اسماعيل شفيعي سروستاني
... به سلامتي همين يك مرض را نداشتيم كه گرفتيم. خدا شفا دهد.
 درخت پير و كهنسالي را سراغ دارم كه سال‏هاست مردم به شاخه‏هايش دخيل مي‏بندند و حاجت طلب مي‏كنند، شايد روزِ تعطيل سري به آنجا بزنم و قفلي به يكي از شاخه‏هايش بياويزم و يا، پارچه‏اي سبز بدان گره بزنم. اميد مي‏رود نظري كنند و جن و پري دور شود.

آخر مي‏داني از قديم گفته‏اند: هركس شب آب روي آتش بريزد و يا قيچي را به هم بزند و يا گاهي وقتها هم جارو را وارونه بگذارد به اين مرض دچار مي‏شود. مخصوصاً كه شب از ميان خرابه‏اي رد شده باشد و يا صبح زود، تنهايي به حمام رفته و عروسي جنيان را به هم زده باشد.
 
علاجي ندارد. مگر حضرت خضر مدد كند. آن هم لازمه‏اش آب و جاروكردن هفت صبح زود جلو در خانه است و به روايتي چهل صبح ناشتا.
 
حيف كه از آن محله قديمي بيرون آمدم و خبري از ملا اصقل يهودي ندارم. آن وقت‏ها تعويذي مي‏داد، يكابس بود، شبها روي پيشاني مي‏بستند و مي‏خوابيدند. با اين همه شايد اين طلسم بندگشاي دم‏دستي بتواند جلو بدتر شدن وضع را بگيرد. داشته باشي ضرر نمي‏كني:
    11 3 11 ه11 ك لا ك ط...
 
اللهم احفظ صاحب هذالطلسم من كل جن و جنه و شرّ غول و غولة و ساحرٍ و ساحرةٍ و كاهنٍ و كاهنة. شداد داد لعنت، نمرود رود لعنت. فرعون عون لعنت. يا ابا غول و الپري و يا ابا پريز ادو الغول احفظ لنا من شر...
  
× × ×
 
راستش را بخواهي، صد تا از اين نوع تعويذ و طلسم را هم كه به هم ببندي كاري ازشان ساخته نيست. از هيچ كس كاري ساخته نيست. خلاصي از مكر ليل و نهار و فلك‏زدگي كه گريبان خلق روزگار را گرفته، مشكل‏تر از آن است كه به اين سادگي ميسر شود. به‏ويژه، در عصرِ »قابلمه تفلوني« و »خربزه صادراتي«
 
خدا بيامرزدش، دوستي داشتم كه هميشه مي‏گفت: »از وقتي آب رفت در لوله و گندم در سيلو، غيرت هم از بين مردم رخت بربست«.

 نگاهي گذرا به صفحات رنگين مجلات ادبي و فرهنگي كافي است تا دريابيد كه؛ »در كجاي زمين زندگي مي‏كنيم و ثقل زمين كجاست«. مثل اينكه حاشيه رفتم، مي‏بخشيد! مي‏گفتم: در عصر »قابلمه تفلوني« و »پس‏انداز در بانك« و فراواني »شيرپاكن«، همه چيز درهم و برهم مي‏شود. هيچ‏چيز به هيچ‏چيز نسبت ندارد. شعر حافظ در كنارِ رژلب و خربزه صادراتي مي‏نشيند و كرم ساويز، هم عنان موسيقي اصيل ايراني پيش مي‏رود و همگي، در سفينه مجله فرهنگي، شهر و ديار را درمي‏نوردند؛ با موسيقي تند راك.
 
همه همين‏اند، هيچ‏چيز بر هيچ‏چيز رجحان ندارد. شعر حافظ همان رژلب است و رژلب تداعي كننده رنگِ سرخ لعاب قابلمه تفلون. خواننده با همان لحن مي‏خواند و آواز سر مي‏دهد كه خربزه صادراتي به وقت قاچ خوردن. همه چيز قلابي است. تا مصلحت چه حكم كند؟
 نبايد فريب خورد!
 خوبي‏ها چونان لعاب قابلمه‏ها هستند؛ كم‏دوام و عاريتي و در قابلمه‏ها، مغزهايي به جوش آمده‏اند كه مارهاي نشسته برشانه‏ها را آرام مي‏كنند. صدايي نيست و نايي.
 
خدايي كه مي‏خوانيمش، جز مجسمه زهوار دررفته نفسمان نيست. همان‏كه برآورده كننده خواهش برخواسته از معده گنديده‏مان است.

 مي‏بيني! همه چيز با هم مي‏خواند. همه هم‏نوايند. هميشه، درست عكس آنچه مي‏خواهيم تحقق مي‏يابد. ما ديو شده‏ايم و يا آن‏كه را مي‏پرستيم ديوي است كه به جاي خدا گرفته‏ايم؟ بي‏آنكه بدانيم برمسماي مورد درخواستمان اسم ديگر نهاده‏ايم. تمنا، تمناي نفسمان است كه نام و نشان الوهي يافته است. سرگشتگي‏هامان نيز از همين‏جاست. گيج و گول شده‏ايم و خر و خرفت. اگر يادگرفته بوديم درست ببينيم، اين‏قدر گيج نبوديم و دنيا در نگاهمان تيره و تار نبود. همه چيز واضح است و مثل روز روشن، جنس همه چيز معلوم است. فقط بايد يادبگيريم كه همه‏چيز را وارونه كنيم تا راست بشوند.
 
كلاه‏ها زير پا هستند و كفش‏ها بر سر. ما تحتِ آدمي جاي سر او را گرفته است. ليكن، چشم ما خطا مي‏كند. داد مي‏زنيم و گلايه سرمي‏دهيم و راه به جايي نمي‏بريم. كاش چشمهايمان سو و نورِ چشمِ آن كودك دهاتي را داشت كه وقتي براي اول بار به شهر آمده بود، همه را حيوان مي‏ديد و مي‏ترسيد و تنها وقتي آرام گرفت كه به توصيه پيري دانا، ناني از نانوايي شهر به او خوراندند. به ناگاه كور شد. چشم دلش بسته شد. آن‏وقت در چشم او گرگ‏ها و سگ‏ها لباس آدمي به تن كردند و او آرام و ساكت به گردش در شهر مشغول شد. بي‏هيچ واهمه.

 گندم، گندم ثمر مي‏دهد و همه چيز سير طبيعي خودش را دارد. و در تقدير مقدر خودش است. غير از اين نمي‏تواند باشد. همه چيز به هم مي‏آيد و با هم نسبت دارد و ما نيز با همه آن‏ها در نسبتي نزديك به‏سرمي‏بريم و تنها اين زبانمان است كه در شلوغي صدايي ديگر در مي‏دهد.
 
ديوارها، خيابان‏ها، سرها، كلاه‏ها، رژلب‏ها و قابلمه‏ها. فرقي ميان آن‏ها نيست. ديگر سال‏هاست كه از حلاج خبري نيست. حلاجي جاي او را گرفته است و از »عبدالله«، كه همگان خواجگي پيشه كرده‏اند.

 خداي به فرياد برسد اين ابناء بني‏آدم، بنده هيچ خدايي جز خودشان نيستند. از آنها همه چيز صادر مي‏شود. گر همه كه رو به قبله آرند و به نماز بايستند. آنها سجده‏كننده خوداند. شارع خود و پيامبر خود كه دعوت‏كننده به سوي خود است.
 
... روزگاري نه چندان دور، چراغ به دست در كوچه‏ها جوياي انسان بود و از ديو و دد ملول مي‏نمود. خدا پدرش را بيامرزد.
 
امروز با وجود نورافكن‏ها و چراغ برق، مشكلي نيست؛ درز و دوز لوزالمعده بني‏آدم هم پيداست تا چه رسد به هيكل او.

 اطلاعات ماهواره‏اي هم خبر آورده‏اند كه: اي بابا جستيم و نبود. خودمان بوديم و بس. ها برهان »من« ها.
 
آفتاب سرزده، زمان گوش‏دادن به اخبار صبحگاهي رسيده و رفتن به سر كار با خوردن نيم سير پنير دانماركي و يك استكان چاي 40 و 60% مخلوط، در استكان پيركس فرانسوي.
    عزت زياد

از كتاب "روزي روزگاري"، انتشارات موعود