|
ابزارى تازه براى توجيه سياستهاى جنگ طلبانه |
|
|
|
۲۸ شهريور ۱۳۸۳ |
اميررضا نورى زاده
با پخش تصاوير درگيريهاى بين نيروهاى آمريكايى و طرفداران مقتدى صدر در نجف يا به
عبارت بهتر جنگ مسلمانان و مسيحيان، تصور اين كه يك فيلم تاريخى پرخرج هاليوودى نيز
نبرد مسلمانان و مسيحيان را در جنگهاى صليبى در قرن دوازدهم به تصوير بكشد، كمى دور
از ذهن به نظر مى رسد.
ولى شركت فاكس قرن بيستم در نظر دارد فيلمى بر اين اساس را با صرف هزينه اى 130
ميليون دلارى در سال آينده اكران كند. اين فيلم كه در مراكش و با استفاده از صدها
سياهى لشكر، اسب و تجهيزات تاريخى فيلمبردارى شد، آخرين ساخته رايدلى اسكات محسوب
مى شود. ويليام موناهان، نويسنده فيلمنامه براساس شخصيتهاى واقعى جنگ صليبى از جمله
باليان، شواليه مدافع بيت المقدس در سال 1187 و صلاح الدين ايوبى، فرمانده پيروز
مسلمانان در جنگ بوده است، در حالى كه استوديو فاكس به شدت مى كوشد بر جنبه هاى
اكشن و عاشقانه فيلم در تبليغات خود تكيه كند، برخى از مدرسان مذهبى و فعالان دينى
كه موفق به مطالعه فيلمنامه شده اند، ساخت چنين اثر پر خرجى درباره درگيريهاى
تاريخى و قديمى مسلمانان و مسيحيان را در شرايط فعلى كه مجدداً اين مسائل به شكلى
ديگر مطرح شده اند زير سؤال برده اند. ليلا القطامى، سخنگوى مركز آمريكايى، عربى در
واشنگتن مى گويد: نگرانى اصلى من اين است كه محتواى اين فيلم درباره جنگ صليبى است
و مى تواندكاملاً به صورت شعارى عمل كند و بكوشد عقيده غلط برخى را تقويت كند كه
معتقدند اسلام و مسيحيت قابل تعامل با يكديگر نيستند.
جورج دنيس، از مدرسان مذهبى دانشگاه مرى مونت معتقد است؛ من از وجه تاريخى اين
فيلمنامه كاملاً مشعوف شدم و فكر نمى كنم بتوان از بعد نزاع مسيحيت و اسلام چندان
به آن خرده گرفت.
خالد ابوفادل، استاد دانشگاه كاليفرنيا اقدام هاليوود در به تصوير كشيدن شخصيتهاى
كليشه اى مسلمان و مسيحى در يك فيلمنامه مغرضانه را محكوم مى كند و ادامه مى دهد،
به عقيده من اين فيلم به مردم مى آموزد چگونه از مسلمانان متنفر باشند. شخصيت
مسلمانان در اين فيلم كودن، كوته نظر و ساده انديش به تصوير كشيده شده است كه از
بعد تاريخى كاملاً تحريف شده و حتى آزاردهنده است. اين فيلم قطعاً ميان مسلمانان
آمريكا با عكس العمل منفى مواجه خواهد شد و در چنين فضايى كه پس از حملات 11
سپتامبر به وجود آمده، انتظار داريم مردم چه عكس العملى به تصاوير آتش زدن كليساها
و شكستن صليبها از سوى ما مسلمانان داشته باشند؟
گذشته از شاخصه هاى فيلم، موضوع فيلم نيز يك تابلوى قديمى است و حتى استفاده از لغت
جنگهاى صليبى به دفعات در فيلم خود موجب انتقادهايى شده است. زمانى كه جورج بوش پس
از حملات 11 سپتامبر جنگ عليه تروريسم را گونه اى از جنگ صليبى دانست به شدت از سوى
برخى مورد انتقاد قرار گرفت، چون احساسات ضد اسلامى را دامن مى زد، از سوى ديگر
برخى از تحليل گران سياسى معتقدند اسامه بن لادن قصد دارد خود را صلاح الدين ايوبى
دنياى مدرن معرفى كند وحتى صدام حسين قبل از حمله نيروهاى آمريكايى سعى كرد با
استفاده از نام صلاح الدين مسلمانان را عليه نيروهاى آمريكايى بشوراند.
اما رايدلى اسكانت معتقد است »ملكوت آسمانى« فيلم جديد او احساسات مذهبى هيچ گروهى
را به زير سؤال نمى برد و بيشتر شبيه يك اثر حماسى است تا يك فيلم مذهبى و تنها
شخصيتهاى مذهبى آن جنگجويان افراطگراى مسيحى و مسلمان هستند.
در اين فيلم، باليان قهرمان فيلم كه نقش او را اورلاندو بلوم انگليسى بازى مى كند.
يك آهنگر فرانسوى است كه پس از خودكشى همسرش به نيروهاى صليبى مى پيوندد. پس از
حمله صلاح الدين به بيت المقدس، كه نقش او را غصان مسعود ايفا مى كند او نيز به جنگ
مى رود و سرانجام شكست مى خورد.
جيم جيانوپولوس از مديران استوديو فاكس معتقد است اين فيلم نمى تواند موجبات
انتقادات و مباحثات سياسى و مذهبى را به وجود آورد.
وى مى افزايد: به عقيده ما اين فيلم داستانى عالى با حضور اورلاندوبلوم دارد و از
طرفى وايدلى اسكات هم استاد ساخت فيلمهاى دوران افسانه اى است، بنابراين دليلى
ندارد كه ملكوت آسمانى به يكى از پرفروش ترين فيلمهاى سال 2005 بدل نشود.
پيش از اين مديران شركت وارنر پس از مطالعه فيلمنامه از سرمايه گذارى مشترك در آن
صرف نظر كرده بودند، ولى آلن هورن، مدير وارنر اعلام كرد، اين اهداف ربطى به موضوع
بحث انگيز فيلم ندارد و وارنر به دليل توليد فيلمهاى تاريخى مشابه از جمله اسكندر
از اوليور استون از اين قضيه صرف نظر كرده است.
با همه اينها صحنه هاى نبرد در فيلم بسيار هولناك است و در يكى از آنها افراطى گرى
هر دو طرف كاملاً به چشم مى خورد، جايى كه صلاح الدين به باليان مى گويد: آيا تسليم
مى شوى و شهر را ترك مى كند و باليان در پاسخ مى گويد: پيش از آن كه شهر را از دست
بدهم، آن را با خاك يكسان مى كنم. تمامى اماكن مقدسه شما و ما را نابود مى كنم، هر
چيزى كه در بيت المقدس انسان را از خود بى خود مى كند.
اواخر فيلمنامه كه ارتش مسلمانان به بيت المقدس نزديك مى شوند، صلاح الدين فرياد
مى زند:
هيچ كس را زنده نگذاريد و سربازان مسلمان فرياد مى زنند، اللَّه اكبر.
اما دنيس و فادل، مدرسان دانشگاه، هر دو تأكيد مى كنند فيلم تاريخ را به شكلى آشكار
تحريف كرده است، چرا كه صلاح الدين به برخى از ساكنان شهر امان داد و اين كه باليان
به صلاح الدين شواليه گرى آموزش داده است، ايده كاملاً خنده دارى است. فادل
مى افزايد: هر كتابى را كه درباره شواليه گرى انتخاب كنيد، قطعاً خلاف اين قضيه را
در آن مى يابيد. ايده شواليه گرى از مسلمانان به اروپايى ها انتقال يافت و علوم و
فنون در آن زمان ميان مسلمانان بسيار پيشرفته تر از اروپاييان بوده است.
ولى هاليوود چندان از جنجال بدش نمى آيد، چون فيلم مصائب مسيح مل گيبسون با استفاده
از همين شيوه و انتقادهاى گسترده گروههاى يهودى به فروش جهانى 69 ميليون دلارى دست
يافت. آرنولد شوارتزنگر نيز پيش از اين با چند فيلم در دهه هاى 1980 و 1990 از جمله
دروغهاى حقيقى چنين جنجالهايى را به وجود آورده بود.
روزنامه جام جم، 28 مرداد 1383
موعود شماره 46
|
