|
۱۲ خرداد ۱۳۸۴ |
تهران - خانم مينا آصفى
چرا به امام زمان ،عليه السلام، «شريك القرآن » گفته مى شود؟
1. خواندن امام زمان ،عليه السلام، با تعبيرزيباو گرانسنگ «شريك القرآن »
برگرفته از سخنان ائمه معصومين، عليهم السلام، است. اين تعبير در چند زيارت معتبر
خطاب به امام حسين و حضرت مهدى ،عليهماالسلام، وارد گرديده است:
«السلام عليك يا امين الرحمان، السلام عليك يا شريك القرآن » (1)
«السلام عليك يا صاحب الزمان، السلام عليك يا خليفة الرحمان، السلام عليك يا شريك
القرآن، السلام عليك يا قاطع البرهان » (2)
ازطرفى چون تعبير «شركاءالقرآن » در زيارت مجموعه ائمه معصومين ، عليهم السلام،
مورد استفاده قرار گرفته، يقينا مفرد آن «شريك القرآن » در مورد شخصيت ممتاز اين
سلسله، يعنى حضرت مهدى ،عليه السلام، صادق خواهد بود:
«السلام عليك ائمة المؤمنين ... و عباد الرحمان و شركاءالفرقان و منهج الايمان »
(3)
«السلام عليك ائمة المؤمنين و سادة المتقين ... و شركاءالقرآن » (4)
2. علاوه براين، اگر «شريك القرآن » بودن به معناى «همپا و همراه بودن با قرآن »
باشد، كلام جاودانه پيامبر ،صلى الله عليه وآله، بر آن دلالت دارد كه فرمود:
«انى تارك فيكم الثقلين كتاب الله و عترتى ما ان تمسكتم بهما لن تظلوا ابدا» (5)
«من كتاب خدا و خاندان خودم را به عنوان دو وديعت گرانبها در بين شما باقى
مى گذارم، تا زمانى كه به آن دو چنگ زده باشيد، هرگز گمراه نخواهيد شد.»
اگر عترت و خاندان معصوم پيامبر ، صلى الله عليه وآله، قرين قرآن و همراه و همپاى
آن شمرده شده اند، به يقين در روزگار ما اين عنوان در وجود شريف تنها باقيمانده
آنان امام زمان ،عليه السلام، تجلى مى يابد.
تنها اوست كه در اين دوران هميشه با قرآن و در كنار قرآن بوده و خواهد بود. اگر
قرار باشد امت اسلام به حفظ امانتهاى پيامبر بزرگوار خويش پايبند باشند بايد در ضمن
تمسك به قرآن، همواره به ولاى شريك القرآن، حضرت مهدى ، عليه السلام، نيز متمسك
باشند.
3. اگر «شريك القرآن » بودن امام ، عليه السلام،درتلازم با«شريك الامام » بودن قرآن
قرار گيرد و مشاركت هر دو را در ابعاد مختلفه اعجاز و هدايت برساند، باز هم همان
سخن پيشين پيامبر ،صلى الله عليه وآله، بر آن دلالت دارد كه فرمود:
«تا زمانى كه به هر دو وديعت چنگ زده باشيد، هرگز گمراه نخواهيد شد.»
تمسك به قرآن در كنار تمسك به امام زمان ،عليه السلام، است كه اثربخش و حيات آفرين
است، چنانكه تمسك به امام زمان ،عليه السلام، دركنار تمسك به قرآن است كه از ضلالت
و سرگشتگى باز مى دارد.
قرآن و امام ،عليه السلام، اگر هر دو با هم در زندگى فرد يا ساختار جامعه اى مورد
توجه و اقتدا قرار گرفتند، هدايت آن فرد يا جامعه تضمين شده خواهد بود، چنانكه امام
و قرآن اگر هر دو با هم مورد بى توجهى و غفلت واقع شدند، ضلالت و سقوط آن فرد
وجامعه قطعى خواهد بود.
حال اگر امام بدون قرآن، يا قرآن بدون امام ،عليه السلام، در حيات فرد يا جامعه اى
مطرح گرديد، نقش هدايتى هر دو عقيم خواهد ماند و ديگر رشد و حركت و پويايى را به
ارمغان نخواهند آورد.
مثال چنين شراكتى را در مشاركت آب و آفتاب براى رشد گياه مى توان جست، گياه با
بهره گيرى از آب و آفتاب است كه رشد مى كند و به برگ و بار مى نشيند. اگر آب بدون
آفتاب به گياه برسد، قدرى قد مى كشد اما بزودى به زردى مى گرايد و پژمرده و پلاسيده
از رشد طبيعى خود باز مى ماند، چنانكه اگر آفتاب بدون آب نصيب گياهى شود، بزودى همه
بافتهايش خواهد سوخت و جز ساقه و شاخه هايى خشك از آن باقى نخواهد ماند.
با توجه به همين مشاركت طرفينى بين «قرآن و امام » است كه مى توان گفت در منطق
پيامبر ،صلى الله عليه وآله، كه منطبق بر وحى است - قرآنى كه شريك امام معصوم
نباشد، قرائت مى شود، قرآن هست، اما «معجزه جاودانه اسلام » نيست. كتاب هست، نسخه
وحى الهى هست، اما «كتاب هدايت » و «يگانه قانون سعادت » نيست و نيز امامى كه شريك
قرآن نباشد، امامت مى كند، اما «امام معصوم » نيست.
راهنما و پيشوا هست، امام «خورشيد هدايت » و «يگانه پيشواى راه نجات » نيست. در
همين راستاست كه پيامبر ،صلى الله عليه وآله، مى فرمايد:
«على مع القرآن و القرآن مع على » (6)
«على ،عليه السلام، با قرآن است و قرآن با على ،عليه السلام »و اگر بپذيريم كه على
،عليه السلام، و حضرت مهدى ، عليه السلام، به عنوان آغازگر و پايان بخش سلسله وصايت
و امامت هر دو يك نورند و دو جلوه يك حقيقت ناب به شمار مى آيند، مى توان سخن
پيامبر ،صلى الله عليه وآله، را عموميت داد و گفت:
«مهدى ،عليه السلام،با قرآن است و قرآن با مهدى ،عليه السلام »
كه اين بيانى ديگر از همان تعبير شريف و شگفت «شريك القرآن » بودن امان زمان
،عليه السلام، است.
4. اگر «شريك القرآن » بودن، ناظر به نقش امام زمان ،عليه السلام، در استمرار و
ادامه حيات قرآن باشد، باز هم شواهدى در روايات و زيارات وجود دارد، كه از آن جمله
است:
«اللهم جدد به ماامتحى من دينك و احى به ما بدل من كتابك » (7)
خدايا آنچه از دينت به نابودى گراييده، به وسيله او تجديد فرما و آنچه از كتابت
دگرگونى و تبديل پذيرفته به وسيله او احيا كن.
«... و احى بوليك القرآن » (8)
و قرآن را به ولى خويش - امام زمان ،عليه السلام حياتى دوباره بخش.
«و احى به ميت الكتاب والسنة » (9)
خداوندا! امام زمان ،عليه السلام، را احياگر قرآن و سنت پيامبر ،صلى
الله عليه وآله، قرار ده.
با توجه به اينكه اين زيارتها و دعاها برگرفته از كلام معصومين، عليهم السلام، و
حتى برخى از آنها وارد شده از ناحيه مقدسه خود امام زمان ،عليه السلام، است، نشانگر
نقش قطعى آن بزرگوار در حيات قرآن و آثار حيات بخش آن است، كه خود مى تواند جلوه اى
ديگر از «شريك القرآن » بودن به شمار آيد.
5- تعابيرى ديگر همچون:
«الناطق عن القرآن » (10)
كسى كه از قرآن و بر پايه قرآن سخن مى گويد.
«تالى كتاب الله و ترجمانه » (11)
تلاوت كننده و بيان كننده معارف قرآن.
«ملقن احكام القرآن » (12)
تلقين و تعليم دهنده احكام قرآن.
«اولى الناس بكتاب الله » (13)
شايسته ترين و سزاوارترين مردم به كتاب خدا.
«الحاكم بين اهل القرآن بالقرآن » (14)
كسى كه بين اسلاميان كه اهل قرآن اند بر اساس قرآن حكومت مى كند.
«القائم بكتاب جديد» (15)
كسى كه قيامش بر پايه قرآنى تازه و تجديد شده صورت مى گيرد.
كه همگى آنها در ضمن روايات و زياراتى مخصوص امام زمان، عليه السلام، وارد شده اند،
بيانگر كيفيت عملكرد قرآنى امام زمان ، عليه السلام، و جلوه هاى گوناگون قرآن در
سيرت و سنت آن بزرگوار هستند و از طرفى تلاوت و ترجمه و تعليم قرآن و حاكميت و
پياده شدن آن در زندگى انسانها را وابسته به امام زمان ،عليه السلام، مى شمارند.
دقت در اينگونه تعابير نيز مى تواند در راستاى فهم «شريك القرآن » بودن امام زمان
،عليه السلام، به گونه اى ديگر ما را يارى دهد.
پى نوشتها :
1. مجلسى، محمدباقر، بحار، ج 97، ص 336، چاپ بيروت.
2. قمى، شيخ عباس، مفاتيح الجنان، جامع الزيارت.
3. مجلسى، محمدباقر، همان، ص 207.
4. همان، ج 99، ص 163.
5. كنزالعمال، ج 1، ص 44; مسند احمدبن حنبل، ج 5، صص 89 و 182.
6. ينابيع المودة، ص 90.
7. صلوات ابوالحسن ضراب اصفهانى
8. قمى، شيخ عباس، همان، زيارت امام زمان، عليه السلام.
9. همان جا.
10. همان جا.
11. همان، زيارت آل يس.
12. همان، زيارت امام زمان ،عليه السلام.
13. مجلسى، محمدباقر، همان، ج 52، ص 341.
14. همان، ص 351.
15. همان، ص 354.
ماهنامه موعود شماره
6
|
مقالات 
