رهبر معظم انقلاب اسلامي با روشن‌نگري و درك عميق از شرايط سياسي، اجتماعي داخل و خارج كشور، سال 1386 را سال «اتحاد ملي و انسجام اسلامي» اعلام كردند و فرمودند:

به نظر من امسال، سال «اتحاد ملي و انسجام اسلامي» است؛ يعني در درون ملت ما اتحاد كلمة همة آحاد ملت و قوميت‌هاي گوناگون و اصناف گوناگون ملي؛ و در سطح بين‌المللي،  انسجام ميان همه مسلمانان و روابط برادرانه ميان آحاد امت اسلامي از مذاهب گوناگون و وحدت كلمة آن‌ها.1

ايشان در نخستين سخنراني خود در سال جديد نيز ضمن تأكيد دوباره بر شعار امسال فرمودند:
ما اگر بخواهيم اتحاد ملي و انسجام اسلامي تحقق پيدا كند، بايد بر اصولي كه بين ما مشترك است، تكيه كنيم. نبايد خودمان را سرگرم فروعي كنيم كه مورد اختلاف است.2

بي‌ترديد تحقق اتحاد ملي و انسجام اسلامي نيازمند شناسايي مباني و پايه‌هاي وحدت و انسجام و تلاش در راه تقويت و تحكيم اين مباني و پايه‌هاست. اگرچه اصل اعتقاد به يگانگي خداوند و نبوت پيامبر خاتم حضرت محمدبن عبدالله(ص) مي‌تواند زمينه‌ساز اتحاد ملت ايران با نژادها، رنگ‌ها و قوميت‌هاي مختلف آن و انسجام جهان اسلام با مليت‌ها و مذاهب گوناگون آن گردد، اما به نظر مي‌رسد افزون بر اين عامل زمينه‌ساز موضوع ديگري نيز وجود دارد كه مي‌تواند بر وحدت و انسجام امت اسلامي و اتحاد آن‌ها در برابر دشمن واحد بيفزايد و آن چيزي نيست جز اعتقاد به ظهور امام مهدي(ع) به عنوان منجي موعود و آخرين بازمانده از اهل بيت پيامبر خاتم(ص).

در آموزه‌هاي دين اسلام افزون بر اين‌كه به صورت عام از امامت ائمه اهل بيت(ع) به عنوان راهي براي در امان ماندن مسلمانان از تفرقه و اختلاف ياد شده و از جمله در خطبه معروف حضرت زهرا(س)، آمده است:

ففرض الله... طاعتنا نظاماً و إمامتنا أمناً من الفرقة و حبّنا عزّاً للإسلام.3
سپس خداوند واجب فرمود... پيروي ما را ماية وفاق، و امامت ما را مانع افتراق، و دوستي ما را عزت مسلماني.

به صورت خاص نيز از امام مهدي(ع) به عنوان كسي كه به همه اختلاف‌ها پايان مي‌دهد و همه را بر حول يك محور جمع مي‌كند، ياد شده است، چنان‌كه در يكي از زيارات آن حضرت مي‌خوانيم:
السلام علي المهدي الذي وعد الله عزّوجلّ به الأمم أن يجمع به الكلم و يلمّ به الشعث.4

سلام بر مهدي، آن‌كه خداي عزّ و جلّ وعدة او را به امت‌ها داده و مژده داده است كه به وسيله او اتحاد و يگانگي را برقرار و پراكندگي‌ها را برطرف مي‌سازد.

با توجه به آنچه گفته شد و با عنايت به اين موضوع كه همة مذاهب اسلامي بر اصل ظهور امام مهدي(ع) و حاكميت قسط و عدل در سراسر جهان به وسيلة آن حضرت اتفاق نظر دارند،5 مي‌توان آرمان تحقق جامعه عدل مهدوي و حاكميت جهاني اسلام در آخرالزمان را به عنوان محوري براي اتحاد و اتفاق مسلمانان مطرح ساخت. البته اين موضوع نيازمند فراهم شدن زمينه‌ها و مقدماتي است كه در اينجا به برخي از آن‌ها اشاره مي‌كنيم:


1. كاربردي ساختن آموزه‌هاي آخرالزماني اسلام
اگرچه آموزه‌هاي آخرالزماني قرآن كريم و روايات معصومين(ع) از نظر ژرفا، دامنه و گستره در سطحي بسيار بالاتر از مفاهيم و تعاليم آخرالزماني ديگر اديان و مذاهب قرار دارد، اما متأسفانه بايد گفت كه اين آموزه‌ها تاكنون چنان‌كه  بايد و شايد از سطح مباحث صرفاً نظري بالاتر نرفته و تبديل به مباحث راهبردي مورد نياز جهان اسلام نشده است.

در سال‌هاي اخير شاهد بوده‌ايم كه جهان مسيحيت به مدد مطالعات آكادميك و با پشتيباني نهادهاي سياسي، فرهنگي و اجتماعي خود انديشه موعود‌باوري و منجي‌گرايي كتاب مقدس را تبديل به مباحث راهبردي ناظر به شرايط سياسي ـ اجتماعي عصر حاضر ساخته و حتي حركت‌هاي سياسي، نظامي خود در جهان را به نوعي مستند به اين انديشه كرده است. در اثر همين اقدام بوده است كه امروز تعاليم كتاب مقدس با وجود حاكميت گفتمان سكولار در جوامع غربي، مورد اقبال بيشتري واقع شده و انديشه‌هاي بنيادگرايانه مبتني بر آموزه‌هاي آخرالزماني مسيحت در برخي از كشورهاي مسيحي به ويژه ايالات متحده امريكا تبديل به عاملي قوي براي همراه ساختن خيل عوام مسيحي با اغراض و اهداف كليساي پروتستان شده است.

ما نيز اگر در پي تبديل انديشه مهدويت به عاملي براي وحدت و همگرايي جهان هستيم، چاره‌اي جز تبديل اين انديشه به مباحث راهبردي ناظر به حال و آينده جهان اسلام نداريم. البته در سال‌هاي اخير برخي از انديشه‌ورزان تلاش‌هايي را در اين زمينه آغاز كرده‌اند كه اميدواريم با بسط و توسعه اين تلاش‌ها در آينده‌اي نزديك شاهد تحولي در نگرش مسلمانان جهان به انديشه گرانقدر و تحول‌آفرين منجي‌گرايي و موعودباوري اسلامي باشيم.

2. تكيه بر وجوه مشترك موعودباوري سني و شيعي
امام مهدي(ع)، چنان‌كه گفته شد، موعود منتظَر همه جهان اسلام است و تمامي فرق اسلامي با وجود اختلاف‌هايي كه در زمينه برخي مباحث اعتقادي و فقهي دارند، در اصل اين موضوع هم‌رأي و هم‌داستان‌اند. بنابراين بايد تلاش كرد كه با تكيه بر وجوه مشترك اين موعودباوري و تقويت زمينه‌هاي اتحاد و اتفاق در اين موضوع، بر اين گمان اشتباه كه انتظار ظهور امام مهدي(ع) تنها از مختصات شيعيان است خط بطلان كشيم.

3. طرح انديشه مهدويت به عنوان باوري عزت‌بخش و قدرت‌آفرين
جهان اسلام براي رسيدن به وحدت، انسجام و يكپارچگي در برابر جهان كفر، بيش از هر چيز ديگر، نيازمند بازيافتن هويت خود و باور به عزت و قدرت خود در ساية آموزه‌هاي اسلام است. تا زماني كه مسلمانان خود را در برابر جهان استكبار خوار و ذليل احساس مي‌كنند، هيچ‌گاه در پي وحدت و انسجام اسلامي كه آن‌ها را تبديل به قطبي قدرتمند در برابر ابرقدرت‌هاي موجود مي‌سازد، برنمي‌آيند و مستكبران عالم نيز از همين احساس خواري و زبوني بهترين استفاده را براي ايجاد اختلاف و دودستگي در جهان اسلام مي‌كنند بنابراين براي ايجاد وحدت و انسجام مورد نظر بايد در درجة اول مسلمانان را متوجه قدرت و عظمت خود در جهان ساخت و آن‌ها را براي رسيدن به جايگاهي كه در خور آن هستند مهيا نمود، و اين تنها با تكيه بر انديشه مهدويت كه در واقع بشارت‌دهندة عزت و شوكت مسلمانان در جهان است، امكان‌پذير مي‌باشد. چنان‌كه در برخي از ادعيه و زيارات از امام مهدي(ع)

به عنوان عزت‌بخش مؤمنان ياد شده است:
أين معزّ الأولياء و مذلّ الأعداء.
كجاست آن عزت‌بخش دوستان و خواركنندة
 دشمنان.6

از همين رو بود كه امام خميني(ره) با ژرف‌انديشي تمام از احياي فرهنگ مهدويت و انتظار به عنوان يكي از اركان مهم احياي هويت اسلامي و وسيله‌اي براي تحقق دوباره قدرت و شوكت گذشته مسلمانان در جهان، ياد مي‌كرد و مي‌فرمود:

انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است و ما بايد كوشش كنيم تا قدرت اسلام در عالم تحقق پيدا كند و مقدمات ظهور ان‌شاءالله تهيه بشود7؟

4. مقابله جدي با جريان‌هاي انحرافي و انديشه‌هاي خرافي
در طول تاريخ اسلام همواره گروه‌ها و جريان‌هاي مختلفي تلاش كرده‌اند كه با تكيه بر باور مسلمانان دربارة قيام عدالت‌گستر امام مهدي(ع) و مطرح ساختن خود به عنوان مهدي موعود يا نماينده و مأموري از سوي آن حضرت، مردم را با خود همراه سازند، تا بدين وسيله به اغراض و اهداف دنيوي خود دست يابند. اين اختصاصي به شيعيان نداشته و در ميان سنيان نيز همواره مدعياني وجود داشته است. انديشه‌هاي انحرافي و خرافي دربارة مهدي موعود(ع) نيز پيوسته در ميان فرق اسلامي مطرح بوده است.

اگر جهان اسلام بخواهد باور مهدويت را تبديل به عاملي براي وحدت و انسجام خود كند، بايد در قدم اول با جريان‌هاي انحرافي و انديشه‌هاي خرافي كه همواره در پيرامون اين باور ناب اسلامي وجود داشته مقابله كند، و موعودباوري را از هرگونه شائبه جعل و تحريف پيراسته سازد، تا دشمنان نتوانند هر از چند گاه با تحريك عده‌اي جاهل و فرصت‌طلب جوامع اسلامي را با چالش‌هايي در اين زمينه روبرو سازند.

5. باور به هراس استكبار جهاني از موعودباوري اسلامي
امروزه همة قرائن و شواهد حاكي از اين است كه استكبار جهاني با محوريت امريكا، انگليس و اسرائيل با شناخت كامل از موعودباوري اسلامي و تحليلي جامع از ظرفيت‌ها و توانمندي‌هاي اين انديشه و هم‌چنان اطلاعي دقيق از چگونگي تحقق ظهور منجي موعود مسلمانان، همه توان سياسي، فرهنگي و نظامي خود را براي مقابله با واقعه مبارك ظهور گرد آورده و منطقه حساس خاورميانه را كه منطقه ظهور آن منجي موعود است، آماج حملات نظامي خود قرار داده است تا به گمان باطل خود مانع تحقق وعده الهي شود.8

قطعاً اگر جهان اسلامي به اين باور دست يابد كه استكبار جهاني امام مهدي(ع) را خطري براي حيات و بقاي خود مي‌داند و تلاش دارد كه به هر نحو ممكن با آن حضرت مقابله كند، بر وحدت و انسجام خود بر حول محور مهدويت خواهد افزود و تلاش خواهد كرد كه با همراهي و همدلي بيشتر توطئه حساب‌شده غربيان براي مقابله با تفكر مهدوي را خنثي سازد.

با اميد به آن‌كه در سال اتحاد ملي و انسجام اسلامي چه در داخل كشور و چه در كل جهان اسلام شاهد وحدت و همدلي هرچه بيشتر مسلمانان با تكيه بر انديشه ناب مهدويت و با هدف تحقق حكومت جهاني امام مهدي(ع) باشيم.
والسلام

پي‌نوشت‌ها:
1. بخشي از پيام مقام معظم رهبري به مناسبت آغاز سال 1386 شمسي، به نقل از: www.leader.ir.
2. بخشي از سخنراني مقام معظم رهبري در حرم مطهر امام رضا(ع)، به نقل از: همان.
3. مروزي، ابوالفضل احمد بن ابي طاهر، بلاغات النساء، ص 23-24، به نقل از: شهيدي، سيد جعفر، زندگاني فاطمه زهرا(س)، ص 129.
4. مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، ج 99، ص 101؛ قمي، شيخ عباس، مفاتيح الجنان، زيارت حضرت صاحب الامر به نقل از سيد بن طاووس.
5. ر.ك: العسكري، نجم الدين جعفر بن محمد، المهدي الموعود المنتظر عند علماء اهل السنّة و الإماميه، ج 1 و 2؛ الفقيه الايماني، مهدي، الإمام المهدي عند أهل السنّة.
6. قسمتي از دعاي ندبه.
7. صحيفه نور، ج 20، ص 187.
8. ر.ك: شفيعي سروستاني، اسماعيل، مثلث مقدس (راز دشمني غرب با اسلام و مسلمين).

ماهنامه موعود شماره 76