فقه اخلاق
موقعیت شما: مهدویت و آخرالزمان»معرفی کتب مهدوی»فقه اخلاق

فقه اخلاق

سه شنبه ۰۷ بهمن ۱۳۹۳ ساعت ۲۱:۲۹
امتیاز این گزینه
(2 آرا)

ما مسلمانان، برای انجام اعمال و عباداتمان از رساله‌های عملی مراجع تقلید استفاده می‌کنیم؛ امّا در هیچ کدام از رساله‌های عملی، به علّت جدا بودن حوزة «احکام» از «اخلاق»، خطّی راجع به اخلاص نداشتن، یا منع غیبت و دروغ نمی‌یابیم؛ در حالی‌که همة ما مسلمان‌ها می‌دانیم که اعمال به میزان اخلاصشان پذیرفته می‌شوند و غیبت کردن و دروغ گفتن، از محرّمات الهی است. عالم گرانقدر، آیت‌الله شهید سیّد محمّد صدر، در کتابی دو جلدی و مفید، رساله‌ای دربارة مکروهات و مستحب‌های الهی در حوزة اخلاق، جمع‌آوری کرده و عنوان آن را «فقه اخلاق» گذاشته است.


در این کتاب، که باب‌های بسیاری دارد، دربارة اخلاص، نماز اوّل وقت، صبر کردن، تواضع داشتن و مسائل اخلاقی دیگر به شیوة رساله‌ای، نکاتی گوشزد شده است. به عبارت دیگر، به جای آنکه نویسنده، احادیث مرتبط به این مسائل را جمع آوری و تدوین کند (چنانچه پیش از ایشان، این کار انجام شده است)، این کتاب را خلاصه و کوتاه و با استفاده از روایات، همانند رساله ای در آورده که در آن به جای واجبات و محرّمات، از مستحبّات و مکروهات سخن گفته است.
شهید صدر در مقدّمة کتابشان، مستحّب و مکروه را حلقه ی وصل «فقه و اخلاق» دانسته اند و کتاب خود را بدین ترتیب، «ماوراء فقه» خوانده اند. در بخشی از جلد اوّل کتاب، در باب «عُجب»، ایشان عجب را 36 نوع دانسته‌اند و برای انواع دشوار آن مثال‌های مختلفی زده‌اند تا برای خوانندگان معنای این عمل قبیح روشن شود و از آن دوری کنند. در بخشی از مثال‌ها می‌خوانیم:
مثال دوم: عالمی که به خاطر علم خود بر دیگران فخرفروشی می‌کند و بنابراین مشمول این سخن امام(ع) است:
«علم نوری است که خدا آن را در قلب کسی که بخواهد، می‌افکند.» و این سخن خداوی تعالی که می‌فرماید: «و خداوند به شما تعلیم می‌دهد.»
بنابراین علم هر چه باشد، از هدیه‌های خداوند بلندمرتبة بزرگوار و به حسن توفیق الهی است و فرد در هیچ حالتی مستقل از خداوند نیست.
عالم شهید در مقدّمة این کتاب ارزشمند نوشته است:
علم فقه، علم تشریع (وضع قوانین) است؛ چه مقصود ما از تشریع، تشریع آسمانی یا تشریع اسلامی باشد و یا مقصود ما از تشریع، آن تشریعی باشد که شامل همة اقسام قانون دنیوی می‌شود. امّا همه ی اینها جزئی از علمی هستند که معمولاً فقه نامیده می‌شود.
امّا اخلاق علم سلوک ( رفتار و کردار) برای تشخیص سلوک خوب از سلوک بد است و از آن جایی که مستحبات و یا سلوک برتر، شامل همة وسایل آسایش و زمینه‌های آن می‌شود، در این صورت بهترین عناوین برای این کتاب، همان عناوین فقه است. مانند کتاب طهارت و کتاب صلات و کتاب تجارت و مانند آن. زیرا ما با این کار می‌توانیم از طرفی، تمام فقه و از طرفی دیگر همه ی فعالیت‌های فردی و اجتماعی را بررسی نماییم.

سایر مطالب این مجموعه: « فقه فضا سروقامتان »

1 نظر

  • لینک نظر مجيد يوسفى يكشنبه ۲۴ خرداد ۱۳۹۴ ساعت ۱۰:۱۹ نوشته شده توسط مجيد يوسفى

    سلام إز كجا تهيه كنيم

نوشتن نظر