اشاره :
در قسمت اول اين مقاله شما با ارتباط جنبش پروتستانتيسم با مسيحيت صهيونيستى، بنيادهاى دين‏شناختى و تاريخچه پيدايش اين جريان در عالم مسيحيت آشنا شديد و در اين قسمت نيز با مباحثى چون ارتباط پيوريتنها و صهيونيسم مسيحى، سازمانها و نهادهاى صهيونيستى مسيحى و ارتباط صهيونيست - مسيحى‏ها با آمريكا و اسرائيل آشنا مى‏شويد.
 
 پيوريتنها و صهيونيسم مسيحى
صهيونيسم به‏عنوان پروژه بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس، با انقلاب پيوريتنها در انگلستان كه علاقه زيادى به عهد عتيق (تورات) و يهوديان از خود نشان مى‏دادند مورد حمايت گسترده‏اى قرار گرفت. صهيونيسم مسيحى نام و عنوان حمايت فعالى است كه از سوى مسيحيان از جنبش صهيونيسم به عمل مى‏آيد.1
اين نظريه كه: »تشكيل دولت يهودى مى‏تواند نشانه‏اى بر بازگشت مجدد مسيح باشد« اولين بار در سخنان و نوشته‏هاى »اليور كرومول« و »پاول فلگن‏هاور« از رهبران و تئولوگهاى پروتستان قرن 17 مطرح مى‏گردد.2
در اين رابطه نقش ديكتاتور پيوريتن انگلستان؛ يعنى كرومول نيز بسيار برجسته بود؛ چرا كه وى در قبال تقاضاها و درخواستهاى »مناشه‏بن اسرائيل«3 پيشگويى مذكور را كاملاً محقق كرد و به آنها اجازه داد كه در انگلستان؛ يعنى تنها كشورى كه در آن هيچ يهودى وجود نداشت، مستقر شوند.
اين گروه (پيوريتنها)، بعدها كار مهم‏ترى را نيز انجام دادند و طرح »هواداران يهود«4 را در شالوده آمريكا نهادينه نمودند. اقدامات پيوريتنها پس از پايان قدرت كرومول در انگلستان پايان نيافت، بلكه ديگران آن را ادامه دادند به طورى كه »كارن آرمسترانگ«5 نويسنده مشهور انگليسى، در كتاب خود با نام جنگ‏مقدس6 مى‏نويسد:
 خواسته پيوريتنها در انتقال يهوديان به سرزمينهاى مقدس پس از سالهاى 1600م. نيز با همان شدت و حدت دنبال مى‏شد.7
حتى پيوريتنها در سال 1649م. كه اجازه استقرار و اقامت يهوديان در انگلستان داده شد، خواستار وساطت جهت انتقال يهوديان به سرزمينهاى مقدس شدند. پيوريتنها به محض اين‏كه محقق شدن پيشگويى »انتشار و استقرار يهوديان در چهار گوشه جهان« را قرين به واقعيت يافتند، نسبت به آغاز دوره مسيح از خود بى‏تابى نشان داده و تصور كردند كه زمان برگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس فرا رسيده است.
 البته گفتنى است »كابالائيست‏ها« آنقدر هم ساده و ناشكيبا نبودند؛ چرا كه آنها مى‏دانستند زمان موعود هنوز فرا نرسيده است و كارهاى زيادى هست كه بايد انجام پذيرد و يا به تعبير آرمسترانگ:
 اگر در آن زمان يهوديان بدون درنگ به سرزمينهاى مقدس بازمى‏گشتند يقيناً بلافاصله از آنجا اخراج مى‏شدند.8
با اين وجود، پيوريتنها از آن تاريخ، پيوسته خود را منتظر بازگشت يهوديان به سرزمينهاى مقدس نشان مى‏دادند و در جهت تحقق اين امر، نهايت تلاش خود را مى‏كردند. چنانكه در سال 1666م. رخداد مربوط به »ساباتاى سوى«9 در ميان پيوريتنها موجب بروز هيجان گسترده‏اى شد. جامعه يهودى پس از واقعه »سوى«، در خصوص بازگشت به سرزمينهاى مقدس بيش از پيش با يك حالت مملو از تمكين رفتار نمود، اما اين مسئله موجب هيچ تأثير منفى و بازدارنده‏اى در شدت اشتياق پيوريتنها در راستاى بازگردانيدن يهوديان به سرزمينهاى مقدس نگرديد.
آرمسترانگ در اين مورد مى‏نويسد:
 اين واقعه نيز پروتستانهاى انگليس را از ضرورت بازگشت يهوديان به سرزمين صهيون بازنداشت؛ چرا كه آنها تحت آموزش گسترده و مفصلى در ارتباط با عهد عتيق قرار گرفته بودند و فلسطين را سرزمينى متعلق به يهوديان مى‏انگاشتند و از اين فرضيه خود نيز نمى‏گذشتند.
بدين ترتيب در قرن 18 شاهد سربرداشتن نوعى صهيونيست غير يهودى10 در ميان انگليسيها هستيم كه امروزه اين نحوه نگرش در تراژديهايى كه در خاورميانه به وقوع مى‏پيوندد، نقش بزرگى را ايفا مى‏كند.11
كتاب دو سفر به قدس12 نوشته »ناتانيل كروچ«13 كه در سال 1704م. به رشته تحرير درآمد يكى از نمونه‏هاى شگفت‏انگيز و بارز »صهيونيسم غير يهودى« است كه در قرن 18 پديدار گرديده است.
شايان ذكر است كه »كروچ« با به‏كار بردن نام مستعار »روبرت برتون«14 كتاب مذكور را نوشت و در اين كتاب مشاهدات خود را طى دو سفرى كه به سرزمينهاى مقدس داشت، بيان كرد.
در اين كتاب بخشى كه بيش از ديگر فصول به آن تأكيد شده بود و بيشترين بازتاب را در پى‏داشت، طرح سخن از »تبديل شدن فلسطين به يك بيابان بى‏آب و علف« بود؛ چرا كه نويسنده يادآور مى‏شود كه سرزمين قدس بنا بر آنچه در عهد عتيق ذكر گرديده است، »سرزمين شير و عسل« بوده، اما وضعيت امروز فلسطين نقطه مقابل تعريفى بود كه در تورات مقدس از آن ياد شده بود، و تنها دليل اين وضعيت اسف‏بار گرفتن اين سرزمين از دست صاحبان اصلى آن؛ يعنى يهوديان است« كروچ تنها شرط تبديل صرف سرزمين مقدس به سرزمين شير و عسل را بازپس گيرى آن توسط يهوديان مى‏داند.
كتاب مذكور بسيار مورد پسند مردم واقع گرديد و توانست نحوه نگرش جامعه انگلستان به سرزمينهاى مقدس را به‏طور قابل توجهى تحت تأثير قرار دهد.15
به‏هر حال اين هوادارى از يهود - كه برخاسته از سنتهاى پيوريتن بود - در قرن 20 صهيونيسم مسيحى را به‏وجود آورد.
شايد ديدگاه »جوسيا وگ وود«16 يكى از نمايندگان مجلس بريتانيا و يكى از شخصيتهاى معروف صهيونيسم - مسيحى، در شناخت و فهم مبانى فكرى اين جريان نمونه خوبى باشد. وى كه خود در خانواده‏اى پيوريتن زاده شده بود، در راستاى ايجاد يك دولت يهودى در فلسطين هر آنچه از دستش ساخته بود انجام داد.17 وى ضمن اتفاق نظر با جابوتينسكى صهيونيست، نوعى راديكاليسم را به نمايش گذاشته و از مبارزه مسلحانه يهوديان دفاع نموده بود.
وى جهت يافتن منابع حمايت از دولت يهودى ضمن سفر به آمريكا با ويلسون، رئيس‏جمهور آمريكا، ديدار نموده و تلاش كرده بود تا آمريكا را در آن شرايط زمانى پرفشار وارد معامله خاورميانه نمايد. وگ‏وود، به‏عنوان يك نمونه كامل از يك صهيونيست - مسيحى در قرن 19 از نژادگرايى انگلوساكسون كه در روند يهودى شدن قرار گرفته بود، حمايت مى‏كرد. اين سخنان وود كه »در يك طرف عهدى كه خداوند با قوم برگزيده خود بست، يهوديان و در طرف ديگر انگلوساكسونها قرار دارند«18 و يا »با بازپس‏گيرى فلسطين توسط يهوديان از (كوه) صهيون نورى پديدار خواهد گرديد«19 از جمله شاهد مثالهاى انديشه انگلوساكسونى او با منشأ پيوريتنى است. اين نحوه هوادارى از يهوديان كه در سنتهاى انگليسى و آمريكايى وجود دارد يكى از دلايل حمايت اين دو قدرت از صهيونيسم است.