|
بايسته هاى تبليغ فرهنگ مهدوى-1 |
|
|
|
۲۹ ارديبهشت ۱۳۸۳ |
|
صفحه 2 از 3
2. بايستههاى نظرى
2-1. شناخت همهجانبه از فرهنگ مهدويت و انتظار
براساس روايات قطعى و ترديدناپذيرى كه از طريق شيعه و اهل سنت نقل شده، بر هر مسلمانى واجب است كه امام زمان خود را بشناسد. اين موضوع از چنان اهميتى برخوردار است كه پيامبر گرامى اسلام(ص) و ائمه معصومين(ع) فرمودهاند:
كسى كه بميرد و امام زمان خود را نشناسد مانند كسى است كه در عصر جاهليت [عصر گمراهى]، از دنيا رفته است.3
امام باقر(ع) نيز در همين زمينه مىفرمايد:
هر كس در حالى بميرد كه امامى نداشته باشد، مردن او مردن جاهليت است و هرآنكه در حال شناختن امامش بميرد، پيش افتادن و يا تأخير اين امر [دولت آل محمد(ع)] او را زيان نرساند و هركس بميرد در حالى كه امامش را شناخته همچون كسى است كه در خيمه قائم با آن حضرت باشد.4
با توجه به اين موضوع هر يك از ما وظيفه داريم كه در حد توان، امام و حجت عصر خود؛ يعنى امام مهدى(ع) - كه دوازدهمين امام از سلسله امامان شيعه و فرزند امام حسن عسكرى(ع) است - بشناسيم. قطعاً به همان ميزان كه ما امام زمان(ع) را بشناسيم به همان ميزان هم از تيرگى، تباهى و گمراهى عصر جاهلى دور و به روشنايى، سعادت و رستگارى نزديك مىشويم.
دو ديدگاه در شناخت امام زمان (ع)
شخصيت و ابعاد وجودى امام مهدى (ع) را از ديدگاههاى مختلف مىتوان مورد مطالعه و بررسى قرار داد كه مهمترين آنها»ديدگاه كلامى(اعتقادى) - تاريخى« و »ديدگاه فرهنگى - اجتماعى« است. پيش از آنكه به بررسى هر يك از ديدگاهها بپردازيم، لازم است يادآورى كنيم كه اين دو ديدگاه، مكمل يكديگرند و بدون شك نمىتوان بدون شناخت درست كلامى - تاريخى از امام مهدى (ع) به شناخت فرهنگى - اجتماعى از آن حضرت دست يافت.
الف) ديدگاه كلامى - تاريخى
در اين ديدگاه به طور عمده دو بعد از ابعاد شخصيت و زندگانى امام مهدى (ع) مورد توجه قرار مىگيرد: نخست اين كه آن حضرت، حجت خدا، تداوم بخش سلسله حجتهاى الهى و دوازدهمين امام معصوم از تبار امامان معصوم شيعه (ع) است كه در حال حاضر در غيبت به سر مىبرند ؛ دوم اينكه ايشان شخصيتى است تاريخى كه در مقطع زمانى معينى از پدر و مادر مشخصى به دنيا آمده، حوادث متعددى را پشت سر گذاشته، با انسانهاى مختلفى درارتباط بوده و منشأ رويدادها و تحولات مختلفى در عصر غيبت صغرى بودهاند.
براين اساس در بيشتر كتابهايى كه با ديدگاه كلامى - تاريخى به بررسى شخصيت و ابعاد وجودى امام مهدى (ع) پرداختهاند با سرفصلهاى مشابهى روبرو مىشويم كه برخى از مهمترين آنها به قرار زير است:
1. لزوم وجود حجت الهى در هر عصر؛
2. اثبات ولادت؛
3. دلايل امامت؛
4. ويژگيهاى شخصى؛
5. فلسفه غيبت؛
6. نواب خاص؛
7. راز طول عمر؛
8. معجزات؛
9. توقيعات (پيامها)؛
10. نشانههاى ظهور آن حضرت و... .
قطعاً پرداختن به همه كتابهايى كه از قرنها پيش تاكنون با ديدگاه يادشده به رشته تحرير پدرآمدهاند، در گنجايش اين مقاله نيست، پس به ناچار تنها به ذكر عناوين و نويسندگان برخى از مهمترين اين كتابها - كه در واقع مصادر اصلى فرهنگ مهدوى شيعى به شمار مىآيند - به ترتيب تاريخ بسنده مىكنيم.
شايان ذكر است كه برخى از اين كتابها در زمره مجموعه كتابهاى حديثى يا تاريخى شيعهاند كه بخشى را به بررسى ابعاد اعتقادى و تاريخى فرهنگ مهدوى اختصاص دادهاند:
1. الكافى، ابىجعفر محمد بن يعقوب كلينى (درگذشته به سال 328 يا 329 ق)، 8ج، چاپ چهارم: تهران، دارالكتب الإسلاميه، 1365.
همانطور كه مىدانيد كتاب الكافى جزء كتابهاى چهارگانه (كتب اربعه) روايى شيعه است. اين مجموعه 8 جلدى شامل سه بخش كلى اصول (جلد 1 و 2)، فروع (جلد 3 - 7) و روضه (جلد 8) است. »اصول كافى« در بردارنده روايات اعتقادى، »فروع كافى« در بردارنده روايات فقهى و عبادى و »روضه كافى« شامل روايات اخلاقى است.
شايان ذكر است كه جلد اول و دوم كتاب الكافى كه مباحث اعتقادى را دربردارد، با عنوان اصول كافى در چهارجلد ترجمه شده و در دسترس همه علاقهمندان به معارف شيعى قرار گرفته است.5
بخش عمدهاى از جلد اول (متن عربى) اين كتاب (صص 168-554) با عنوان »كتاب الحجّه« به بيان دلايل وجود حجت خدا در عالم هستى، ويژگيهاى امامان معصوم(ع)، دلايل امامت هر يك از امامان شيعه و تاريخ زندگانى آنها اختصاص يافته است.
عزيزانى كه علاقهمندند مباحث يادشده را از متن ترجمه شده جستوجو كنند مىتوانند به جلد اوّل اين كتاب (صص 236-395) و جلد دوم آن مراجعه كنند.
2. كمال الدين و تمام النعمة، ابى جعفرمحمد بن على بن الحسين معروف به ابن بابويه و شيخ صدوق (در گذشته به سال 381 ق)، 2ج، تحقيق و تصحيح علىاكبر غفارى، مترجم منصور پهلوان، چاپ اول: قم، سازمان چاپ و نشر دارالحديث، 1380.
چنانكه مرحوم شيخ صدوق در مقدمه اين كتاب آورده است، امام مهدى (ع) در رؤيايى صادقه دستور تأليف كتاب يادشده را به ايشان دادهاند.
كتاب كمال الدين و تمام النعمة كه يكى از مصادر منحصر به فرد موضوع مهدويت به شمار مىآيد، مشتمل بر يك مقدمه و 58 باب است. در مقدمه به پاسخ برخى شبهات در مورد امام مهدى (ع) پرداخته شده و در ابواب كتاب موضوعات متنوعى مورد بررسى قرار گرفته است. برخى از موضوعاتى كه در اين ابواب بررسى شده به شرح زير است:
1. احوال كسانى كه عمرهاى طولانى داشتهاند؛
2. دلايل نياز مردم به امام؛
3. رواياتى كه از پيامبر (ص) و امام معصوم (ع) در مورد غيبت امام دوازدهم وارد شده است؛
4. ميلاد امام مهدى (ع)؛
5. كسانى كه آن حضرت را ديدهاند؛
6. توقيعاتى كه از امام مهدى(ع) رسيده است و ...
شايان ذكر است كه مرحوم شيخ صدوق كتاب ديگرى نيز با عنوان الإمامة والتبصرة من الحيرة در زمينه موضوع امامت امام مهدى(ع) به رشته تحرير درآوردهاند.
|
مقالات 
