به روايت ديلمي، رسول خدا(ص) لباس خود را وصله مي‌زد، كفش خود را مي‌دوخت، گوسفندان خود را مي‌دوشيد، با بردگان غذا مي‌خورد، بر زمين مي‌نشست، بر درازگوش سوار مي‌شد و ديگري را ترك خود سوار مي‌كرد. حيا مانع نمي‌شد كه شخصاً نيازمندي‌هاي خود را از بازار تهيه كند و خود به خانه برد. با ثروتمند و فقير دست مي‌داد و دست خود را نمي‌كشيد تا طرف مقابل دست خود را بكشد. با هر كس روبه‌رو مي‌شد از ثروتمند و فقير و بزرگ و كوچك، سلام مي‌كرد. چيزي را كه به آن دعوت مي‌شدكوچك نمي‌شمرد گر چه پست‌ترين نوع خرما بود. آن حضرت كم‌خرج، بلندطبع، خوش‌معاشرت و خوشرو بود. هميشه لبخند برلب داشت ولي بلند نمي‌خنديد، و غمگين به نظر مي‌رسيد اما عبوس و دژم نبود. فروتن بود اما خود را كوچك نمي‌نمود، بخشنده بود اما اسراف نمي‌ورزيد، و نازكدل و مهربان با همة مسلمانان بود. هرگز از روي سيري باد گلو نزد، و هرگز دست طمع به سوي كسي نگشود.
علي(ع) فرمودند: هرگز نشد كه رسول خدا(ص) با كسي دست دهد و زودتر از او دستش را بكشد، بلكه درنگ مي‌كرد تا او دستش را بيرون بكشد. و هرگز كسي با آن حضرت در كاري يا سخني مشاركت نكرد كه حضرت زودتر از او دست از كار كشد بلكه صبر مي‌كرد تا وي دست از كار بكشد. و نشد كسي با آن حضرت گفتگو را آغاز كند و حضرت پيش از او سكوت كند. و هرگز ديده نشد كه نزد كسي پاي خود را دراز كند. و هرگز ميان دو كار مخير نشد مگر اينكه دشوارترين آنها را اختيار مي‌فرمود. و در ستمي كه به او مي‌شد درصدد انتقام بر نمي‌آمد مگر آنكه محارم خدا هتك شود، كه در اين صورت به خاطر خدا خشم مي‌گرفت. و هرگز در حال تكيه دادن چيزي نخورد تا از دنيا رحلت فرمود.
و چيزي از آن جناب درخواست نشد كه «نه» بگويد. و هرگز حاجتمندي را رد نكرد جز آنكه يا حاجت او را برمي‌آورد، يا او را با سخني نرم و دلنواز خرسند مي‌ساخت. نمازش در عين تماميت از نماز همة مردم سبك‌تر،‌ و خطبه‌اش از همه كوتاه‌تر و از بيهوده‌گويي بركنار بود. و چون از راه مي‌رسيد از بوي خوشش شناخته مي‌شد. و چون با ديگران بر سر يك سفره مي‌نشست اول كسي بود كه شروع به غذا خوردن مي‌كرد و آخرين كسي بود كه از غذا دست مي‌كشيد، و هنگام غذا خوردن از جلو خود ميل مي‌فرمود، و تنها هنگام خوردن رطب و خرما دست به سوي ديگر هم مي‌برد.
آشاميدني را با سه نفس مي‌آشاميد، و آب را مي‌مكيد و يكباره سر نمي‌كشيد. دست راستش به خوردن و آشاميدن و گرفتن و دادن اختصاص داشت و جز با دست راست چيزي نمي‌گرفت و نمي‌داد، و دست چپش براي ساير اعضاي بدنش بود. در همة كارها چون لباس پوشيدن، كفش پوشيدن و از مركب پياده شدن شروع با دست يا پاي راست را دوست داشت.
چون كسي را صدا مي‌زد سه بار تكرار مي‌كرد،‌ ولي در سخن گفتن يك بار بيشتر نمي‌گفت. و اگر اذن دخول مي‌گرفت سه بار تكرار مي‌فرمود. كلامش روشن بود و هر شنونده‌اي آن را مي‌فهميد. به هنگام سخن گفتن سفيدي دندانش برق مي‌زد، و اگر او را مي‌ديدي مي‌گفتي دندان‌هاي پيش او فاصله دارد ولي نداشت.
نگاه كردنش كوتاه بود و به كسي خيره نمي‌شد. با كسي سخني را كه او خوش نمي‌داشت نمي‌گفت. هنگام راه رفتن مانند كسي كه از سراشيبي فرود مي‌آيد قدم بر مي‌داشت. مي‌فرمود: بهترين شما خوشخوترين شماست. هيچ خوراكي را نكوهش يا ستايش نمي‌كرد. ياران آن حضرت در حضور او كشمكش و بگومگو نمي‌كردند. هر كس از او سخن مي‌گفت، مي‌گفت: هيچ كس را مانند آن جناب(ص) پيش از آن و بعد از آن نديده و نخواهم ديد.
 امام صادق(ع) فرمود: رسول خدا(ص) هرگاه با كسي مي‌نشست از جا برنمي‌خاست تا همنشين او از جا برخيزد.
 به روايت طبرسي: رسول خدا(ص) به هنگام سخن گفتن لبخند مي‌زد.
 يونس شيباني گويد: امام صادق(ع) به من فرمود: شما با يكديگر چگونه شوخي مي‌كنيد؟ گفتم: خيلي كم! فرمود: چرا شوخي نمي‌كنيد؟! شوخي از خوشخويي است. و با شوخي مي‌تواني برادر ديني خود را شاد سازي. همانا رسول خدا(ص) نيز با مردم شوخي مي‌كرد و مي‌خواست بدين وسيله آنان را شاد سازد.
 امام صادق(ع) فرمود: مؤمني نيست مگر آنكه از شوخي بهره‌اي دارد. رسول خدا(ص) نيز شوخي مي‌كرد ولي جز سخن حق چيزي نمي‌گفت.
 معمر بن خلاد گويد: از حضرت رضا(ع) پرسيدم و گفتم: قربانت گردم، آدمي در ميان گروهي قرار دارد، سخني به ميان مي‌آيد كه همه شوخي مي‌كنند. و مي‌خندند،‌ اين چه صورت دارد؟ فرمود: مانعي نيست، اگر نباشد، ـ و من يقين كردم منظور آن حضرت آن است كه فحش و ناسزايي در ميان نباشد ـ سپس فرمود: مردي از اعراب باديه‌نشين نزد رسول خدا(ص) مي‌آمد و براي آن حضرت هديه مي‌آورد و همان‌جا مي‌گفت: پول هدية مرا مرحمت كن! و رسول خدا(ص) از اين سخن مي‌خنديد. و هرگاه غمگين مي‌شد مي‌فرمود: اعرابي چه مي‌كند؟ كاش نزد ما مي‌آمد [و با سخنانش ما را مي‌خندانيد].

 

پي‌نوشت:
* برگرفته از: سنن‌النبي، نوشتة علامه سيد محمدحسين طباطبايي(ره)، ترجمة حسين استادولي.