در كتاب عيون‌اخبار‌الرضا (ع) از اباصلت هروي، از حضرت رضا(ع) و آن حضرت از پدرانش (ع) از اميرالمؤمنين‌(ع) نقل كرده‌اند كه رسول خدا(ص) فرمود:
خداوند برتر از من كسي را نيافريده، و گرامي‌تر از من نزد او كسي نيست.
اميرالمؤمنين(ع) فرمود: عرض كردم يا رسول‌الله، شما برتر هستيد يا جبرئيل؟
فرمود: «اي علي، خداوند تبارك و تعالي پيامبران مرسل را بر فرشتگان مقرّب خود برتري داده است و مرا بر تمام پيغمبران و رسولان برتري داده است و بعد از من فضل و برتري براي تو و امامان بعد از تو است و همانا فرشتگان خدمتگزار ما  و دوستان ما هستند.
اي علي، فرشتگاني كه عرش باعظمت الهي را بر دوش گرفته‌اند و آنها كه اطراف عرشند به حمد و ستايش پروردگار او را تسبيح مي‌كنند و براي آنها كه ايمان به ولايت ما  اهل‌بيت آورده‌اند از خدا آمرزش مي‌طلبند.

قطره ای از دریای فضایل پیامبر اعظم(ص)

اشاره:
شخصيت و خصال و صفات حضرت ختمي‌مرتبت، پيامبر گرامي اسلام(ص) را از وجوه گوناگون مي‌توان مورد مطالعه و بررسي قرار داد؛ گاه از منظر خصال و صفات ظاهري و ويژگي‌هايي كه آن حضرت به عنوان يك انسان معمولي از آنها برخوردار بود و گاه از منظر جايگاه و شأني كه آن بزرگوار در عالم هستي برخوردار است. كه از منظر اول مي‌توان به جنبة «مُلكي» پيامبر خاتم(ص) و از منظر دوم مي‌توان به جنبة «ملكوتي» آن حضرت تعبير كرد.
در اين مقاله با استفاده از روايت به گوشه‌اي از جنبة ملكوتي پيامبر عظيم‌الشأن اسلام اشاره است. كه اميدواريم مورد استفاده شما عزيزان واقع شود.

در كتاب عيون‌اخبار‌الرضا (ع) از اباصلت هروي، از حضرت رضا(ع) و آن حضرت از پدرانش (ع) از اميرالمؤمنين‌(ع) نقل كرده‌اند كه رسول خدا(ص) فرمود:
خداوند برتر از من كسي را نيافريده، و گرامي‌تر از من نزد او كسي نيست.
اميرالمؤمنين(ع) فرمود: عرض كردم يا رسول‌الله، شما برتر هستيد يا جبرئيل؟
فرمود: «اي علي، خداوند تبارك و تعالي پيامبران مرسل را بر فرشتگان مقرّب خود برتري داده است و مرا بر تمام پيغمبران و رسولان برتري داده است و بعد از من فضل و برتري براي تو و امامان بعد از تو است و همانا فرشتگان خدمتگزار ما  و دوستان ما هستند.
اي علي، فرشتگاني كه عرش باعظمت الهي را بر دوش گرفته‌اند و آنها كه اطراف عرشند به حمد و ستايش پروردگار او را تسبيح مي‌كنند و براي آنها كه ايمان به ولايت ما  اهل‌بيت آورده‌اند از خدا آمرزش مي‌طلبند.
اي علي، اگر ما نبوديم خدا آدم و حوّا، بهشت و دوزخ، آسمان و زمين را نمي‌آفريد. چگونه ما برتر از فرشتگان نباشيم در حالي كه نسبت به معرفت پروردگار و تسبيح و تهليل و تقديس او از آنها پيشي گرفتيم؛ زيرا نخستين چيزي كه خداوند آفريد ارواح ما بود، ما را به توحيد و ستايش خود گويا نمود، سپس فرشتگان را آفريد، آنها وقتي ارواح ما را نور يگانه‌اي مشاهده كردند امر ما را بزرگ شمردند. ما تسبيح حق تعالي كرديم تا بدانند كه ما خلقي هستيم كه آفريده شده‌ايم و او منزّه از صفات ماست. به تسبيح ما فرشتگان تسبيح گفتند و او را از صفات ما پاك و منزّه دانستند.
و وقتي عظمت شأن ما را مشاهده كردند حق تعالي را تهليل كرديم تا فرشتگان بدانند
خدايي جز خداي بي‌همتا نيست و ما بندگان
او هستيم و خدايي نيستيم كه همراه با او
بعد از او عبادت ما واجب باشد. پس فرشتگان «لا إله إلّا الله» گفتند، و وقتي بزرگيِ محل و موقعيت ما را مشاهده كردند تكبير گفتيم تا فرشتگان بدانند خداوند بزرگ‌تر از آن است كه كسي جز به سبب او به شأن و مقام بزرگي برسد.
و وقتي عزّت و قوّت ما را مشاهده كردند گفتيم: «لا حول و لا قوّه إلّا بالله» تا اينكه فرشتگان بدانند هيچ نيرو و قدرتي جز به سبب خداوند نيست. و وقتي نعمتي را كه خدا به ما داده و وجوب اطاعت ما را مشاهده كردند، گفتيم: «الحمدلله»، تا فرشتگان بدانند حمد و ستايش به خاطر نعمت‌ها سزاوار پروردگار متعال است، آنها هم گفتند: «الحمدلله».
پس فرشتگان به سبب ما به شناخت توحيد، تسبيح، تهليل، تحميد و تمجيد خداوند هدايت شدند.
سپس خداوند تبارك و تعالي آدم را آفريد و ما را در صلب او به وديعه نهاد و آنگاه فرشتگان خود را دستور داد تا او را به خاطر تعظيم و بزرگداشت ما كه در صلب او بوديم سجده كنند. پس سجود آنها براي خداوند به خاطر عبادت و پرستش و براي آدم به خاطر اطاعت پروردگار و احترام به او بود؛ زيرا ما در صلب او بوديم، پس چگونه ما برتر از فرشتگان نباشيم درحالي كه همة آنها به آدم سجده1 كردند.2
علي‌بن‌ابراهيم قمي (ره) از امام صادق(ع) نقل كرده است:
ابليس ـ لعنت خدا بر او باد ـ نزد حضرت موسي(ع) آمد درحالي كه او به مناجات با پروردگار مشغول بود، فرشته‌اي از فرشتگان گفت: «واي بر تو چه اميدي نسبت به او داري و او در حال مناجات با خداوند است؟» گفت: «همان اميدي كه به آدم داشتم و او در بهشت ساكن بود.»
و از آنچه خداوند به حضرت موسي(ع) فرموده اين است كه:
اي موسي! نماز را قبول نمي‌كنم مگر از كسي كه براي عظمت من فروتني داشته باشد، و قلب او خوف مرا دربر داشته باشد، روزش را به ياد من سپري كند و درحالي كه اصرار و پافشاري به خطا و گناه دارد شب نكند، و حق اوليا
و دوستان مرا بشناسد.
حضرت موسي عرض كرد: «آيا مقصودت از اولياء و دوستانت، حضرت ابراهيم، اسحاق و يعقوب است؟» فرمود:
 آنها از اولياي من هستند ولي مقصود من آن كسي است كه به خاطر او آدم و حوا را آفريدم و بهشت و دوزخ را خلق كردم.
عرض كرد: «اي پروردگار من! او را معرفي كن.»
فرمود: او «محمد» و نام ديگرش «احمد» است، اسم او را از اسم خودم مشتق كردم، زيرا من محمودم و او محمد است.
موسي عرض كرد: «پروردگارا، مرا از امت او قرار بده.» خداوند فرمود:
اي موسي، اگر او و مقام و مرتبه‌اش را و نيز مرتبه و مقام اهل‌بيتش را بشناسي تو از امت او خواهي بود. مَثَل او و مثل اهل‌بيت او در ميان مخلوقات من، مثل فردوس در ميان بهشت است، برگ‌هاي آن نمي‌ريزد و طعم آن تغيير نمي‌كند (همواره ثابتند و هيچ‌گاه دچار لغزش و انحراف نمي‌شوند). كسي كه آنها را بشناسد و به حقّ آنها معرفت داشته باشد در مواضع جهل و ناداني براي او علم و دانش و در جاي ظلمت و تاريكي برايش نور و روشنايي قرار مي‌دهم، قبل از اينكه مرا بخواند او را اجابت كنم و قبل از اينكه از من درخواست كند به او عطا كنم.
سپس فرمود: «اي موسي، وقتي ديدي فقر و تنگدستي به تو روي آورده است، بگو: مرحبا به علامت بندگان صالح، و وقتي ديدي مال و ثروت به تو روي آورده، بگو: اين بر اثر گناهي است كه عقوبت آن پيشي گرفته است.
اي موسي! دنيا مكان عقوبت است، آدم را در آن عقوبت كردم و وقتي خطا كرد كيفر دادم. دنيا و آنچه در آن است جز  آنچه را كه براي من باشد و به من مربوط باشد مورد لعن خود قرار دادم.
اي موسي، بندگان صالح در دنيا به مقدار معرفت و شناختي كه نسبت به آن داشتند زهد ورزيدند و بي‌رغبتي به آن نشان دادند، و ديگران به اندازة جهالت و ناداني ايشان نسبت به آن، ميل و رغبت به آن پيدا كردند، و هيچ يك از مخلوقاتم آن را بزرگ نشمرد و من چشم او را به آن روشن كنم، و هيچ كس آن را كوچك نشمرد مگر اينكه او را از آن بهره‌مند كردم.»
سپس امام صادق(ع) فرمود: اگر مي‌توانيد كاري كنيد كه شما را نشناسند آن كار را انجام دهيد، و ضرري نمي‌كنيد اگر مردم شما را مدح و ثنا نكنند، براي شما هيچ اشكالي ندارد مردم شما را سرزنش كنند در حالي كه نزد خداوند مورد مدح و ستايش قرار گيريد. همانا اميرالمؤمنين(ع) فرموده است:
خيري در دنيا جز براي دو نفر نيست: يكي آنكه هر روز احسان جديدي به خوبي‌هايش زياد كند، و يكي آنكه گذشته‌اش را با توبه جبران كند، و كجا مي‌تواند توبه كند، به خدا قسم اگر سجده كند به حدّي كه گردنش جدا گردد خداوند از او نمي‌پذيرد مگر ولايت ما اهل‌بيت را داشته باشد.
آگاه باشيد، كسي كه حق ما را بشناسد و اميد پاداش و ثواب در مورد ما داشته باشد به مقدار خوراكش _ پنج سير _ در هر روز، و آنچه عورت او را بپوشاند و سرّ او را پنهان كند (كنايه از خانه‌اي كه سقف داشته باشد) خشنود باشد، و ايشان با اين وصف خائف و مضطرب باشند. 3

پي‌نوشت‌ها:
1. علامه مجلسي تحقيقي دربارة اين سجود نموده و آن را توضيح داده است. ر.ك: بحارالانوار، ج11، ص140.
2. صدوق، عيون اخبار الرضا(ع)، ج1، ص204، ح22، كمال‌الدين، ج1، ص254، ح4، علل‌الشرايع، ج1، ص5، ح1؛ مجلسي، بحارالانوار، ج26، ص335، ح1 و ج60، ص303، ح16؛ تأويل الآيات، ج2، ص876، ح9؛ صافي گلپايگاني، منتخب‌الاثر، ص61، ح1؛ ارشاد القلوب، ص403.
3. تفسير قمي، ج1، ص243؛ معاني الاخبار؛ صدوق، الامالي، ص764، ح2؛ مجلسي، همان، ص95؛ كليني، الكافي،‌ج2، ص465، ح15؛ برقي، المحاسن؛ ج1، ص224، ح142؛ تحف‌العقول، ص490؛ جواهرالسنيه، صص59 و 286؛ مجلسي، همان، ج13، ص338،‌ ح14؛ و آن را در ج26، ص267، ح1 به نقل از تفسير قمي و معاني الاخبار و در ج16، ص16، ص360، ح60 به نقل از معاني‌الاخبار تا اين فرمايش امام(ع) «به او عطا مي‌كنم پيش از آنكه از من درخواست كند.»

 ماهنامه موعود شماره 66