ترجمه و تلخيص كتاب الصحيح من سيرة النبي الاعظم(ص)
مؤلف: علامه سيد جعفر مرتضي عاملي
مترجم: دكتر محمد سپهري
ناشر: پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي
تاريخ نشر: زمستان 1384
تعداد مجلدات: 2 جلد

قرآن كريم، پيامبر اعظم ـ محمد مصطفي(ص) ـ را الگو و اسوة نيكوي مسلمانان خوانده و آن حضرت خود جايگاهي ويژه و ممتاز نزد مسلمانان داشتند؛ به همين جهت هر كدام از مسلمانان به فراخور حال خود به گفتار و كردار ايشان توجهي خاص مبذول دارد و سعي در ثبت آن بنمايد.
متأسفانه پس از رحلت (يا شهادت) حضرت ختمي مرتبت(ص) اهتمام بسيار زيادي براي ممانعت از منع نقل و كتابت احاديث نبوي به عمل آمد و براي اين منظور قوانيني را پيش روي صحابي رسول خدا(ص) گذاشتند كه هيچ چاره‌اي جز اندوخته كردن آنچه از آن حضرت ديده و شنيده بودند، در سينه‌هايشان نمي‌ديدند.
در كنار اين سياست، جمعيتي نمايان شدند كه آنها را «قصاصون» (قصه‌پردازان) مي‌خواندند. اين افراد كه منصبي رسمي در جامعه يافته بودند در راستاي اهداف سياستمداران داستان‌هاي بي‌شماري را از منابع مكتوب و غيرمكتوب اهل كتاب به جامعه اسلامي تزريق مي‌كردند. جسارت اين قوم گاه تا آنجا پيش مي‌رفت كه صراحتاً حرف‌هايي را به خورد مخاطبان خويش مي‌دادند كه طي سال‌هاي قبل ضمن آيات و روايات و سنت نبوي رد شده بودند.
سياست منع نقل و كتابت حديث تمام سنت را به حافظه‌ها سپرد و به جز شيعيان كه در شرايط تقيه و با رهبري ائمه معصومين(ع) خلاف اين جريان حركت مي‌كردند، بقيه مسلمانان با توجه به آفات حافظه به طور طبيعي بخشي از ماجراها را ـ به طور كلي يا جزئي ـ يا فراموش مي‌كردند يا به گونه‌اي خلاف آنچه اتفاق افتاده بود در خاطرشان مي‌ماند. حضور جدي قصاصون نيز باعث شد به مرور ايام تفكيك سره از ناسره و كلام پيامبر خدا(ص) با مطالب اهل كتاب براي برخي از تازه مسلمانان مشكل شود به خصوص كه عده‌اي مغرض و وابسته به حكومت (خصوصاً امويان) حجم انبوهي از مطالب خود ساخته را به عنوان سيرة نبوي عرضه كرده بودند. برآيند اين عوامل تصوير واقعي سيره نبوي را مخدوش كرد و علي‌رغم آنكه بخشي از اين اسرائيليات و احاديث جعلي براي اهل فن قابل تشخيص بود ليكن حجم قابل توجهي از آنها به قدري در جامعه اسلامي و اذهان مسلمين نفوذ كرده بود كه آن را عين واقعيت مي‌شمردند.
اكثر منابع تاريخي كه امروزه در دسترس ما قرار دارند مربوط به قرن دوم هجري و پس از آن، و عمدتاً محصول قلم مؤلفان اهل سنت بوده كه متأسفانه در طول قرون متمادي تلاشي جدي براي پالايش اين آثار صورت نگرفته است. طي سال‌هاي اخير شخصيت‌هايي نظير علامه سيد جعفر مرتضي عاملي به اين مهم همت گماشته‌اند.
كتاب ارزشمند الصحيح من سيرة النبي الاعظم(ص)، مجموعه‌اي مفصل و بي‌نظير دربارة سيرة رسول خدا(ص) است و به رغم آنكه تا كنون دوازده جلد ازآن منتشر شده، همچنان نگارش آن ادامه دارد.
بازخواني كليه منابع فقهي، كلامي، تاريخي، حديثي و ادبي شيعه و سني و موشكافي و ريشه‌يابي جدي همه ماجراهاي نقل شده، از جمله ويژگي‌هاي آثار علامه مرتضي است كه در اين كتاب به خوبي مي‌توان آن را مشاهده كرد.
«دكتر محمد سپهري» مترجم آثار اين نويسندة بزرگ در اقدامي درخور تقدير، ده جلد نخست اين اثر را با قلمي شيوا، روان و خواندني و با گزينشي مناسب ترجمه و تلخيص كرده كه چندي پيش توسط «پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي» با عنوان سيرت جاودانه در دو جلد به بازار نشر عرضه شده است.
در اين كتاب ارزشمند، در بخش اول و ذيل عنوان «مباحث مقدماتي» مفصلاً از صفات منسوب به رسول خدا(ص) در روايات مكتب خلافت، شخصيت‌هاي جعلي [ساخته شده براي جايگزيني ايشان]، نقش قصه‌گويان در تاريخ اسلام، انگيزه‌ها و اهداف اين سياست‌گزاران و آثار و نتايج اقدامات آنان سخن به ميان آمده و در پايان معيارهاي حفظ انحراف و موازين، قواعد و ضوابط پژوهش علمي مؤلف ارائه شده است.
پس از اين بخش مفصل، در بخش‌هاي دوازده‌گانه، تك‌تك روايات نقل شده درباره حضرت ختمي‌مرتبت(ص) از پيش از بعثت تا پايان جنگ احزاب مورد بازبيني دقيق قرار گرفته است. و البته در اين راستا بسياري از مشهوراتي كه در ميان ما رواج يافته در زمرة اين مطالب قرار مي‌گيرد.
عناوين بخش‌هاي كتاب، به ترتيب عبارتند از: جلد اول: مباحث مقدماتي، پيش از بعثت، از بعثت تا هجرت به حبشه، از مسلماني حمزه تا بيعت عقبه، از مكه تا مدينه، از ورود به مدينه تا پايان جنگ بدر؛ جلد دوم: از بدر تا احد، جنگ احد و پيامدهاي آن، شخصيت‌ها و حوادث، از احد تا بني‌نظير، جنگ بني‌نظير، و از اخراج بني‌نظير تا نبرد خندق.
مطالعة اين اثر محققانه مي‌تواند راهگشاي همه عزيزاني باشد كه قصد دارند از سيرة قطعي و مسلم حضرت محمد نبي اعظم خدا(ص) و نقش يهوديان در قلب و جعل و تحريف حقايق تاريخي اسلام مطلع باشند.