عقيده به ظهور «موعود» مخصوص به دين يا ملتخاص نيست. هر يك از ملل منتشر در عالم به نوعى براى اين اعتقاد اقرار آوردهاند و براى رهايى جهان از چنگال ظلم و تباهى ، ظهور منجى آخرالزمان را انتظار مىكشند.
«سوشيانس مزديسنا» به منزله «كرشناى» برهمنان و «بوداى پنجم» بودائيان مورد قبول همه زردشتيان مىباشد، آنان منتظر سه موعود مىباشند و قائل به وجود هزار سال فاصله ميان هر يك از آنانند. «اين موضوع در اوستا و كتب پهلوى و پازند و پارسى مشروحا با يك زبان شاعرانه و تعبيرات بسيار دلكش و عالى بيان شده است در اوستاى عهد ساسانيان نسك مخصوصى راجع به سوشيانس بوده است» بنابر اعتقاد زردشتيان ، طول جهان دوازده هزار سال خواهد بود كه خود به چهار دوره يا عهد سه هزارساله تقسيم مىشود.
با مراجعه به منابع دينى زردشتيان بويژه فصل اول «بندهشن» دريافته مىشود كه در سه هزار سال آغازين از عمر جهان ، اهورا مزدا عالم روحانى فروهر را آفريد و پس از آن ، جهان جسمانى را پديدار ساخت، عمر اين دوره از حيات جهان نيز سه هزارسال بطول انجاميد.
در عهد سوم ، طغيان اهريمن موجب پديدار شدن تباهى و رنجشد تا آنكه در سه هزارساله چهارم، زردشت نمودار گرديد.
دهمين هزاره ، سرآغاز سلطنت پيامبر ايرانى است.
در آغاز هر يك از هزاره يازدهم و دوازدهم بالاخره ، آخرين هزاره از عمر جهان پسران زردشت نمودار خواهند شد.
به هر «سه پسر زردشت كه در آخرالزمان تولد يا بند سوشيانس نام دادهاند بخصوص اين اسم براى تعيين آخرين موعود تخصيص يافتهاست و او آخرين مخلوق اهورا مزدا خواهد بود. دريسنا26 فقره 10 آمده است:
«ما به فروهر پاكان از نخستين بشر كيومرث تا سوشيانس درود مىفرستيم»
با اين مقدمه به سراغ «موبد موبدان» اسفنديارى ، عالم روحانى زردشتين ايران مىرويم تا در محل انجمن زردشتيان ، با ايشان درباره «موعود» گفتگو كنيم.
موعود: لطفا مختصرى درباره تاريخ موضوع موعود در آيين زرتشتبفرماييد؟موبد اسفنديارى: به طورى كه مىدانيد در مذهب زرتشتى عقيده به موعود آينده يا "سوشيانت" يكى از عقايد بسيار قديم ايرانى است و نياكان ما حتى پيش از زرتشتبه ما بشارت داده بودند كه اميدوار باشيم كه پايان شب سيه سپيد است و اين اميد باعثشد كه ايرانيان بعد از هزار سال تحمل ظلم و ستم ضحاك تازى يعنى حكومتبابليها و كلدانيها وقتى كه كاوه آهنگر قيام كرد و آن چرم پاره پيش بندش را سر نيزه كرد و به قصد خونخواهى راه افتاد مردم هم دنبالش رفتند و ضحاك را شكست دادند و فريدون را بر تخت نشاندند. اين از مظاهر اميد و اميد داشتن بود. در مقابلش يكى از عقايد بوداييها اين است كه هر وقت گرفتار سختى و زحمت فوق العادهاى شدند خودكشى كنند و در مذهب بوداييها خودكشى يكى از كارهاى صواب شمرده مىشود كه آن را «هاراكيرى» مىنامند و معتقدند كه اين افراد مستقيم مىروند نيروانا. نيروانا هم يعنى نابودى و مىگويند كه ما در اصل نابود بوديم و به خاطر گناهى كه كرديم خداوند اين كالبد هستى را به ما داد وقتى هم مرديم ديگر از هر رنج و بلايى آسوده مىشويم.
موعود: يعنى مىفرماييد اعتقاد به منجى موعود در دين زرتشت منشا صرفا اميدآفرينى دارد؟موبد اسفنديارى: بله فقط اميد است البته بعدا مىبينيم كه يكى از پادشاهان ايران قبل از زردشتبه نام كيخسرو زنده از دنيا رفته است و جزء جاودانيهاست. الان ما نمازى داريم به نام نماز تندرستى و براى عده زيادى از اينها نماز تندرستى مىخوانيم يعنى نمردهاند، مثلا بهرام شاه ورجاوند ، دستور پشوتن ، كيخسرو پادشاه، هوشيدرماه و سوشيانت را جزء جاودانيها مىدانيم كه بعد از اينكه بشر با نيروى خودش شر را شكست مىدهد زمين آماده مىشود براى پيشبرد خير. آن وقت اين موعود آينده مىآيد. كه اين موعود آينده پيش از زرتشت سه گروهبودهاند:يكى هوشيدران (خردمندان) سوشيانتها(خيرخواهان) و فرشوكرتها (نوكنندگان) و معتقدند خداوند هميشه اينها را زنده نگه مىدارد تا بشر را راهنمايى كنند. زرتشت هم وقتى ظهور فرمود گفت: «كه من هم يكى از اين سوشيانتها هستم . يعنى من از خيرخواهان شما هستم.»
موعود: لطفا بفرماييد در كداميك از منابع دينى شما به ظهور موعود اشاره شده است؟موبد اسفنديارى: بله در فروردينيشت. مىدانيد كه تمام يشتها بجز يكى دو تا متعلق به زمانى قبل از زرتشت است.
موعود: سوشيانتيا سوشيانس از نظر لغوى يعنى چه ؟موبد اسفنديارى: يعنى خيرخواه ، شيانتا يعنى آرزومند، آرزو كردن ، خواهش كردن و «ساو» كه بعدا به «او» تبديل شد يعنى خوبى. پس سوشيانتيعنى خيرخواه.
ما معتقديم كه اين فرمانده روز آخرت يعنى قيامت يك نفر خواهد بود به نام سوشيانت و سوشيانت يعنى هم خيرخواه و هم نجاتدهنده ولى البته او نمىآيد دين جديدى داير كند او مىآيد عدل و داد و انصاف را در دنيا رواج بدهد پيش از ظهورش دنيا مثل امروزه گرفتار جنگ و جدال و بىانصافى و مردم آزارى و تقلب و دروغگويى و هر گونه بدانديشى و بدگفتارى و بدكردارى هست و او مىآيد براى اينكه نيك انديشى و نيكگفتارى و نيككردارى و عدل و داد و صلح و دوستى را در پيش عالميان برقرار كند. پس همراه سوشيانتيك عدهاى از ارواح درگذشتگان پاك و پارسا هم به همراه او خواهند آمد و در ركاب او براى پيشبرد مرامشان همراهى خواهند كرد.
موعود: بفرماييد طبق اعتقاد شما ماموريت سوشيانت در وقت ظهور چيست؟موبد اسفنديارى: ما معتقديم كه اين سوشيانت وقتى مىآيد دين تازهاى نمىآورد بلكه مىخواهد عدل و داد را برقرار كند و البته شرط دارد. به شرطى كه ما (بشر) زمينه را آماده كرده باشيم براى شنيدن حرفهايش و گرنه ، نه او خواهد آمد و نه خدا او را خواهد فرستاد و انسان وظيفه مهمى دارد در از بين بردن شر.
موعود: ظهور سوشيانت چه علائم و نشانههايى دارد؟موبد اسفنديارى:نوشتهاند اول سه تا سوشيانت مىآيند. اولى كه مىآيد خورشيد ده شبانهروز در وسط آسمان مىايستد و غروب نمىشود، دومى كه مىظآيد خورشيد 20 روز وسط آسمان مىايستد و غروب نمىشود و وقتى سوشيانتيعنى آخرين موعود مىآيد خورشيد يك ماه تمام وسط آسمان مىايستد و غروب نمىكند: هنوز كسى نفهميده كه مقصود و فلسفه اين حرف چيست، چون اينجور چيزها اغلب نتيجه و معنى فلسفى دارد. مثلا وقتى مىگوييم كه فلان پيغمبر كور را بينا كرد يا مردهاى را زنده كرد مردم ساده و عوام همان ظاهرش را مىگيرند در حاليكه در واقع كور آدم نفهم و نادان و بىعلم است وقتى دين پيدا كرد ، علم پيدا كرد مثل كورى بوده است كه بينا شده است و مىگوييم:
بود مرده آنكس كه نادان بود كه بىدانشى دشمن جان بود.
موعود: ببخشيد جناب موبد منظور من معجزات نبود. سؤالم اين است كه وقتى سوشيانتبخواهد ظهور كند چه علائم طبيعى در زمين و آسمان و يا در خود اجتماع به وجود خواهد آمد؟موبد اسفنديارى: اينها تمام فرضيه است هر چه هم كه بگوييم فرضيه است.
ما ز آغاز و ز انجام جهان بىخبريم اول و آخر اين كهنه كتاب افتاده است
موعود: ضمن صحبتهايتان فرموديد كه مؤمنان بايد خودشان را آماده كنند براى ظهور سوشيانت اين آماده شدن به چه معنى است؟
موبد اسفنديارى: يكى از موبدان زمان ساسانى اين مطلب را گفته است كه سوشيانت وقتى مىآيد كه شما همه يكى باشيد متحد، يكدل و يكزبان باشيد و زندگى مسالمتآميز با هم داشته باشيد.
موعود: آيا سوشيانت (موعود زرتشتيان) به هنگام ظهور يارانى هم دارد؟موبد اسفنديارى: بله تمام اين جاودانيها از ياران او محسوب مىشوند.
موعود: با پوزش از جناب موبد و تشكر از ايشان كه علىرغم وجود مشكلات و مراجعه كنندگان فراوان چنددقيقهاى از وقتخود را براى پاسخگويى به سؤالهاى ما اختصاص دادند. اميدواريم در فرصتى ديگر امكان پاسخگويى به ديگر سؤالها را فراهم سازند.
ماهنامه موعود شماره2
مقالات 
