اشاره:
در روايات متعددي از امام مهدي(ع) به عنوان شبيه‌ترين مردم به رسول مكرم خدا(ص) ياد شده است. از جمله در رواياتي كه از امام حسن عسكري نقل شده، مي‌خوانيم: «خدا را سپاس مي‌گويم كه مرا از دنيا نبرد تا آنكه جانشينم را به من نشان داد؛ همو كه از نظر صورت و سيرت شبيه‌ترين مردم به رسول خدا(ص) است.» در كتابي كه با عنوان دو خاتم(ع) از سوي انتشارات موعود به چاپ رسيده، برخي از شباهت‌هاي خاتم رسولان(ص) و خاتم امامان(ع) برشمرده شده است كه در اينجا با چند مورد از آنها آشنا مي‌شويم.

خاتميت
حضرت محمد(ص) خاتم پيامبران و انبيا هستند. خداوند متعال در قرآن مي‌فرمايد:
ما كان محمّدٌ أبا أحدٍ من رجالكم ولكن رسول الله و خاتم النّبيّين و كان الله بكلّ شيءٍ عليماً.1
محمد پدر هيچ يك از مردان شما نيست ولي فرستاده خدا و خاتم پيامبران است و خدا همواره بر همه چيز داناست.
همان حضرت(ع) در خطبه روز غدير دربارة خاتميت حضرت مهدي(ع) مي‌فرمايند:
... آگاه باشيد خاتم امامان ما قائم مهدي است؛ بدانيد كه او برگزيده و مختار خداوند متعال است. آگاه باشيد كه او وارث [علم] همه علما2 و محيط بر تمام علوم است.3

هدايت به دستان دو خاتم(ع)
امام صادق(ع) فرمودند:
صاحب‌الامر سنت‌هايي از پيامبران به يادگار دارد. از موسي‌بن عمران، عيسي، يوسف و حضرت محمد(ص). سنت و يادگار او از موسي بن عمران ترسناك و چشم‌انتظار بودنش است. يادگارش از عيسي اين است كه هر آنچه كه دربارة او گفتند، درباره مهدي هم خواهند گفت. يادگارش از يوسف مخفي بودنش است كه خداوند ميان او و مردم حجاب و پرده قرار مي‌دهد كه [مردم] او را مي‌بينند و نمي‌شناسند. و يادگارش از حضرت محمد اين است كه به هدايت او، هدايت مي‌كند و به سيره‌اش رفتار مي‌كند.4

خاتم‌الاصياء(ع) شبيه‌ترين فرد به خاتم‌الانبيا(ص)
امام حسن عسكري(ع) فرمودند:
سپاس پروردگاري را كه مرا از دنيا نبرد تا اينكه جانشينم را، به من نشان داد همو كه شبيه‌ترين مردم از لحاظ روحيات و شمايل به رسول اكرم(ص) مي‌باشد؛ خداوند متعال از او در غيبتش محافظت مي‌كند و پس از آن ظاهرش مي‌نمايد تا زمين را آكنده از عدالت و قسط كند، همان‌گونه كه مملو از جور و ظلم شده باشد.5


پي‌نوشت‌ها:
1. سورة احزاب (33)، آية 40.
2. منظور از علما، ائمه(ع) هستند.
3. طبرسي، ‌الاحتجاج، ج1، ص63؛ ... الا ان خاتم أئمّتنا القائم المهدي؛ ... الا انه خيرة الله و مختاره؛ الا انه وارث كل عالم و المحيط به....
4. صدوق، كمال‌الدين، ج2، ص350؛ إن في صاحب الأمر سنن من الأنبياء؛ سنّة من موسي بن عمران و سنّة من عيسي و سنّة من يوسف و سنّة من محمد(ص). فأمّا سنته من موسي بن عمران فخائف يترقب. و امّا سنته من عيسي، فيقال فيه ما قيل في عيسي. و امّا سنته من يوسف فالستر يجعل الله بينه و بين الخلق حجاباً؛ يرونه و لايعرفونه. و امّا سنته من محمد فيهتدي بهداه و يسير بسيرته.
5. صدوق، همان، ج2، ص118 (باب 38، ح7)؛ مجلسي، بحارالانوار، ج51، ‌ص161؛ الحمدلله الذي لم يخرجني من الدنيا حتّي أراني الخلف من بعدي أشبه الناس برسول الله خلقاً و خلقاً؛ يحفظه الله تبارك و تعالي في غيبته، ثم يظهره فيملأ الأرض عدلاً و قسطاً كما ملئت جوراً و ظلماً.
6. سورة توبه (9)، آية 128.
7. طبرسي، همان، ج2، ص278؛ إنّه أنهي إلي ارتياب جماعة منكم في الدين و ما دخلهم من الشكّ و الحيرة في ولاة أمرهم فغمنا ذلك لكم لالنا وساءنا فيكم لافينا لأنّ الله معنا فلافاقة بنا إلي غيره و الحقّ معنا فلن يوحشنا من قعد عنا.
8. علامات المهدي المنتظر(ع) في خطب الامام علي(ع) و رسائله و احاديثه، ص217 به نقل از امالي شجري،‌ج1، ص277؛ بعثت بين جاهليتين، لاخراهما شرّ من اولاهما.
9. مجلسي،‌ همان، ج51، ص120؛ شرح نهج‌البلاغه ابن ابي‌الحديد، ج7، ص58؛ شرح نهج‌البلاغه ابن ميثم بحراني، ج3، ص6 بنابر نقل همان؛ يا قوم اعلموا علماً يقينا أنّ الذي يستقبل قائمنا من امر جاهليتكم و ذلك إنّ الاُمّة كلّها يومئذ جاهلية إلّا من رحم‌الله... .