فصل هشتم  

پایان کار 

روز هفتم اكتبر 2001، جورج دبليو بوش سخنراني قاطعي را در تلويزيون ايراد كرد.  

نطق تلويزيوني او، نه از دفتر بيضي شكل (Oval office) كه از اتاق معاهدات كاخ سفيد پخش گرديد: جنگ آغاز شده بود. نيروهاي نظامي ايالات متحده امريكا به دستور من حملاتي را عليه اردوگاه هاي آموزش تروريستي القاعده و تاسيسات نظامي رژيم طالبان در افغانستان آغاز كرده اند. اين اقدامات به دقت هدفمند به منظور متوقف ساختن استفاده از افغانستان بعنوان يك پايگاه عمليات تروريستي و حمله به توان نظامي رژيم طالبان طراحي گرديده است. ما در اين عمليات با دوست و هم پيمان نزديك خود يعني بريتانياي كبير پيوسته هستيم. ساير دوستان نزديك ما از جمله كانادا، استراليا، آلمان و فرانسه قول داده اند كه نيروهايي را به اين عمليات اعزام دارند.  

بيش از چهل كشور در خاورميانه، آفريقا، اروپا و سرتاسر آسيا اجازه عبور هوايي و نيز فرود در خاك خود را صادر كرده اند.  

بسياري ديگر اطلاعات محرمانه خود را با ما درميان گذاشته اند ما از سوي اراده جمعي جامعه جهاني حمايت مي شويم. بيش از دو هفته قبل من به رهبران طالبان مجموعه اي از درخواستهاي روشن و مشخص را ارائه كردم: اردوگاه هاي آموزش تروريستي را تعطيل كنيد، رهبران شبكه القاعده را تسليم نماييد و كليه اتباع خارجي از جمله شهروندان امريكايي كه در كشور شما به طور ناعادلانه در بازداشت هستند را بازگردانيد. هيچيك از اين درخواستها اجابت نشد و اينك طالبان بهاي آن را خواهد پرداخت. مردم رنج كشيده افغانستان سخاوتمندي امريكا و متحدان ما را درخواهند يافت.  

در همان حال كه ما اهداف نظامي را مورد حمله قرار مي دهيم، براي مردان، زنان و كودكان گرسنه و در رنج افغانستان دارو، غذا و مايحتاج ضروري نيز ارسال خواهيم كرد. ايالات متحده امريكا دوست مردم افغانستان و نيز دوست حدود يك ميليارد نفر در سراسر جهان است كه اعتقادات اسلامي دارند.  

ايالات متحده امريكا دشمن كساني است كه به تروريست ها كمك مي كنند و نيز آن دسته از جنايتكاران وحشي كه با ارتكاب قتل به نام اسلام، اين دين بزرگ را مورد بي حرمتي قرار مي دهند...  

ما به دنبال اين ماموريت نبوديم، اما آن را به انجام خواهيم رساند.  

در لندن توني بلر مردم انگلستان را از خانه شماره 10 داونينگ استريت مورد خطاب قرار داد.  

او تاييد كرد كه سربازان ملكه انگليس دوش به دوش سربازان امريكايي جنگيدند.  

در همان حال كه آتش بر سر كابل مي باريد، شبكه خبري 24 ساعته الجزيره كه متعلق به قطر است پاسخ ضبط شده اي از اسامه بن لادن را منتشر ساخت: اكنون ايالات متحده امريكا در آسيب پذيرترين نقطه خود مورد حمله خداوند قرار گرفته و به لطف الهي باشكوه ترين ساختمانهاي آن تخريب شده است و ما بدين سبب خداوند را سپاسگزاريم. اكنون وحشت سرتاسر امريكا را از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب فراگرفته و ما به خاطر آن خداوند را شكر مي گوييم.  

خداوند گام هاي گروهي از مسلمانان را هدايت كرده است، پيشگاماني كه امريكا را نابود كرده و ما از درگاه خداوند استدعا داريم كه مقام آنان را رفيع ساخته و پذيراي ايشان در بهشت موعود باشد ...  

پس از آنچه اتفاق افتاد و پس از آنچه رهبران امريكا و در صف مقدم آن بوش اظهار داشته اند و پس از آن كه آنها سربازان و لوازم جنگي خود را يكپارچه كرده و عليه كشورهاي مسلمان لباس جنگ پوشيدند...  

اكنون آنها براي نزاع با گروهي كه به دين خود پايبند بوده و در اين جهان متفرق هستند به ميدان آمده اند، آنها براي مبارزه با اسلام و حمله به مردم به بهانه تروريزم به ميدان آمده اند...  

اين حوادث تمامي جهان را به دوبخش تقسيم كرده است: آنان كه ايمان دارند و منافق نيستند و آنان كه به خداوند باور ندارند، كه خدا ما را از شر آنان در امان نگه دارد. هر شخص مسلمان بايد بپاخيزد و از دين خود دفاع نمايد زيرا نسيم ايمان و تحول وزيدن گرفته تا بي عدالتي را در شبه جزيره محمد (شبه جزيره عربستان كه پيامبر اسلام درآنجا زاده شد) كاملا نابود سازد. من خطاب به امريكا، به خداوند سوگند مي خورم كه امريكا هرگز دوباره روي امنيت را نخواهد ديد مگر آن كه فلسطين امنيت يابد و تمام ارتش هاي ملحد غربي سرزمين مقدس اسلام را ترك گويند.  

اين گفتگو ميان پرزيدنت بوش و عامل CIA اسامه بن لادن كه از طريق وسايل ارتباط جمعي صورت گرفت و به دنيا ثابت كرد كه جنگ در افغانستان در واقع پاسخي سريع به حملات 11 سپتامبر بود، حاكي از امكان آغاز ماجرا بود. فروپاشي اتحاد جماهير سوسياليستي شوروي و استقلال كشورهاي آسياي مركزي بازي بزرگ را مجددا راه انداخت.  

اين اصطلاح كه نخستين بار به نام رودياردكيپلينگ در قرن نوزدهم به ثبت رسيد، بوضوح نشانگر تلاش براي نفوذ در منطقه از سوي قدرتهاي بزرگ و در عين حال اجتناب از رويارويي مستقيم آنها تا سرحد امكان مي باشد.  

اين منطقه در بردارنده ذخاير مهم نفت و گاز بوده و در كوه هاي آن مي توان سنگ هاي قيمتي يافت همچنين ترياك در اين منطقه كشت مي شود.  

جرج دبليو بوش به محض راه يافتن به كاخ سفيد تيم دولتي خود را از اشخاص عاليرتبه در لابي نفتي تشكيل داد.  

بدين ترتيب، كاندوليزا رايس 5 مشاور امنيت ملي بوش يك مدير سابق شركت نفتي شورون - تكزاكو مي باشد و گيل نورتون وزير كشور امريكا، حافظ منافع شركت نفت انگليسي و آموكو و نيز كمپاني سعودي دلتااويل مي باشد.  

از 29 ژانويه 2001، ديك چني معاون رئيس جمهور امريكا كه سابقا رئيس كمپاني هاليبرتون (بزرگترين تامين كننده تجهيزات نفتي جهان) بود، گروه NEPD يا همان توسعه ملي سياست انرژي را پايه گذاري كرد.  

جلسات اين گروه تحت تدابير شديد امنيتي برگزار شده، فهرست شركت كنندگان در آن از اسرار دولتي محسوب گرديده و تهيه گزارش مكتوب از آن ممنوع مي باشد. هر آنچه در حول و حوش اين گروه قرار دارد آنچنان اسرارآميز است كه روزنامه واشنگتن پست نوشت كه آن نوعي انجمن سري بشمار مي رود.  

تحليلگران - كه در آن هنگام از ورشكستگي قريب الوقوع انران Enron، بزرگترين كمپاني تجاري انرژي بي اطلاع بودند - بر اين موضوع اتفاق نظر داشتند كه هدف اصلي NEPD بهره جويي از ذخاير هيدروكربن درياي كاسپين (خزر) مي باشد. اكنون سوال اين است كه چگونه مي توان نفت و گاز اين منطقه را بدون نياز به مذاكره با روسيه و ايران از آنجا حمل كرد. خط لوله اي براي اتصال درياي كاسپين با درياي مديترانه از طريق گذر از آذربايجان، گرجستان و تركيه (پروژه BTC مخفف باكو - تفليس - جيهان) تاسيس خواهد گرديد.  

ضمنا خط لوله ديگري نيز براي وصل كردن درياي كاسپين به درياي سياه ساخته شده است اما متاسفانه اين خط لوله از ميان روسيه مي گذرد كه در نتيجه از عوايد آن كاسته مي شود. اين خط لوله تنگيز را به نووروسيسك متصل كرده و در 27 نوامبر 2001 افتتاح گرديد. خط لوله سومي نيز كه داراي آينده روشنتري است، درياي كاسپين (خزر) را به اقيانوس هند وصل خواهد كرد (اين پروژه به سرپرستي شركت يونوكال و با همكاري دلتااويل انجام مي شود.  

اما اين پروژه داراي مشكل بزرگي است اين خط لوله نه تنها از ميان پاكستان مي گذرد كه بالاجبار از ميان افغانستان نيز عبور مي كند، كشوري كه پس از شكست كامل روس ها و از ميان رفتن هرگونه دولت سازمان يافته در آن، صحنه مناقشات و درگيري هاي داخلي بوده است.  

در دسامبر 1997، شركت نفتي يونوكال ناگزير شد پروژه خود را به دليل عدم تفاهم با رژيم طالبان به حالت تعليق درآورد. كليه اقدامات بعمل آمده براي يافتن راه حلي در مورد اين وضعيت ناكام ماند هر چند حتي معاون كمپاني يونوكال يعني جان مارسكا به عنوان سفير امريكا در افغانستان تعيين شد.  

به منظور آغاز مجدد مذاكرات، كالين پاول، وزير خارجه امريكا يك كمك 43 ميليون دلاري را به رژيم طالبان براي جايگزين ساختن كشت خشخاش توسط روستاييان به تصويب رسانده پس از كسب موافقت سران اجلاس گروه هشت در ژنو (كه هند نيز در آن به عنوان ناظر شركت جست) مذاكرات چند جانبه در برلين سازماندهي شد و نمايندگان كشورهاي امريكا، انگليس، پاكستان، افغانستان و روسيه در آن حضور يافتند.  

آلمان به واسطه رياست بر گروه تماس سازمان ملل با افغانستان، ميزبان اين اجلاس بود. اما سوال اين بود كه مذاكرات با كدام يك از افغانها صورت خواهد گرفت؟  

با دولت قانوني پرزيدنت رباني كه به رغم شناسايي بين المللي ديگر كنترلي روي بخش اعظم كشور نداشت، يا با امارت اسلامي كه تحت حاكميت يك فرقه قرون وسطايي به نام طالبان بود؟ گردانندگان اجلاس تصميم گرفتند كه گروه دوم را دعوت نمايند كه البته اين نقض آشكار قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل مبني بر ممنوعيت پذيرش مقامات رژيم طالبان بود.  

بدين ترتيب مقامات طالبان با در دست داشتن رواديد معتبر به آلمان سفر كردند تا در هامبورگ موعظه كرده و به جمع آوري منابع مالي بپردازند. طالبان يك گروه برادري نزديك به هم هستند، فرقه اي از مذهب تسنن كه بازگشت به شكل صدر اسلام را تبليغ مي كند. رهبران آن كهنه سربازان جنگ بر عليه روسها هستند كه همگي هنگام جنگ معلول شده اند.  

آنها يك ملاي دهاتي به نام عمر را به رهبري برگزيده اند كه هرگز به خارج مسافرت ننموده و حتي يك سوم كشورش را نمي شناسد. در هرج و مرج هاي ناشي از عقب نشيني روسها، طالبان از مزيت روابط نژادي سود جست: مانند اكثر سران سرويس هاي مخفي پاكستاني (ISI)، آنها پشتو هستند.  

ملاعمر خود را امیرالمومنین ناميد و يك امپراتوري تشكيل داد كه فقط توسط پاكستان، عربستان سعودي و امارات متحده عربي به رسميت شناخته شد.  

به دليل فقدان مهارت در روابط بين الملل، آنها به دوستان امريكايي خود كه در جنگ بر عليه روسها آنها را ياري كرده بودند روي آوردند. بنابراين ليلا هلمز، خواهرزاده ريچارد هلمز، (مدير سيا از 1966 تا 1973) به طور غيررسمي نمايندگي آنها در سازمان ملل را بر عهده گرفت. در سياست داخلي در ميان مردم نظمي آهنين برقرار كردند، بر عليه زنان تبعيض روا داشتند و از اعمال لامذهبي جلوگيري كردند.  

بعد از اين كه براي مدتي اجازه دادند تا ترياك كشت شود، سپس آن را قدغن كردند و بعضي از روستاييان از هر درآمدي محروم شدند. طالبان بخش وسيعي از كشور را در اختيار اسامه بن لادن قرار دادند.  

طالبان كه در ريزه كاري هاي ديپلماتيك تجربه اي نداشتند، در صدد برآمدند در ازاي به رسميت شناخته شدن رژيمشان از طرف دولتهاي خارجي اجازه دهند خط لوله از افغانستان عبور كند. وقتي كه ديدند اين غيرممكن است چون كه سازمان ملل دولت ديگري را به رسميت مي شناخت دولت سست بنياد پرزيدنت رباني به گفتگوها پايان دادند. طبق گفته ديپلمات پاكستاني نياز نائيك شروع به تهديد نمود و در اواسط جولاي اعلام كرد كه مساله را با سلاح حل خواهند كرد. ايالات متحده طرحي ريخت تا رهبران اساسي افغانستان را حذف كند، چه ملاعمر باشد چه فرمانده مسعود (كه احساسات ضد امريكايي اش مثال زدني بود) و به جاي آنها يك حكومت دست نشانده سر كار آورد.  

مي خواستند با دعوت از ظاهر شاه، پادشاه اسبق افغانستان يك پادشاه فراموش شده كه روزهاي آخر زندگي اش را در رم در تبعيد مي گذراند، به حكومت دست نشانده قدري مشروعيت ببخشند. در اواسط جولاي، قدرتهاي بزرگ با اين نقشه موافق كردند.  

بنابراين آخرين اعلاميه در ملاقات روز 17 جولاي بين هربرت ودرين وزير خارجه فرانسه و فرانس وندرل رئيس هيات ويژه سازمان ملل براي افغانستان به اين صورت قرائت شد: اين دو مقام راههاي موجود را بررسي كردند و در پايان به نتيجه مطلوبي رسيدند، بخصوص اين نكته اميدواركننده كه جامعه بين الملل ممكن است به پادشاه (كذا) در جمع آوري نمايندگان جامعه افغان به او كمك كند. آنها همچنين موضوع تقويت گفتگو با پاكستان را مطرح كردند.  

علاوه بر اين، طبيعتا لازم است به موضوع بازسازي افغانستان پس از پايان جنگ پرداخته شود (كذا).  

بله، از ماه جولاي آنها طوري در مورد ظاهرشاه سخن مي گفتند كه گويا او پادشاه واقعي افغانستان است، و به موازات آن در مورد نبرد و بازسازي كشور گفتگو مي كردند!. مذاكرات در لندن سپس در ژنو تحت پوشش مركز تجارت انسان دوستانه ادامه يافت كه هزينه آن با دست و دلبازي توسط شركت نفت UNOCAL پرداخت خواهد شد اما اهداف و ميهمانان متفاوت (به انضمام ژاپني ها، كه انتظار بخش عمده اي از چاه هاي نفت درياي خزر را دارند.