|
رسالت فردي و شخصي انسان منتظر |
|
|
|
۰۷ بهمن ۱۳۸۳ |
علي اوسط خانجاني
اشاره: از جمله موضوعاتي كه در دستگاه انديشة شيعي جايگاه مهم
و تعيين كنندهاي دارد، انتظار دولت آرماني و حكومت عادلانه سليمان اقليم
وجود و قطب و قلب عالم امكان، ذخيرة خدا و خاتم الاوصياء امام مهدي (ع)
است .
اين مسئله دلواپسي مقدس هر شيعة بصير و آرمانگرا و رمز پويايي و پايائي
مكتب «تشيع» و پشتوانه كارآمدي دين به طور اعم و «اسلام» عزيز به طور اخصّ
در ادارة زندگي انسان است .
هدف اين مقاله تبيين رسالت و مسؤوليت انسان منتظر در دوران غيبت امام
(ع) و بيان ابعاد مختلف آمادگي در اين دوران است.
جوهره انتظار را آمادگي تشكيل ميدهد و دوران غيبت امام فرصتي است تا
دينداران با احساس هر چه بيشتر تكليف در صيانت از باورهاي ديني ظرفيتهاي
شناختي و قابليتهاي عملي را بارور و شكوفا نمايند و همان گونه كه جبهه ظلم
و جور زمينههاي سلبي ظهور را فراهم ميكند، آنان نيز با كسب صلاحيتهاي
لازم فردي و اجتماعي و عينيت بخشيدن به تربيتهاي ديني زمينههاي ايجابي
«ظهور» را تدارك نمايند و به عنوان منتظران صالح و بصير به انتظار دولت
كريمه مصلح كل بنشينند.
آري عصر غيبت، عصر آمادگي و انتظار شعار پايداري و درفش بيداري است .
جامعه منتظر چونان كلاسي است كه آموزگارش به طور موقت كلاس را ترك نموده
است در اين زمان دانشآموزان بايد با خود تعليمي و خودتمريني بر اساس
آموزههاي استاد خلاء وجود او را جبران نمايند و قابليت خود را براي دريافت
درسها و آموزههاي جديد پس از بازگشت آموزگار بروز دهند.
دوران غيبت دوران تحرك و پويايي و انتظار منشور سترگ و تابناك حركت و درس
مبارزه است. دوران غيبت دوران ابتلاء دينداران و انتظار مهمترين پرسش از
ايمان مؤمنان و گواهي نامه رستگاري صالحان و سرافرازي آنان است .
و اين اعتقاد عميق و ژرف همه زندگي انسان متعهد و بصير را در بر ميگيرد و در
فكر و ذكر و عملش در عواطف و احساساتش تجلي دارد تا آنجا كه اين آمادگي
نهادينه در ذات مؤمنان در قالب قيام يعني برخاستن از جا به هنگام شنيدن
يا ادا نمودن نام قائم آل محمد (ع) به عنوان يك عمل نمادين كه بيانگر
آمادگي است در ميآيد.
مفسر ژرف انديش قرآن آيت الله سيد محمود طالقاني در اين باره ميگويد:
اين دستور قيام، شايد براي احترام نباشد واّلا بايد براي خدا و رسول و
اولياي مكرم ديگر هم به احترام قيام كرد؛ بلكه دستور آمادگي و فراهم كردن
مقدمات نهضت جهاني و در صف ايستادن براي پشتيباني اين حقيقت است.
استاد محمد رضا حكيمي مينويسد:
هنگامي كه به ماهيت دين و تعليمها و تكليفهاي ديني ميانديشيم و وقتي
كه به زندگي و تكليف با شناختهاي درست فكر ميكنيم به اين نتيجه
ميرسيم كه روزگار انتظار نه تنها روزگار سستي و رهايي و بيتفاوتي و تحمل و
ظلم پذيري نيست بلكه دوران انتظار دوران حساس «حضور تكليفي» است هم در
ابعاد تكاليف فردي و هم در ابعاد تكاليف اجتماعي
ابعاد آمادگي
اكنون كه دريافتيم دوران غيبت امام (ع) دوران آمادگي است شايسته است
ابعاد اين آمادگي نيز شناخته شود. به نظر ميرسد اين آمادگي در سه حوزه زير
نمود مييابد:
1. حوزه معرفت (انديشه)؛
2. حوزه محبت (عاطفه)؛
3. حوزه مقاومت (فيزيك) يا (جسم).
هر كدام از سه حوزه ياد شده اقتضائات و مختصات ويژه خود را دارد.
اقتضاي آمادگي در حوزه معرفت: تلاش و كوشش در اسلامشناسي است؛ يعني هر
شيعه منتظر بايد بكوشد كه از اسلام آگاهيهاي تخصصي كسب نمايد تا در مقام
دفاع، از پشتوانه علمي برخوردار باشد و خصم را مجاب نمايد. در اين بخش
بيشترين مسؤوليت متوجه عالمان دين است. بر آنان است كه دانش و شناختشان
از دين را به روز نموده با آگاهي از مكاتب فكري به ويژه مكاتب جديد در
مقام هدايت عالمانه جامعه از يك سوودر جايگاه پاسخگويي منطقي و صحيح به
شبههها وسؤالات از سوي ديگر، به تكليف سترگشان جامه عمل بپوشانند. شناخت
مفاهيم ديني در هر زمان ضروري است. ولي در عصر غيبت اين كار اهميت و
حساسيت بيشتري دارد؛ زيرا به تعبير امام الموحدين علي(ع):
... ألا و لا يحمل هذا العلم إّلا أهل البصر و الصبر و العلم بمواضع الحق.
انسان منتظر صالحي كه در قالب دعا، رغبت و آرزويش را تشكيل دولت كريمه
حضرت ولي عصر (عج) ميداند و از خدا ميخواهد تا در آن دولت از مبلغان ،
مروجان و علمداران دين باشد. لازم است در دوران غيبت به تسبيح فكري و
تجهيز اعتقادي بپردازد.
اقتضاي آمادگي در حوزه محبت پالايش روح و تصفيه باطن و تطهير درون و نيز
انس منطقي با ادعيه و اذكاري است كه از ناحيه معصومان (ع) رسيده و رمز
ارتباط حبي و باطني ميان شيعه و امام (ع) خود است.
در اين عرصه انسان منتظر با درك اين نكته كه «امام (ع) اگر چه ظاهر نيست
امّا حاضر است»، بايد از يك سو همواره از خويشتن مراقبت كند واز گناه دوري
نمايد تا مشمول ادعيه زكيه امامش باشد واز سوي ديگر بايد به فضاي قدسي دعا
و ذكر راه يابد و از اين طريق «انتظار» را كه به طور طبيعي سخت و طاقت گير
است، لطيف و زيبا نمايد. بر اوست كه از رهگذر انس با دعاي ندبه و عهد و
ادعيه ديگر، توجه خود را به امام معطوف نمايد و در قلمرو محبت امام قرار
گيرد.
اقتضاي آمادگي در حوزه مقاومت نيز چالاكي، شادابي و نشاط جسمي است. انسان
منتظر يك قيام بزرگ كه دامنه نفوذ آن همه جهان است و به طور قَطع دنياي
استكبار را به چالش در بعد نظامي و جنگ ميكشاند، چگونه ميتواند هيچگونه
آمادگي فيزيكي براي حضور در اين درگيري بزرگ را نداشته باشد؟
در اينجا آموزهاي خورشيدگون را از فروغ هدايت گستر امام جعفربنمحمد، صادق
آل محمد(ع) نقل ميكنيم تا تاييدي متقن بر اين مطلب باشد. امام (ع)
دراين آموزه درخشان منتظران امام مهدي (عج) را فرا ميخواند تا همواره
نيرومند و مسلح باشند. آن آموزه چنين است:
ليعدنّ أحدكم لخروج القائم و لو سهما.
بايد هر يك از شما براي نهضت و انقلاب قائم ] آل محمد(ع) [ اسلحه تهيه
كنيد، اگر چه يك نيزه باشد.
آري! انسان منتظر، انساني است ديندار و دين باور و شخصيتي است فرهيخته كه
به طور مستمر به تحكيم پايههاي نظري و فكري اعتقادش ميپردازد و مدام با
نيايش و دعا كه موسيقي شورانگيز و عاطفه ساز مبارزه است؛ روحش را تصفيه و
پالايش ميكند و با مراقبت دائمي از حوزه فيزيكي وجودش خود را براي مبارزه
در ركاب موعود امم، امام مهدي (ع)، آماده ميسازد. و با اينچنين آمادگي
است كه انتظار تداوم بعثت، تجلي غدير و تداعي عاشورا خواهد شد.
پي نوشتها :
1. قيام و انقلاب مهدي از ديدگاه فلسفه تاريخ ، ص 66.
2. مجله مجموعه حكمت شماره 1 و 2 سال سوم .
3. خورشيد مغرب، ص 353.
4. نهج البلاغه، خطبه 173، ترجمه: «اين پرچم را جز افراد هوشمند، پايدار و
آگاه از مواضع حق به دوش نميكشد.»
5. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج 52، ص 366.
ماهنا مه موعود شماره 33
|
