از ديرباز، انديشه خرافي برخوردهاي تند و خشونت¬بار سپاه امام مهدي (عج) با انسان¬هاي عصر ظهور در اذهان بسياري نفوذ كرده است و گاه اين تصور به دور از واقعيت و تصوير تاريك از عصر پرفروغ ظهور، انسان¬هاي نادان را به مرز بي‌رغبتي و احياناً تنفر از درك آن روزگار پرشكوه كشانده است. براساس اين ديدگاه، وقتي برخورد امام مهدي(عج) با مسلمانان و شيعيان چنين باشد، غيرمسلمانان جاي خود دارند. فرورفتن در منجلاب فساد و تباهي و دوري از فضيلت¬ها و آرمان¬هاي اخلاقي، غيرمسلمانان را سزاوار برخوردي سهمگين و انتقامي سخت كرده است و سپاه مهدي موعود (عج) از سوي خداوند متعال مأمور گرفتن اين انتقام است.

اما ميراث فرهنگي پيشوايان ديني (ع) سخني جز اين دارد و واقعيت را به گونه¬اي ديگر ترسيم كرده است. مهدي (عج) نه مهدي مسلمانان كه مهدي همه امت¬ها است؛ «السلام علي مهدي¬الامم».[2] و عدالت او نه مخصوص مسلمانان كه براي همگان است: «يسع عدله البروالفاجر»[3]. او مظهر رحمت واسعة¬ الهي است: «السلام عليكَ ايها الرَحمة الوَاسفعَة»[4] و رحمت الهي همگان را فراگرفته است. ]رحمتي وفسفعَت كل شي[[5]. او بهار مردمان است: «السلام علي ربيع¬الانام»[6] و خرمي روزگاران: «ونضرة‌الايام»[7] و چونان بهار، خرمي و طراوتش را به همگان هديه مي¬كند.

از عدالت مهدوي در ارتباط با معتقدان ديگر اديان الهي در ابعاد مختلف مي¬توان سخن گفت. عدالت در دعوت (تبيين، دادن فرصت فكر و تصميم¬گيري و...)، عدالت قضايي، عدالت اقتصادي و... از ابعاد مختلف برخوردهاي عادلانه امام مهدي (عج) است و اين مواجهه گاه از مرز عدالت خارج شده و به حوزه احسان وارد مي¬شود. نزول عيسي ع از آسمان و شركت دادن او در تشكيل حكومت عدل جهاني و نيز سپردن نقش محوري به ايشان در كشتن دجال و سفياني ـ به عنوان دو جبهه از مهم¬ترين جبهه‌هاي مخالف حكومت جهاني امام مهدي (عج) ـ و در نتيجه، شكل‌گرفتن احساس مشاركت و بلكه مالكيت نسبت به اين حركت جهاني در ميان اهل كتاب، از اقدامات محسنانة امام مهدي (عج) خواهد بود.

ما از ميان ابعاد مختلف عدالت مهدوي در مواجهه با اهل‌كتاب، تنها به اين سؤال پاسخ خواهيم داد كه آيا آن حضرت در آغاز حركت جهاني خويش با اهل كتاب برخوردي عادلانه، مسالمت¬آميز و همراه با رأفت و رحمت خواهد داشت و يا اين‌كه بسياري از آنان را از دم شمشير خواهد گذراند؟ قراين كدام ديدگاه را تأييد مي¬كنند و از روايات مربوط كدام نظريه را مي¬توان تاييد كرد؟

نوشتار حاضر پاسخي كوتاه به سؤال فوق است.
به اعتقاد ما، استفادة امام از حربة قتل، جنگ و خشونت در كم¬ترين حد ممكن خواهد بود و درصد بسيار اندكي از اهل كتاب در رويارويي با امام، به قتل خواهند رسيد. آن هم اهل كتابي كه از لجاجت و عناد خود دست برنداشته و حق آشكار را انكار كنند. اين ديدگاه را مي¬توان به وسيله قراين متعددي تأييد و تقويت كرد از جمله:

1. مؤيد اول: نرمش دولت¬ها در برابر امام مهدي (عج)
بي¬گمان، امام مهدي (عج) براساس موازين فقهي و اسلامي پيش از لشكركشي و آغاز جهاد، اهل كتاب را به اسلام خوانده و اهداف خود از جهاد را به آنان اعلام خواهد فرمود. آن اهداف عبارتند از گسترش توحيد، معنويت، عدالت... . رساندن اين پيام به گوش جهانيان، با توجه به فن¬آوري موجود در امر اطلاع¬رساني و ارتباطات امري ساده خواهد بود. با رسيدن پيام حضرت به گوش جهانيان، اين پيام آسماني در دل انسان¬هاي خسته و مأيوس نور اميدي مي¬تاباند و انسان¬هاي تشنة معنويت و عدالت و خسته از پوچي و ظلم و فساد را به جنبش و تحرك وا مي¬دارد و در درون كشورهاي مسيحي و يهودي گروه¬ها و جماعت‌هاي زيادي خود به خود و به صورت خودجوش شكل گرفته و خود را براي كمك به امام كه در حال حركت به سوي آن¬هاست آماده مي¬كنند. امام صادق ع مي¬فرمايد:
اذا خرج القائم خرج من هذالامر من كان يري انه من اهله و دخل فيه شبه عبدة الشمس والقمر[8]
چون قائم (عج) قيام كند، كسي كه گمان مي¬رفت اهل اين امر باشد از آن خارج مي¬شود. و در مقابل، افرادي كه مانند خورشيد و ماه¬پرستان هستند به آن مي¬پيوندند.
گرچه در اين روايت تعبير «مثل خورشيد و ماه¬پرستان» آمده، ولي به قرينه صدر روايت منظور كساني است كه از آن¬ها پيوستن به امام مهدي (عج) توقع نمي¬رفت و اين تعبير شامل تمامي غيرمسلمانان مي¬شود. هم‌چنين بسياري از اهل كتاب امروز جهان، به اسم، اهل كتابند و از نظر عمل و اعتقادات و اخلاقيات به ماه و خورشيدپرستان بي‌شباهت نيستند. به هر حال «با شكل گرفتن اين گروه¬ها و جماعت¬ها، حكومت¬هاي اين مناطق هرچند هم كه مصمم بر مقاومت و جنگ باشند، ناگزير از نرمش و اقدام مسالمت¬آميز خواهند بود؛ چرا كه حاكم در چنين شرايطي مانند شخص غيرمسلحي است كه هيچ توان و نيرويي ندارد. و تدريجاً دولت¬هاي كافر درمي¬يابند كه آينده جهان در دست امام مهدي (عج) خواهد بود و اين حقيقتي است كه گريزي از آن نيست يا اين¬كه دست‌كم حكومت امام مهدي (عج) هم‌چون دولت بزرگي خواهد بود كه جبهه¬گيري و رويارويي با او بسيار مشكل خواهد بود. بنابراين بهترين روش، نزديك شدن به او و داشتن برخوردي محترمانه است».[9]

با وجود چنين نرمشي از سوي دولت¬ها، به يقين، جنگ و كشتار به پايين¬ترين سطح ممكن خواهد رسيد.