اشتباه نشود! اینجا مسجد کربلاییهای مقیم مرکز درگلوبندک نیست. مسجد بازار تهران هم نیست. اینجا طولانی ترین خیابان جهان "یانگ" است که جنوبی ترین قسمت بزرگشهر تورنتو را به شمالی ترین نقطه آن وصل می کند و ادامه اش به سایر شهرها می رسد. در دو سوی این خیابان بخش بزرگی ازمهمترین مشاغل تورنتو قرار گرفته اند که شامل مراکز خرید و اکثر حرفه های ایرانیان نیزمی شود.
در برابر یکی از فروشگاههای ایرانی در این خیابان، مردمی در صف ایستاده اند تا در این روز غیر تعطیل در کانادا، غذای نذری در یافت کنند.
امسال دومین سالی است که به مناسبت "عاشورای حسینی" در این خیابان چنین غذایی توزیع می شود.

روز عاشورا - امسال مصادف با ٢٠ بهمن (٩فوریه) - اما نمی تواند برای بسیاری از شیعیان " حتی در کانادا" روز کاری محسوب شود. چنان که سالن اجتماعات مرکز ابرانی- اسلامی امام علی (ع) نیز چون سایر مراکز شیعیان لبالب از دوستداران امام سوم است.

وقتی لرزش شدید شانه های سارا نجاتی برای لحظه ای متوقف می شود و روسری مشکی را برای خشک کردن اشکهایش از چهره کنار می زند، با استفاده ازفرصت می خواهم بدانم چرا در این روز کاری به اینجا آمده است. پرسشم را با پرسشی دیگر پاسخ می دهد و می خواهد بداند آیا خودم مسلمان هستم یا خیرو ادامه می دهد که تمام خانواده اش کار کردن در روز عاشورا را "حرام " می دانند. او آموزگار کلاس پنجم دبستان است. دختر١١ ساله اش سپیده نیز به پیروی از مادربه مدرسه نرفته تا در این مراسم شرکت کند. سپیده در پاسخ به این پرسش که آیا عزاداری برای امام حسین تنها دلیل مدرسه نرفتن است، با شیطنتی کودکانه می گوید :"خوب دوستای ایرانیمم می بینم، اوکی؟ " سپیده در گویش فارسی کمی مشکل دارد ولی به نظر می رسد اطلاعات مذهبیش بسیار فراتر از سن و کلاسش باشد.

محمود کیانی که به همراه گروهی از دوستانش کلاسهای دانشگاه تورنتو را برای شرکت در مراسم ترک کرده، می گوید :" در کانادا همانطور هستم که در تهران بودم. تمام شبهای دهه اول و روز عاشورا را به مرکز می آیم. تنها یک تفاوت بزرگ وجود دارد. عزاداری در اینجا بیشتر می چسبد. چرا که هیچ نیت دیگری جز عشق به امام حسین(ع) آدم را به اینجا نمی کشاند." می پرسم: " خانواده ات هم اینجا هستند؟" با دست به مادرش که در حال نماز خواندن است اشاره می کند و می افزاید :" بابام از اولش هم مسجد برو نبود. او معتقد است عبادت باید در خلوت و برای رضای خدا باشد." می پرسم چرا خودش با چنین عقیده ای موافق نیست. پاسخ می دهد که اگر حضور در اجتماعات مذهبی به منظور ریا و یا برای منفعت طلبی باشد، با پدرش موافق است و با خنده می افزاید: "اما ما در اینجا ضرر هم می دهیم. چون غیبت از هر کلاس مستلزم تلاش بیشتر برای عقب نماندن از سایر همکلاسی هاست. به علاوه حضور نداشتن در کلاس هم چیزی نیست که از دید اساتید پنهان بماند و بهایی دارد که ما ناچار می پردازیم."

پگاه حسینی، استاد یار دانشگاه یورک که درعزاداری شب عاشورا در مرکز اسلامی ولیعصر(عج) شرکت کرده، معتقد است که باید شیعیان با امضاء کردن طومار از دولت کانادا بخواهند که عاشورا را تعطیل رسمی دینی اعلام کند. پگاه می گوید که در آغاز هر سال تحصیلی با نگاه کردن به تقویم ، برنامه اش را طوری تنظیم می کند که دراین روز تدریس نداشته باشد.

به گفته او ثابت نبودن تطابق ماه های قمری با خورشیدی این کار را مشکل تر می کند. وی در پاسخ به این پرسش که آیا کار کردن در عاشورا را حرام می داند، می گوید: "به هیچ وجه، اما دوست دارم روزی را که امام و خانواده و یارانش با آن سختی های غیر قابل تصوردست به گریبان بودند، به یاد آنها و با عزاداری برایشان سپری کنم."

مرضیه اصفهانی که در مراسم تاسوعا در مرکز اسلامی امام مهدی عج ( مهدیه ایرانیان تورنتو) شرکت کرده، با تاسف می گوید که نمی تواند در مراسم عاشورا شرکت کند. چرا که شوهرش دانشجو است و باید سر کلاس درس حاضر باشد. او که تنها شش ماه قبل همسرش را برای ادامه تحصیل به کانادا همراهی کرده، می افزاید که شرکت در چنین مجالسی در عین حال اندکی از غم دوری از ایران را برایش کاهش می دهد. دیدن اینهمه ایرانی و شنیدن "فارسی" برای مرضیه که "زبان " نمی داند دلگرمی بزرگی به شمار می رود.

مراسم عزاداری امام حسین همه ساله در اماکن مذهبی گوناگون تورنتو از جمله مسجد جعفری، مساجد مختلف شیعیان جوامع کشورهای مختلف به ویژه افغانها، و در سه محل ویژه ایرانیان یعنی مرکز اسلامی امام مهدی عج ( مهدیه ایرانیان تورنتو)، مرکز اسلامی ولیعصر(عج) و مرکز ابرانی- اسلامی امام علی(ع) برگزار می شود. تمامی این اماکن در طول سال فعالیتهای مختلف مذهبی و غیر مذهبی گوناگونی دارند.

پرجمعیت ترین مراسم اما به نیمه شعبان ، شبهای قدردر ماه رمضان، دهه اول ماه محرم و نمازهای دو عید فطر و قربان مربوط می شود که اغلب به دلبل تعداد زیاد شرکت کنندگان در دو نوبت برگزار می شود. حجت الاسلام سیدرضا حسینی نسب مسئولیت برنامه های مذهبی مرکز اسلامی امام مهدی (عج) ( مهدیه ایرانیان تورنتو) و حجت الاسلام نوروزعلی حمیدی انجام امور دینی مرکز اسلامی ولیعصر (عج) را به عهده دارند. امام جماعت و مسئول مرکز ابرانی- اسلامی امام علی (ع) ، دکتر سید محمد کاظم مصباح موسوی است.



این مراکز درکناربرپایی مراسم عزاداریهای مذهبی، محل برگزاری جشن ها، آموزش زبان فارسی، اسلام شناسی و قرآن، نشست های ویژه جوانان و خانمها، جلسات پرسش و پاسخ، اجرای مراسم عقد و طلاق، و مشاورات خانوادگی نیز می باشند. خدمات متوفیات مبتنی بر اصول اسلامی از دیگر کارهای این مراکز به شمار می رود.

برخی از این مراکز از نخستین روزهای ماه محرم مراسم عزاداری خود را در دو نوبت بامدادی و شامگاهی و بعضی دیگر تنها در یک نوبت شامگاهی ارائه می دهند که طبیعتاً تعداد حاضران در عزاداری شامگاهی بسیار بیشتر است. مراسم ویژه بامدادی با نماز جماعت صبح آغاز و با زیارت عاشورا و سخنرانی ادامه می یابد. صرف صبحانه نیز در نهایت تا ٨ بامداد به پایان می رسد که شرکت کنندگان بتوانند به موقع در محل کار خود حاضر شوند . مراسم شامگاهی نیزهمه شب با نماز جماعت آغاز می شود و با تلاوت قرآن، مداحی، سخنرانی و عزاداری به صورت سینه زنی ادامه پیدا می کند. معمولاً صرف شام خاتمه بخش این مراسم است. در روز عاشورا اما مراسمی هم در نیمروز اجرا می شود. شام غریبان بازماندگان کاروان کربلا، پایان بخش مراسم روز عاشورا به شمار می رود.

به گفته مسئول امور اجرایی مرکز اسلامی امام مهدی (عج) ( مهدیه ایرانیان تورنتو)، این مرکز با کمک های مردمی و پرداخت حق عضویت ها و زیر نظر هیئت امنای ۵ نفره اداره می شود. یک مسئول امور اجرایی ، یک مسئول جوانان و یک مسئول خانمها نیز در کنار این هیئت خدمات خود را به مراجعین ارائه می دهند. این مرکز در سال ١٣٨٢(٢٠٠٣) تاسیس شده است.

مرکز اسلامی ولیعصر(عج) نخستین موسسه خیریه جامعه ایرانیان تورنتو است که رسماً به ثبت رسیده است. این مرکز که در سال ١٣٧٠(١٩٩١) تاسیس شده، زیر نظر و توسط یک هیئت مدیره و یک هیئت امنا اداره می شود که هر یک ۵ عضو دارند. به گفته رئیس هیئت مدیره نیاز به تاسیس مرکزی مذهبی برای ایرانیان از آنجا آغاز شد که بسیاری از والدین ایرانی مایل بودند کودکانشان ارتباط خود را با ریشه های فرهنگی و مذهبی خود حفظ کنند.

به همین منظور در دهه ۶٠ (٨٠ میلادی ) کودکان خود را روزهای شنبه به مسجد جعفری (متعلق به شیعیان هندی - آفریقایی) می بردند که آموزش زبان فارسی ببینند و در عین حال در محیط مذهبی قرار گیرند. این امر نیاز به داشتن یک مرکز مخصوص ایرانیان را بیشتر نمایان ساخت. برخی از خانمهایی که در آن زمان زبان فارسی را به کودکان تدریس می کردند ، پس از مدتی اقدام به برپایی مدارس ایرانی نمودند و جمعی دیگر از خانمها و آقایان به فکر تاسیس مرکزی افتادند که اینک به طور مستمر در طول سال خدمات گوناگون به جامعه ایرانی ارائه می دهد. این مرکز نیز از طریق کمکهای مردمی، وجوهات خیریه و دریافت حق عضویت نیازهای مالی خود را بر طرف می کند.

مرکز ايرانی- اسلامی امام علی (ع) درحقیقت بزرگترین محل تجمع ایرانیان –اعم از مراکز مذهبی و غیر مذهبی- در کانادا و به قولی در سراسر آمریکای شمالی است. این مرکز دربهمن ١٣٧٩( فوریه ٢٠٠٠ ) توسط دکتر مصباح موسوی و همسرش خانم آمنه متقی تاسیس شده و اینک زیر نظر هیئت امنای ٧ نفره اداره می شود. یه گفته خانم متقی کلیه هزینه های ساخت، نگهداری و اجرای مراسم در این مرکز - که تاکنون سر به ۲ میلیون دلار زده - از طریق کمکهای مردمی تامین می شود.

سوریه کبیری- واشنگتن پریزم
سوريه کبيری، با سابقه ای نزديک به 25 سال در حرفه خبرنگاری از جمله سردبيری بخش بين الملل نشريه تماشاگران ، گزارشگر واشنگتن پريزم درکانادا می باشد.