اشاره :
در چند سال گذشته شور و شوق ظهور منجى موعود در سراسر جهان و در ميان همه اقوام، ملل و مذاهب رشدى شتابان داشته و مباحث مربوط به آخرالزمان‏شناسى و منجى‏گرايى با سرعتى باورنكردنى گسترش يافته است. پيروان اهل‏بيت(ع) در سرزمين اسلامى ايران نيز به مدد انفاس قدسى حضرت بقيةاللَّه الأعظم - أرواحنا له الفداء - توجه روزافزونى نسبت به موضوع مهدويت و انتظار پيدا كرده و عاشقان مهدى(ع) گوشه، گوشه اين سرزمين را تبديل به مجالس ذكر ياد و نام آن عزيز سفر كرده نموده‏اند.
امروزه در كشور ما كمتر مركز علمى، آموزشى و فرهنگى ديده مى‏شود كه  در آن محفل، انجمن، كانون، گروه يا نشريه‏اى با هدف تبليغ و ترويج فرهنگ مهدويت و انتظار يا تحقيق و پژوهش در اين زمينه شكل نگرفته باشد. اما حساسيتها و ظرافتهاى فرهنگ مهدوى، از يك‏سو، و آسيبهايى كه ممكن است در اين ميان از سوى دشمنان دانا يا دوستان نادان متوجه اين فرهنگ شود، از سوى ديگر، ضرورت توجه به رسالتها و وظايف مبلغان و مروّجان فرهنگ مهدوى را دو چندان ساخته است.
با توجه به آنچه گفته شد در اين سلسله مقالات تلاش شده كه ضمن تبيين مهم‏ترين بايسته‏هاى تبليغ و ترويج فرهنگ مهدوى و ارائه راهكارهايى براى تعميق و گسترش هر چه بيشتر اين‏گونه فعاليتها، برخى از آسيبها و آفتهايى كه فعاليتهاى تبليغى و ترويجى در حوزه مباحث مهدوى را تهديد مى‏كنند، نيز بررسى شود.
با اميد به اين‏كه مورد توجه شما عزيزان واقع شود.
 
 1. بايسته‏هاى عملى
در فرهنگ اسلامى كسى كه نقش دعوت كننده (داعى) مردم را به عهده مى‏گيرد، رسالت و مسئوليت سنگينى دارد و لازم است خود بيش از هر كس ديگر به آنچه مردم را به آن فرا مى‏خواند پاى‏بند باشد؛ زيرا سخن آنگاه بر دل مى‏نشيند كه از دل برآمده باشد و تنها سخنى از دل برمى‏آيد كه از مرحله اداى زبانى فراتر رفته و به عمق جان راه يافته باشد. روشن است كه انسان تا چيزى را با همه وجود نپذيرد و در عمل بدان پاى‏بند نباشد به عمق جانش راه نمى‏يابد.
با توجه به آنچه گفته شد كسى كه مى‏خواهد جامعه پيرامون خود را به سوى امام زمان(ع) فراخواند و آنها را دعوت به توجه و انس و التفات بيشتر نسبت به آن حضرت كند، قطعاً بايد خود بيش و پيش از ديگران با امام زمان(ع) رابطه معنوى برقرار كند و در زندگى فردى و اجتماعى خود ياد و نام آن حضرت را همواره درنظر داشته باشد.
 افزون بر اين، انس و ارتباط معنوى با امام عصر(ع) از جهت ديگرى نيز براى مروجان و مبلغان فرهنگ مهدوى ضرورى است و آن به دست آوردن پشتوانه لازم در فعاليت تبليغى و ترويجى است. توضيح آنكه: به دليل شرايط فرهنگى خاص حاكم بر برخى از محيطها فعاليت تبليغى و ترويجى چندان ساده نيست و قطعاً مسائل و مشكلاتى را به همراه خواهد داشت؛ از اين رو اگر مروج و مبلغ اين فرهنگ از ظرفيت و تحمل بالايى برخوردار نباشد چه بسا كه پس از مدتى دچار يأس و دلسردى شود. در اين شرايط تنها چيزى كه مى‏تواند ظرفيت و تحمل لازم را به فعالان در اين حوزه ببخشد و پشتوانه لازم را براى آنها فراهم كند ارتباط معنوى با امام عصر(ع) است. در صورت وجود اين ارتباط معنوى، ظرفيت و تحمل محدود ما در پيوند با ظرفيت و تحمل نامحدود آن امام وسعت و گسترش مى‏يابد و به ما توان تحمل سختيها و مشكلات اين راه را پيدا مى‏كنيم.
 در اينجا ممكن است پرسيده شود: چگونه مى‏توان با امام مهدى(ع) رابطه معنوى برقرار كرد؟ در پاسخ بايد گفت: اين كار بسيار ساده است. البته به شرط آن‏كه از همان ابتدا به دنبال دست يافتن به جايگاههاى بسيار بالايى چون تشرف خدمت آن حضرت نباشيد، بلكه قدم به قدم و به تدريج اين رابطه معنوى را گسترش داده و تعميق بخشيد.
 نخستين قدمها براى ايجاد ارتباط معنوى با امام عصر(ع) مى‏تواند با انجام يك يا چند مورد از كارهاى زير آغاز شود: خواندن دعاى عهد در هر صبحگاه؛ عرض سلام خدمت آن حضرت در آغاز و پايان هر روز؛ خواندن زيارت آل‏ياسين يا دعاى ندبه در هر روز جمعه؛ دعا براى سلامتى آن حضرت در مواقعى چون قنوت نماز و تعقيب نمازهاى روزانه؛ خواندن نماز امام زمان؛ توسل به آن حضرت در مواقع سختى و مشكلات و...
همانطور كه گفته شد لازم نيست همه اين كارها را به يكباره و همزمان آغاز كنيد، يكى دو مورد از كارهاى ياد شده را انتخاب و سعى كنيد به طور مرتب و مستمر آن را انجام دهيد و به تدريج كارهاى ديگر را نيز به برنامه خود اضافه كنيد.
گفتنى است كه كتابها و آثار مختلفى در زمينه وظايف و تكاليف منتظران و راههاى افزايش انس و پيوند معنوى با امام عصر(ع) تأليف شده كه در اينجا به دو مورد از آنها اشاره مى‏كنيم:
1. مكيال المكارم فى‏فوائد الدعاء للقائم(ع)،1 سيدمحمد تقى موسوى اصفهانى (1301-1348ق.)، 2ج، ترجمه سيدمهدى حائرى قزوينى، چاپ دوم: تهران، دفتر تحقيقات و انتشارات بدر، 1412ق.
گفتنى است كه اين كتاب در سال 1380 با اصلاحاتى از سوى انتشارات برگ شقايق به چاپ رسيده است.
مرحوم سيد محمدتقى اصفهانى در مقدمه كتاب مكيال‏المكارم يادآور مى‏شود كه اين كتاب را براساس سفارشى كه امام مهدى(ع) در خواب به او نموده بود تأليف كرده است.
 كتاب ياد شده كه يكى از منابع ارزشمند در زمينه شناخت ادعيه و زيارتهاى مرتبط با امام عصر(ع) و وظايف شيعيان در برابر آن حضرت است در پنج بخش، به شرح زير سامان يافته است:
    1. شناخت امام زمان(ع) واجب است؛
    2. اثبات امامت حضرت حجت‏بن‏الحسن العسكرى(ع)؛
    3. در بيان قسمتى از حقوق و مراحم آن حضرت نسبت به ما؛
    4. درجات و خصوصيات امام زمان(ع) كه موجب دعا براى آن جناب مى‏باشد؛
    5. بيان نتايج خوب از دعا براى فرج؛
    6. اوقات و حالات تأكيد شده براى دعا؛
    7. چگونگى دعا براى تعجيل فرج و ظهور امام؛
    8. تكاليف عصر غيبت.
    2. پيوند معنوى، با ساحت قدس مهدوى (تكاليف الأنام فى غيبة الإمام عليه الصلوة والسلام)، دبيرالدين صدرالاسلام على‏اكبر همدانى (در گذشته به سال 1326ق.) چاپ اول: تهران، بدر، 1361.
در اين كتاب پس از مقدمه مؤلف، تكاليف منتظران در زمان غيبت، در شصت عنوان مستقل مورد بررسى قرار گرفته است.
همچنين شما مى‏توانيد با بهره‏بردارى از كتاب راز و نياز منتظران، كه از سوى انتشارات موعود منتشر شده، بيش از پيش با دعاها، زيارتها، نمازها و صلوات و توسلات مرتبط با امام عصر(ع) آشنا شويد.
اين نخستين قدم در راه ايجاد ارتباط معنوى با امام عصر(ع) است و قطعاً با مواظبت بر انجام كارهايى كه از آنها ياد شد، رفته رفته روح انتظار در شما زنده‏تر شده، پيوند معنوى شما با امام مهدى(ع) مستحكم‏تر مى‏شود و با آن حضرت انس و الفتى بيشتر پيدا مى‏كنيد. اما پس از اين مرحله بايد تلاش نماييد كه حضور امام عصر(ع) را بيش از پيش در زندگى فردى و اجتماعى خود احساس كنيد. احساس حضور امام به اين است كه شما آن حضرت را شاهد و ناظر بر رفتار، گفتار و پندار خود بدانيد و هر آنچه را كه خشنودى امام زمان(ع) در آن است انجام دهيد و از هر آنچه كه موجب ناخشنودى آن امام مى‏شود دورى گزينيد. اين حداقل وظيفه‏اى است كه ما در برابر حجت خدا داريم و آن حضرت نيز به صراحت انجام اين وظيفه را به عهده همه ما گذاشته‏اند:
هر يك از شما بايد آنچه را كه موجب دوستى ما مى‏شود، پيشه خود سازد و از هر آنچه كه موجب خشم و ناخشنودى ما مى‏گردد، دورى گزيند؛ زيرا فرمان ما به يكباره و ناگهانى فرا مى‏رسد و در آن زمان توبه و بازگشت براى كسى سودى ندارد و پشيمانى از گناه كسى را از كيفر ما نجات نمى‏بخشد.2