|
۰۳ بهمن ۱۳۸۲ |
گام سوم
يوسف سيف زاد
نمى دانم حرفهايى را كه مى زنيم، تمرين مى كنيد يا نه؟ امّا مطمئن باشيد اين توصيه ها اگر اجرا نشود، اصلاً تأثير گذار نيست. به هر حال از ما گفتن بود و از شما عمل كردن! حالا نوبت واژه گزينى، انتخاب جمله و آشنايى با كلمات است. وسيله و ابزار انتقال هر احساس و انديشه اى، استفاده صحيح از واژه هاست. بايد بتوانيم با يك واسطه اى - كه به آن كلمه مى گويند - چيزى را كه در ذهن داريم، به ديگران منتقل كنيم. نويسنده هايى كه نقش و اهميّت اين واسطه را ناديده مى گيرند، در انتقال مفاهيم دچار مشكل مى شوند. قبل از گزينش هر واژه اى بايد اين سؤالات را از خودمان بپرسيم: 1. آيا اين كلمه، مناسب ترين واژه اى است كه انتخاب كرده ايم؟ 2. ارتباط اين كلمه، با كلمات ديگر در جمله چيست؟ 3. آيا اين واژه مى تواند معناى مورد نظر ما را منتقل نمايد؟ بعضى نويسنده ها معتقدند اولين چيزى كه به ذهنشان آمد بايد نوشته شود و اصولاً اولين انتخاب را بهترين گزينه مى دانند. اين گروه اصلاً به بازنگرى و بازخوانى معتقد نيستند. براى همين خواننده هايشان محدود و اندك اند. نويسندگانى كه مى خواهند تأثير كلمات و واژه هايشان را در مخاطب ببينند بايد به موارد زير توجه كنند: 1. واژه هايى كه بسيار پرمعنا و زيبا هستند، بر اثر تكرار و كثرت استعمال ممكن است تازگى، طراوت، و وزن خود را از دست بدهند. 2. هر واژه يا كلمه اى در جاى خودش مناسب است و اگر در جاى ديگرى به كار رود، به نوشته آسيب خواهد زد. 3. واژه هايى كه سخت خوانده مى شوند، خواننده را دچار توقّف كرده و اتصّال جملات را از بين مى برند. 4. انتخاب واژه هاى شانسى و اتفاقى، انديشه و احساس ناب ما را خدشه دار مى كند. 5. كلمه هايى كه از نظر دستورزبانى صحيح نيست، مى تواند اطمينان خواننده را نسبت به ما تضعيف نمايد. پس، چه بايد كرد؟ راه سخت و دشوارى در پيش است. خواندن، نوشتن، و گوش كردن بخشى از اين راه است. شايد با توجّه به موارد ذيل بتوان مهارت در انتخاب واژه ها و جملات و بالاخره نوشتن متنهاى مطلوب پيدا كرد: الف) با خواندن مداوم سعى كنيد خزانه لغات و گنجينه كلمات خود را افزايش دهيد. طورى كه بتوانيد براى يك معنى، جايگزينهاى متفاوت و متنوع در ذهن داشته باشيد. ب) متنهاى مختلف را با صداى بلند بخوانيد تا آواهاى كلمات در ذهن شما نقش ببندد. توجّه داشته باشيد كه آهنگ نوشتارى و روايى مطلب خيلى مهم است. بايد به اين توانايى برسيد كه نوشته شمإ؛ سبك و توازن خود را پيدا كند. ج) ساده و راحت بنويسيد. ساده نويسى باعث مى شود، خواننده كليت و موضوع اصلى نوشته را در ذهن داشته باشد و در جزئيات متوقف نشود. د) آشنايى با تك واژه ها به تنهايى كافى نيست؛ بايد بتوان واژه ها را با معمارى هنرمندانه اى كنار هم قرار داد تا تلفيق زيبا، و چارچوب منسجمى به دست آيد. ه’) كلمه و واژه هاى نو بيابيد. چون تكرار، چشم و ذهن خواننده را خسته مى كند. البته نبايد كلمات، محتوا را دچار خلل و دگرگونى نمايد. و) آشنايى با تركيب و ساختار زبان فارسى بسيار مهم است، با شناخت كامل بايد درست نويسى را تمرين كنيم. ز) ونكته آخر اين كه كلمات و واژه هايى تأثيرگذار خواهد بود كه از سينه اى سرشار از خوبيها تراوش كند. سينه اى كه خودش به كلمات و جملات نوشته شده، ايمان دارد. تا فردا
موعود جوان شماره 28 |