشيعة قائمنا المنتظرين لظهوره فى غيبته...:« همان، ج 52، ص 150
4- مكيال المكارم، ج 2، ص 81
5- الصحيفة المهدية. ص 115، 53، 52...؛ بحارالانوار، ج 85 و ص 233
6-همان
 

موعود شماره 32